Για δύο χρόνια η κυβέρνηση υπερασπιζόταν την τεκμαρτή φορολόγηση ως το βασικό όπλο κατά της φοροδιαφυγής. Σήμερα, όμως, στο οικονομικό επιτελείο ωριμάζει η άποψη ότι η δεύτερη φάση της μεταρρύθμισης πρέπει να έχει περισσότερο «διορθωτικό» χαρακτήρα, ειδικά απέναντι στους ελεύθερους επαγγελματίες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Το παρασκήνιο των τελευταίων εβδομάδων δείχνει ότι στη ΔΕΘ δεν θα παρουσιαστεί μόνο ένα πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων, αλλά και μια πολιτική προσπάθεια επαναπροσέγγισης μιας κοινωνικής ομάδας που αντέδρασε έντονα στις αλλαγές της τελευταίας διετίας. Στο τραπέζι βρίσκονται το «πάγωμα» ή η μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος για συγκεκριμένες κατηγορίες, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, η μείωση της προκαταβολής φόρου, χαμηλότερος φορολογικός συντελεστής και νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών.
Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, είναι να μη σταλεί το μήνυμα ότι εγκαταλείπεται η μάχη κατά της φοροδιαφυγής. Η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει τον πυρήνα του συστήματος, διορθώνοντας τις στρεβλώσεις που ανέδειξε η εφαρμογή του. Το αν η αγορά θα δει τις αλλαγές ως φυσική εξέλιξη μιας μεταρρύθμισης ή ως προεκλογική διόρθωση θα φανεί μετά τις ανακοινώσεις της ΔΕΘ. Εκεί θα κριθεί και αν το νέο φορολογικό αφήγημα μπορεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τους ελεύθερους επαγγελματίες, χωρίς να διακυβευθούν τα δημόσια έσοδα.
*******
Το οικονομικό επιτελείο απέκτησε ακόμη ένα ισχυρό επιχείρημα ενόψει της ΔΕΘ. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πρώτο εξάμηνο ξεπέρασε τις προσδοκίες, με το πρωτογενές πλεόνασμα να διαμορφώνεται στα 4,49 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσιο του στόχου. Πίσω από τους αριθμούς, όμως, το ενδιαφέρον βρίσκεται αλλού: στη διατήρηση της δυναμικής των φορολογικών εσόδων, παρά τις πιέσεις στην κατανάλωση καυσίμων.
Η μεγάλη έκπληξη προήλθε από τον ΦΠΑ, ο οποίος συνεχίζει να κινείται πάνω από τις προβλέψεις, επιβεβαιώνοντας ότι η κατανάλωση παραμένει ανθεκτική και ότι η διεύρυνση της φορολογικής συμμόρφωσης αποδίδει καρπούς. Θετική ήταν και η εικόνα στους φόρους εισοδήματος, ενώ η μοναδική αισθητή υστέρηση καταγράφηκε στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, λόγω της υποχώρησης της ζήτησης καυσίμων.
Στο παρασκήνιο, τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι το δημοσιονομικό περιθώριο για τις εξαγγελίες της ΔΕΘ γίνεται πλέον μεγαλύτερο. Αυτό δεν σημαίνει ότι το οικονομικό επιτελείο θα ανοίξει ανεξέλεγκτα τη στρόφιγγα των παροχών, αλλά αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία για στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις και μέτρα στήριξης.
Το ζητούμενο είναι να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής πειθαρχίας και αναπτυξιακής πολιτικής. Γιατί όσο τα έσοδα συνεχίζουν να υπερβαίνουν τους στόχους, τόσο αυξάνονται και οι προσδοκίες της αγοράς για ένα πιο γενναίο οικονομικό πακέτο τον Σεπτέμβριο.
*******
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τον Ιούνιο επιβεβαιώνουν κάτι που οι τραπεζικές διοικήσεις επισημαίνουν εδώ και μήνες: η ισχυρή πιστωτική επέκταση δεν αυξάνει μόνο τα δάνεια, αλλά τροφοδοτεί ταυτόχρονα και την καταθετική βάσηΠρόκειται για έναν μηχανισμό που ενισχύει τη ρευστότητα του συστήματος και βελτιώνει τις προοπτικές κερδοφορίας των τραπεζών.
Στο παρασκήνιο, οι τραπεζίτες αποδίδουν μεγάλο μέρος της δυναμικής στα επιχειρηματικά δάνεια που χρηματοδοτούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Τα κεφάλαια που εκταμιεύονται δεν εγκαταλείπουν άμεσα το τραπεζικό σύστημα. Παραμένουν αρχικά σε λογαριασμούς επιχειρήσεων και στη συνέχεια διαχέονται σταδιακά στην οικονομία μέσω πληρωμών, επενδύσεων και μισθοδοσίας, δημιουργώντας παράλληλα σημαντική αύξηση στις καταθέσεις.Η εικόνα του Ιουνίου ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακή.
Η καθαρή χρηματοδότηση προς τον ιδιωτικό τομέα εκτοξεύθηκε στα 3,29 δισ. ευρώ, ενώ οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 8,58 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω των επιχειρήσεων. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει το αφήγημα ότι οι ελληνικές τράπεζες εισέρχονται σε μια νέα φάση, όπου η ανάπτυξη δεν στηρίζεται αποκλειστικά στα υψηλά επιτόκια αλλά και στη σημαντική αύξηση του όγκου των εργασιών.Δεν είναι τυχαίο ότι οι ξένοι αναλυτές εστιάζουν ολοένα και περισσότερο στην πιστωτική επέκταση ως τον βασικό μοχλό των μελλοντικών εσόδων
Όσο συνεχίζεται η ισχυρή ζήτηση για επιχειρηματική χρηματοδότηση, τόσο θα ενισχύονται οι χορηγήσεις, οι καταθέσεις και η οργανική κερδοφορία των τραπεζών, δημιουργώντας έναν ενάρετο κύκλο που μπορεί να στηρίξει και τις επόμενες αναβαθμίσεις των στόχων τους.


