Η οικονομική ανασφάλεια δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητα, το άγχος και την ποιότητα ζωής. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η παρατεταμένη οικονομική πίεση μπορεί να αφήσει αποτύπωμα ακόμη και στον εγκέφαλο, επιταχύνοντας τη γνωστική φθορά που συνδέεται με τη γήρανση.
Μελέτη με επικεφαλής ερευνητές του University College London (UCL) έδειξε ότι οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν επίμονες οικονομικές δυσκολίες ή παραμένουν για χρόνια σε χαμηλό εισόδημα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν χειρότερη γνωστική λειτουργία στη μέση ηλικία και μειωμένη υγεία του εγκεφάλου αργότερα στη ζωή.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Innovation in Aging και βασίστηκαν σε δεδομένα πολλών δεκαετιών από τη σημαντική βρετανική μελέτη κοόρτης του 1946.
Η φτώχεια ως παράγοντας κινδύνου για τον εγκέφαλο
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 2.759 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα οποία παρακολουθούνταν από τη γέννησή τους στο πλαίσιο της Εθνικής Έρευνας για την Υγεία και την Ανάπτυξη του MRC.
Οι συμμετέχοντες είχαν δώσει πληροφορίες για την οικονομική τους κατάσταση σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετήσουν όχι μόνο μια προσωρινή οικονομική δυσκολία, αλλά τη συσσώρευση προβλημάτων σε βάθος χρόνου.
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε δύο βασικές μορφές οικονομικής πίεσης:
- επίμονα χαμηλό εισόδημα, δηλαδή παραμονή στις χαμηλότερες οικονομικές ομάδες για μεγάλο χρονικό διάστημα,
- επίμονες οικονομικές δυσκολίες, όπως δυσκολία πληρωμής λογαριασμών ή διαχείρισης των καθημερινών εξόδων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι που αντιμετώπιζαν τέτοιες δυσκολίες είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε γνωστικά τεστ ήδη από την ηλικία των 53 ετών.
Η χρόνια πίεση επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν είναι απαραίτητα ένα μεμονωμένο οικονομικό πρόβλημα που επηρεάζει τον εγκέφαλο, αλλά η συνεχής έκθεση σε οικονομικό στρες.
Η χρόνια ανησυχία για χρήματα μπορεί να λειτουργεί σαν μόνιμη ψυχολογική επιβάρυνση. Όταν ένας άνθρωπος σκέφτεται καθημερινά πώς θα πληρώσει λογαριασμούς, πώς θα καλύψει βασικές ανάγκες ή πώς θα αντιμετωπίσει την οικονομική αβεβαιότητα, μεγάλο μέρος της νοητικής του ενέργειας καταναλώνεται σε αυτές τις ανησυχίες.
Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται αυξημένο γνωστικό φορτίο. Η συνεχής ενασχόληση με προβλήματα επιβίωσης μπορεί να αφήνει λιγότερους διαθέσιμους πόρους για άλλες γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η συγκέντρωση και η λήψη αποφάσεων.
Παράλληλα, το χρόνιο στρες μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή στον οργανισμό, έναν μηχανισμό που έχει συνδεθεί με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου.
Οι αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου
Σε μια υποομάδα συμμετεχόντων που υποβλήθηκε σε μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου μεταξύ 69 και 71 ετών, οι ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις χειρότερης εγκεφαλικής υγείας σε όσους είχαν βιώσει επίμονα χαμηλό εισόδημα.
Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε μεγαλύτερη εγκεφαλική συρρίκνωση (ατροφία), ένας δείκτης που συνδέεται με τη φυσιολογική αλλά και παθολογική γήρανση του εγκεφάλου.
Οι συσχετίσεις παρέμειναν ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως:
- η γνωστική ικανότητα στην παιδική ηλικία,
- το επίπεδο εκπαίδευσης,
- οι δυσκολίες που υπήρχαν κατά την παιδική ηλικία.
Αυτό δείχνει ότι η οικονομική κατάσταση κατά την ενήλικη ζωή μπορεί να αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα που επηρεάζει τη μακροχρόνια υγεία του εγκεφάλου.
Μεγαλύτερη επίδραση στους άνδρες και σε ευάλωτες ομάδες
Η μελέτη έδειξε ότι η σύνδεση ανάμεσα στις οικονομικές δυσκολίες και την επιδείνωση της υγείας του εγκεφάλου ήταν ιδιαίτερα έντονη στους άνδρες.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ένας πιθανός λόγος είναι πως οι άνδρες της γενιάς που εξετάστηκε συχνά θεωρούνταν οι κύριοι οικονομικοί υποστηρικτές της οικογένειας, γεγονός που μπορεί να αύξανε το άγχος που σχετιζόταν με την οικονομική πίεση.
Επιπλέον, παράγοντες όπως το κάπνισμα, η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές που σχετίζονται με το στρες μπορεί να συμβάλλουν περαιτέρω στη φθορά της υγείας.
Η επίδραση ήταν επίσης ισχυρότερη σε άτομα που είχαν βιώσει μειονεκτικές συνθήκες στην παιδική ηλικία ή έφεραν τη γενετική παραλλαγή APOE-ε4, η οποία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ.
Γιατί η πρόληψη της φτώχειας αφορά και την υγεία του εγκεφάλου
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση της χρόνιας οικονομικής δυσκολίας δεν αφορά μόνο την κοινωνική πολιτική, αλλά και τη δημόσια υγεία.
Η μείωση της φτώχειας, η πρόσβαση σε σταθερή εργασία, η κοινωνική προστασία και η υποστήριξη ανθρώπων που βρίσκονται σε οικονομική πίεση μπορεί να έχουν μακροπρόθεσμα οφέλη, ακόμη και στη μείωση του κινδύνου γνωστικής παρακμής και άνοιας.
Η καθηγήτρια Praveetha Patalay από το UCL σημειώνει ότι η υποστήριξη των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας στρατηγικής πρόληψης της γνωστικής έκπτωσης στο μέλλον.
Η οικονομική υγεία και η εγκεφαλική υγεία συνδέονται
Η συγκεκριμένη μελέτη προσθέτει νέα στοιχεία στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι κοινωνικές συνθήκες επηρεάζουν το σώμα και τον εγκέφαλο.
Η γήρανση δεν καθορίζεται μόνο από τα γονίδια ή τις προσωπικές επιλογές. Οι συνθήκες ζωής, το χρόνιο στρες και η οικονομική ασφάλεια μπορούν επίσης να διαμορφώσουν την πορεία της υγείας μας.
Η φροντίδα του εγκεφάλου, επομένως, δεν αφορά μόνο την άσκηση, τη διατροφή και την πνευματική δραστηριότητα. Περιλαμβάνει και τη δημιουργία κοινωνιών όπου οι άνθρωποι έχουν τις βασικές προϋποθέσεις για μια ασφαλή και σταθερή ζωή.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!