Φρένο σε Νέους Νόμους για την Ισότητα: Η Στρατηγική της ΕΕ έως το 2030 και η Πολιτική της «Εφαρμογής»

Σε μια κρίσιμη παρέμβαση ενώπιον των ευρωβουλευτών της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών (FEMM), η Επίτροπος Ισότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Hadja Lahbib, ξεκαθάρισε το τοπίο για το μέλλον της ευρωπαϊκής νομοθεσίας: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν σχεδιάζει, επί του παρόντος, την κατάθεση νέων νομοθετικών προτάσεων για την ισότητα των φύλων ή την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών. Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που τα δικαιώματα των γυναικών βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, ειδικά μετά από υποθέσεις που συγκλόνισαν την Ευρώπη, όπως η υπόθεση Pélicot στη Γαλλία. Η Lahbib τόνισε ότι η προσοχή της Κομισιόν μετατοπίζεται πλέον από τη δημιουργία νέων κανόνων στην αυστηρή επιβολή αυτών που ήδη υπάρχουν, στέλνοντας το μήνυμα ότι «η μπάλα βρίσκεται πλέον στο γήπεδο των κρατών-μελών».

Εστίαση στην Εφαρμογή: Οι 5 Πυλώνες της Υπάρχουσας Νομοθεσίας

Η Επίτροπος υπογράμμισε ότι υπάρχουν ήδη πέντε θεμελιώδεις οδηγίες που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τη μισθολογική διαφάνεια έως την έμφυλη βία. Η πρόκληση, σύμφωνα με την ίδια, δεν είναι η έλλειψη νόμων, αλλά η πλημμελής εφαρμογή τους σε εθνικό επίπεδο.

Οι τομείς στους οποίους θα εστιάσει η ΕΕ το επόμενο διάστημα περιλαμβάνουν:

• Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών: Εφαρμογή της πρόσφατης οδηγίας για την ποινικοποίηση μορφών βίας όπως η κυβερνοπαρενόχληση και ο ακρωτηριασμός των γεννητικών οργάνων.

• Μισθολογική Διαφάνεια: Διασφάλιση ότι οι εταιρείες εφαρμόζουν τους κανόνες που επιτρέπουν στις γυναίκες να γνωρίζουν αν αμείβονται ισότιμα με τους άνδρες συναδέλφους τους.

• Ισορροπία στα Διοικητικά Συμβούλια: Πίεση για την επίτευξη των στόχων ποσόστωσης στις εισηγμένες εταιρείες.

• Εναρμόνιση Επαγγελματικής και Προσωπικής Ζωής: Ενίσχυση των δικαιωμάτων άδειας πατρότητας και γονικής μέριμνας.

• Προστασία στο Ψηφιακό Περιβάλλον: Χρήση της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) για την αντιμετώπιση των deepfakes και της online παρενόχλησης.

   

Η Σύγκρουση με το Ευρωκοινοβούλιο και οι Αντιδράσεις

Η στάση της Lahbib προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από προοδευτικούς ευρωβουλευτές, οι οποίοι εργάζονται πάνω σε εκθέσεις για τον ορισμό του βιασμού με βάση τη συναίνεση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επίτροπος παραδέχθηκε ότι η απουσία νέων προτάσεων θα απογοητεύσει κάποιους, αλλά υπεραμύνθηκε της στρατηγικής της, τονίζοντας ότι η ΕΕ δεν μπορεί να «επιβάλει» παραδόσεις ή κανόνες που εμπίπτουν στην εθνική κυριαρχία των κρατών-μελών.

Ταυτόχρονα, δέχθηκε βέλη και από τη δεξιά πτέρυγα του κοινοβουλίου, με ευρωβουλευτές να κατηγορούν την Επιτροπή για προώθηση μιας «woke ατζέντας». Η Lahbib απάντησε με σαφήνεια: «Δεν είμαστε εδώ για να επιβάλουμε την ισότητα – τη θέλουμε γιατί γνωρίζουμε ότι είναι κάτι καλό για την κοινωνία».

Η Νέα Στρατηγική 2026-2030: Υγεία και Οικονομία

Παρά την παύση της νέας νομοθεσίας, η Επιτροπή παρουσίασε τη «Στρατηγική για την Ισότητα των Φύλων 2026-2030», η οποία περιλαμβάνει 30 συγκεκριμένα μέτρα. Για πρώτη φορά, η γυναικεία υγεία αναδεικνύεται σε αυτόνομο πεδίο πολιτικής, με έμφαση στην έρευνα για παθήσεις που επηρεάζουν αποκλειστικά ή δυσανάλογα τις γυναίκες.

Επιπλέον, η οικονομική διάσταση παραμένει πρωταρχική. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το μισθολογικό χάσμα κοστίζει στην ΕΕ περίπου 390 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Η επίτευξη πλήρους ισότητας θα μπορούσε να αυξήσει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ηπείρου κατά σχεδόν 10% έως το 2050, δημιουργώντας 10 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας.

Το Ζήτημα των Αμβλώσεων και η Πρωτοβουλία “My Voice, My Choice”

Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα παραμένει η πρόσβαση στην ασφαλή έκτρωση. Παρά την πίεση από την πρωτοβουλία πολιτών “My Voice, My Choice”, η Επιτροπή εμφανίζεται διστακτική στο να αναλάβει νομική δράση, καθώς η υγεία αποτελεί εθνική αρμοδιότητα. Η Lahbib κάλεσε τους ευρωβουλευτές να ασκήσουν «λόμπινγκ» στις δικές τους κυβερνήσεις, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι τα κράτη-μέλη θα κινηθούν μόνο αν αισθανθούν πολιτική πίεση από το εσωτερικό τους.

Ένας Μακρύς Δρόμος Χωρίς Νέα Εργαλεία;

Η δήλωση της Hadja Lahbib σηματοδοτεί μια περίοδο «νηνεμίας» στην παραγωγή ευρωπαϊκού δικαίου για την ισότητα, αλλά μια περίοδο «πολέμου» για την εφαρμογή του. Με την άνοδο των αντι-έμφυλων κινημάτων στην Ευρώπη, η Επίτροπος επέλεξε να οχυρωθεί πίσω από τους υπάρχοντες νόμους, φοβούμενη ίσως ότι νέες προτάσεις θα απορρίπτονταν από τα κράτη-μέλη.

Η πρόκληση για την Ευρώπη έως το 2030 θα είναι να αποδείξει ότι οι νόμοι που έχει ήδη ψηφίσει δεν είναι απλά λόγια σε χαρτί, αλλά ζωντανές εγγυήσεις για την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια κάθε γυναίκας. Όπως τόνισε και η ίδια η Επίτροπος, με τους τρέχοντες ρυθμούς θα χρειαζόμασταν πάνω από 130 χρόνια για την πλήρη ισότητα. Το ερώτημα παραμένει αν η απλή «επιβολή των υπαρχόντων» αρκεί για να επιταχυνθεί το ρολόι της ιστορίας.