Υπογλυκαιμία: Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε και τι μπορεί να την προκαλέσει

Η γλυκόζη αποτελεί τη βασική πηγή ενέργειας του οργανισμού και είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου, των μυών και των υπόλοιπων οργάνων. Όταν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα πέσουν κάτω από τα φυσιολογικά όρια, εμφανίζεται η υπογλυκαιμία, μια κατάσταση που μπορεί να εξελιχθεί σε επείγον ιατρικό περιστατικό εάν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.

Η υπογλυκαιμία παρατηρείται συχνότερα σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη που λαμβάνουν ινσουλίνη ή ορισμένα αντιδιαβητικά φάρμακα, ωστόσο μπορεί να εμφανιστεί και σε ανθρώπους χωρίς διαβήτη, εξαιτίας άλλων παθήσεων ή συγκεκριμένων καταστάσεων.

Τι είναι η υπογλυκαιμία;

Ως υπογλυκαιμία ορίζεται η πτώση της γλυκόζης του αίματος σε επίπεδα που δεν επαρκούν για την ομαλή λειτουργία του οργανισμού. Αν και το ακριβές όριο μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το άτομο και τις συνθήκες, γενικά τιμές κάτω από 70 mg/dL (3,9 mmol/L) θεωρούνται χαμηλές και απαιτούν προσοχή.

Ο εγκέφαλος εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τη γλυκόζη για να λειτουργήσει. Όταν αυτή μειώνεται σημαντικά, εμφανίζονται συμπτώματα που προειδοποιούν ότι ο οργανισμός χρειάζεται άμεσα ενέργεια.

Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε

Τα πρώτα σημάδια της υπογλυκαιμίας οφείλονται στην ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και περιλαμβάνουν:

• Έντονη πείνα.
• Τρέμουλο στα χέρια.
• Κρύο ιδρώτα.
• Ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών.
• Άγχος ή νευρικότητα.
• Ωχρότητα.
• Ζάλη ή αδυναμία.

Εάν το σάκχαρο συνεχίσει να πέφτει, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα από τον εγκέφαλο, όπως:

• Δυσκολία συγκέντρωσης.
• Σύγχυση.
• Θολή όραση ή διπλωπία.
• Δυσκολία στην ομιλία.
• Υπνηλία.
• Αλλαγές στη συμπεριφορά ή ευερεθιστότητα.

Σε σοβαρή υπογλυκαιμία μπορεί να προκληθούν:

• Απώλεια αισθήσεων.
• Σπασμοί.
• Κώμα.

Οι περιπτώσεις αυτές απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια.

Τι μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία;

Η πιο συχνή αιτία είναι η θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη. Ωστόσο, υπάρχουν και πολλοί άλλοι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε πτώση του σακχάρου.

1. Υπερβολική δόση ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών φαρμάκων

Η λήψη μεγαλύτερης ποσότητας φαρμάκου από αυτή που χρειάζεται ο οργανισμός μπορεί να μειώσει υπερβολικά τα επίπεδα γλυκόζης.

2. Παράλειψη γεύματος

Όταν κάποιος λαμβάνει θεραπεία για διαβήτη αλλά καθυστερεί ή παραλείπει κάποιο γεύμα, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας.

3. Έντονη σωματική άσκηση

Η παρατεταμένη ή ιδιαίτερα έντονη άσκηση καταναλώνει μεγάλες ποσότητες γλυκόζης. Αν δεν προηγηθεί ή δεν ακολουθήσει κατάλληλη διατροφική αναπλήρωση, μπορεί να εμφανιστεί υπογλυκαιμία.

4. Κατανάλωση αλκοόλ

Το αλκοόλ επηρεάζει την ικανότητα του ήπατος να απελευθερώνει γλυκόζη στο αίμα, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται χωρίς φαγητό.

5. Ορισμένες παθήσεις

Ηπατικές ή νεφρικές νόσοι, ορισμένες ορμονικές διαταραχές, όπως η ανεπάρκεια επινεφριδίων, καθώς και σπανιότερες παθήσεις του παγκρέατος, μπορούν επίσης να προκαλέσουν υπογλυκαιμία.

6. Αντιδραστική υπογλυκαιμία

Σε ορισμένους ανθρώπους, το σάκχαρο πέφτει λίγες ώρες μετά από ένα γεύμα, ιδιαίτερα όταν αυτό περιέχει μεγάλες ποσότητες απλών υδατανθράκων. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται αντιδραστική υπογλυκαιμία και απαιτεί αξιολόγηση από γιατρό.

Τι πρέπει να κάνετε όταν εμφανιστούν συμπτώματα;

Εάν το άτομο έχει τις αισθήσεις του και μπορεί να καταπιεί, συνιστάται να καταναλώσει 15-20 γραμμάρια υδατανθράκων ταχείας απορρόφησης, όπως:

• 3-4 δισκία γλυκόζης.
• Μισό ποτήρι κανονικό αναψυκτικό ή χυμό φρούτων.
• Μία κουταλιά της σούπας μέλι ή ζάχαρη διαλυμένη σε νερό.

Μετά από περίπου 15 λεπτά καλό είναι να επανελεγχθεί το σάκχαρο, εφόσον υπάρχει διαθέσιμος μετρητής. Αν παραμένει χαμηλό, η διαδικασία επαναλαμβάνεται.

Μόλις αποκατασταθούν τα επίπεδα γλυκόζης, συνιστάται η κατανάλωση ενός μικρού γεύματος ή σνακ που περιέχει σύνθετους υδατάνθρακες και πρωτεΐνη, ώστε να αποφευχθεί νέα πτώση.

Εάν το άτομο έχει χάσει τις αισθήσεις του ή δεν μπορεί να καταπιεί με ασφάλεια, δεν πρέπει να του δοθεί τροφή ή υγρό από το στόμα. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται άμεση κλήση στο ΕΚΑΒ και, εφόσον υπάρχει διαθέσιμη και οι παρευρισκόμενοι γνωρίζουν τη χρήση της, μπορεί να χορηγηθεί γλυκαγόνη.

Πώς μπορεί να προληφθεί;

Η πρόληψη βασίζεται στη σωστή διαχείριση των παραγόντων κινδύνου. Τα άτομα με διαβήτη θα πρέπει να λαμβάνουν τα φάρμακά τους σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού, να μην παραλείπουν γεύματα, να ελέγχουν συχνά το σάκχαρό τους και να προσαρμόζουν την αγωγή τους όταν πρόκειται να ασκηθούν έντονα ή να καταναλώσουν αλκοόλ.

Είναι επίσης σημαντικό να έχουν πάντα μαζί τους μια πηγή γρήγορης γλυκόζης, όπως δισκία γλυκόζης ή μικρό χυμό, ώστε να αντιμετωπίσουν άμεσα τα πρώτα συμπτώματα.

Η υπογλυκαιμία είναι μια κατάσταση που δεν πρέπει να υποτιμάται. Το τρέμουλο, ο κρύος ιδρώτας, η έντονη πείνα, η ζάλη ή η σύγχυση αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια ότι το σάκχαρο μπορεί να έχει πέσει σε επικίνδυνα επίπεδα. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η άμεση αντιμετώπισή τους μπορούν να προλάβουν σοβαρές επιπλοκές. Εάν τα επεισόδια υπογλυκαιμίας επαναλαμβάνονται ή εμφανίζονται χωρίς προφανή αιτία, είναι απαραίτητη η αξιολόγηση από γιατρό για τη διερεύνηση του υποκείμενου αιτίου και την κατάλληλη αντιμετώπιση.