Στον 21ο αιώνα, οι ακραίες καιρικές συνθήκες είναι πια καθημερινότητα: πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, καταιγίδες, αλλά και έντονες περίοδοι ξηρασίας έχουν γίνει πιο συχνές και πιο έντονες. Αυτές οι φυσικές καταστροφές επηρεάζουν την καθημερινή ζωή δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, με οικονομικές απώλειες που έχουν αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια. Σε αντίθεση όμως με όσα θα περίμενε κανείς, αυτή η αύξηση από την κλιματική κρίση δεν έχει πλήρως συμπεριληφθεί ή καλυφθεί από τα ασφαλιστικά προϊόντα που προσφέρονται — με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα σοβαρό «κενό ασφάλισης» που αφήνει πίσω του τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Τι Είναι το Κενό Ασφάλισης;
Το «κενό ασφάλισης» αναφέρεται στη διαφορά μεταξύ των συνολικών οικονομικών ζημιών από φυσικές καταστροφές και των ζημιών που καλύπτονται από ασφαλιστήρια συμβόλαια. Όσο πιο μεγάλο γίνεται αυτό το κενό, τόσο περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις μένουν απροστάτευτα από τις οικονομικές συνέπειες ενός άσχημου καιρικού φαινομένου. Το πρόβλημα αυτό δεν είναι οριζόντιο για όλους — πλήττει πολύ πιο βαριά εκείνους που έχουν ήδη λίγους πόρους για να αντιμετωπίσουν έκτακτα γεγονότα.
Ακραία Καιρικά Φαινόμενα και Κοινωνικές Ανισότητες
Οι χαμηλού εισοδήματος και οι περιθωριοποιημένες κοινότητες βρίσκονται αντιμέτωπες με μεγαλύτερη έκθεση σε φυσικούς κινδύνους και εκπέμπουν λιγότερους πόρους για να προετοιμαστούν ή να ανακάμψουν από φυσικές καταστροφές. Όταν μάλιστα αυτές οι κοινότητες έχουν συμβόλαια, η έλλειψη επαρκούς αποταμίευσης καθιστά ακόμα δυσκολότερη την κάλυψη των απαραίτητων εκπτώσεων και συμπληρωματικών εξόδων που τα συμβόλαια συχνά απαιτούν.
Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλές οικογένειες δεν μπορούν να επισκευάσουν ή να αποκαταστήσουν τις ζημιές στα σπίτια τους, και βρίσκονται αντιμέτωπες με ασταθείς ή ακόμη και επικίνδυνες συνθήκες διαβίωσης. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό — επηρεάζει την υγεία, την ασφάλεια και την κοινωνική σταθερότητα των ανθρώπων που πλήττονται περισσότερο.
Γιατί Αυξάνεται το Κενό Ασφάλισης;
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή την ανισότητα:
1. Αύξηση του Κόστους Ασφαλίστρων
Οι ασφαλιστικές καλύψεις γίνονται πιο ακριβές χρόνο με το χρόνο. Οι μέσες τιμές για ασφάλειες κατοικιών έχουν αυξηθεί, με τις πιο αδύναμες οικονομικά ομάδες να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αγορά ή διατήρηση κάλυψης. Αυτή η αύξηση δεν σχετίζεται μόνο με τις οικονομικές αλλαγές, αλλά και με την αυξημένη συχνότητα και ένταση των φυσικών κινδύνων.
2. Έλλειψη Κατανόησης της Ασφάλισης
Πολλοί άνθρωποι δεν κατανοούν πλήρως τι καλύπτει (ή τι δεν καλύπτει) μια ασφαλιστική πολιτική. Αυτό σημαίνει ότι υποτιμούν το πραγματικό ρίσκο που διατρέχουν και δεν αναζητούν την κατάλληλη προστασία πριν να είναι πολύ αργά.
3. Περιορισμένη Πρόσβαση
Σε απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές, η πρόσβαση σε ασφαλιστικά προϊόντα είναι περιορισμένη, ειδικά όταν η αγορά βασίζεται σε προσωπικές συναλλαγές. Η έλλειψη αξιόπιστου διαδικτύου ή ψηφιακών δεξιοτήτων δυσχεραίνει επίσης την πρόσβαση σε διαδικτυακές λύσεις ασφάλισης.
4. Ανεπαρκής Σχεδίαση Προϊόντων
Οι τυπικές ασφαλίσεις δεν έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα τις ανάγκες των πιο αδύναμων ομάδων. Τα προϊόντα αυτά τείνουν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες μεσαίων και υψηλότερων εισοδημάτων, αφήνοντας πολλούς χωρίς επαρκή κάλυψη.
Τρόποι για Μείωση του Κενού
Για να αντιμετωπιστεί αυτό το ολοένα και μεγαλύτερο κενό, χρειάζεται μια πολυδιάστατη προσέγγιση:
– Ενίσχυση της Ανθεκτικότητας των Κοινοτήτων
Μέτρα όπως ο σωστός χωροταξικός σχεδιασμός, η ενίσχυση της υποδομής και η προώθηση ειδικών προγραμμάτων πρόληψης μειώνουν τον κίνδυνο ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα.
– Εκπαίδευση και Πρόσβαση σε Πληροφορίες
Η ενημέρωση των πολιτών για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν και για τις επιλογές ασφάλισης μπορεί να μειώσει σημαντικά τα εμπόδια συμμετοχής στην ασφαλιστική αγορά.
– Δημιουργία Πιο Προσιτών Προϊόντων
Σύγχρονες λύσεις όπως μικρές ασφαλίσεις χαμηλού κόστους, αυτοματοποιημένα συμβόλαια ή ενσωματωμένη ασφάλιση για ενοικιαστές μπορούν να προσφέρουν βασική κάλυψη σε όσους δεν μπορούν να αντέξουν τα παραδοσιακά προϊόντα.
– Ψηφιακά Εργαλεία και Κίνητρα
Η χρήση έξυπνων ψηφιακών πλατφορμών και η απλοποίηση των συμβολαίων με όρους κατανοητούς από όλους μπορούν να μειώσουν τα εμπόδια πρόσβασης, ειδικά για ηλικιωμένους ή άτομα με περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες.
Το κενό ασφάλισης αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα στον σύγχρονο κόσμο των φυσικών καταστροφών. Με την κλιματική αλλαγή να εντείνει τους κινδύνους και τις ανισότητες, η ανάγκη για δίκαιη, προσιτή και κατανοητή ασφάλιση είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Μόνο με στοχευμένες πολιτικές, κατάλληλες ασφαλιστικές λύσεις και ενεργή συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μπορεί να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα μένει πίσω όταν οι καταστροφές χτυπούν.
