Τα εργαλεία γενετικής τεχνητής νοημοσύνης (GenAI) εξελίσσονται με ταχείς ρυθμούς – σε εύρος, ποικιλομορφία και πολυπλοκότητα. Είναι μόνο θέμα χρόνου να γίνουν mainstream στην κλινική πράξη. Ωστόσο, όσον αφορά την ηθική και τους κινδύνους, ελάχιστη καθοδήγηση είναι διαθέσιμη στους ψυχολόγους.

Η Δρ Erika Penney, ακαδημαϊκός με επίκεντρο την εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Σίδνεϊ, χωρίζει την ηθική και τους πιθανούς κινδύνους του GenAI σε τρεις κατηγορίες:

• Η πρώτη είναι η καταλληλότητα της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης να κάνει διαγνώσεις, να γράφει κλινικές σημειώσεις και να αναπτύσσει σχέδια θεραπείας.
• Η δεύτερη είναι η χρήση του ως εργαλείου στη θεραπεία, από τη δημιουργία ιδεών για την εξήγηση σύνθετων εννοιών έως το παιχνίδι ρόλων.
• Τέλος, η τρίτη είναι η ισότητα, ιδίως τα οικονομικά και πολιτιστικά εμπόδια στην πρόσβαση.

“[Οι ψυχολόγοι] αφυπνίζονται κάθε μέρα για έναν νέο τύπο τεχνητής νοημοσύνης. Πολλοί είναι φοβισμένοι και υπάρχει ένας πυρήνας αλήθειας σε αυτόν τον φόβο. Μιλάει για το πόσο καλά είναι εκπαιδευμένοι οι ψυχολόγοι στην ηθική”, λέει ο Dr Penney. “Αλλά δημιουργεί επίσης αντίσταση. Και η ισχυρή αποχή και οι άκαμπτοι κανόνες γύρω από τις τεχνολογικές προόδους, ιστορικά, δεν τείνουν να είναι επιτυχείς. Αντίθετα, οι ψυχολόγοι θα πρέπει να φέρουν την κριτική σκέψη και τις δεξιότητες κλινικής λογικής που έχουν ήδη σε αυτό το νέο πεδίο .”

Διαγνώσεις, κλινικές σημειώσεις και σχέδια θεραπείας

Για τον Δρ Penney, η χρήση του GenAI για τη διενέργεια διαγνώσεων, τη σύνταξη κλινικών σημειώσεων και την ανάπτυξη σχεδίων θεραπείας είναι ένα «ασπρόμαυρο» ζήτημα. Δεν τη συνιστά – για τρεις λόγους.

• Πρώτον, απαιτεί την εισαγωγή εμπιστευτικών, ευαίσθητων ή/και ταυτοποιήσιμων προσωπικών πληροφοριών. Αυτό το γεγονός εγείρει μια σειρά από ηθικούς και νομικούς κινδύνους. «Μπορεί να παραβιάσετε τους νόμους περί απορρήτου. Επιπλέον, μπορεί να μην εκπληρώσετε τις νόμιμες υποχρεώσεις σας για τη διαφανή και ασφαλή χρήση των πληροφοριών», λέει. «Ακόμα κι αν ένα εργαλείο AI δεν αποθηκεύει δεδομένα, θα μπορούσαν να υπάρχουν υποκείμενες πλατφόρμες που το κάνουν».
• Δεύτερον, εγείρει την πρόκληση της συναίνεσης. «Αποτύχατε να ενημερώσετε έναν πελάτη ότι η GenAI μπλέκει στη λήψη σημαντικών κλινικών αποφάσεων για τη διάγνωση ή τη θεραπεία του; Αυτό αποτελεί παραβίαση της αρχής της συναίνεσης», λέει.
• Τρίτον, η εξάρτηση από το GenAI θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσφαλμένες διαγνώσεις και ακατάλληλα σχέδια θεραπείας.

Αυτός είναι ένας «διαφοροποιημένος» τομέας, στον οποίο οι ψυχολόγοι μπορούν να φέρουν τον κλινικό συλλογισμό και την κριτική τους σκέψη. “Χωρίς να εισαγάγετε εμπιστευτικές πληροφορίες, θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε το GenAI για τις ιδέες του soundboard. Για παράδειγμα, θα μπορούσατε να ζητήσετε αναλογίες σχετικά με το πώς να εξηγήσετε τη διαβαθμισμένη έκθεση σε ένα παιδί”, λέει ο Dr Penney. “Αλλά, προτού χρησιμοποιήσετε τις ιδέες αυτές, χρησιμοποιήστε τις προϋπάρχουσες δεξιότητές σας. Έτσι θα αποφασίσετε εάν έχουν αξία, εάν εξηγούν σωστά την έννοια και ούτω καθεξής.”

Το ίδιο ισχύει για τη χρήση του GenAI κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Ας υποθέσουμε ότι έχετε έναν πελάτη που τελειοποιεί την αυτοπεποίθηση. Επίσης, θα μπορούσατε να προτείνετε να ζητήσει από το ChatGPT να κάνει ότι είναι το αφεντικό του, ενώ εκείνος ζητά άδεια. Αλλά, θα εκπαιδεύατε τον πελάτη εκ των προτέρων. Για παράδειγμα, θα μπορούσατε να εξηγήσετε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν κατανοεί πλήρως το συναίσθημα ή δεν είναι πάντα πολιτισμικά ευαίσθητη. Θα βάλετε ένα σχέδιο για το τι θα συνέβαινε μετά, εάν ο πελάτης ένιωθε αναστατωμένος.

Από αυτή την άποψη, η GenAI είναι παρόμοια με οποιαδήποτε άλλη στρατηγική. “Μπορείτε να δημιουργήσετε κάθε λογής δημιουργικές ιδέες. Αλλά θα πρέπει πάντα να συζητάτε με τον πελάτη τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα, τους περιορισμούς, πράγματα που πρέπει να γνωρίζει’”.

Ισότητα και προκαταλήψεις

Με όποιον τρόπο κι αν χρησιμοποιούν οι ψυχολόγοι το GenAI, θα πρέπει να είναι ευαίσθητοι στα οικονομικά και πολιτιστικά εμπόδια πρόσβασης. Ενώ ορισμένες εκδόσεις του GenAI είναι δωρεάν, άλλες απαιτούν συνδρομές. Τα πολιτιστικά εμπόδια είναι πιο περίπλοκα. «Δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε πιθανές πολιτιστικές προκαταλήψεις», λέει ο Δρ Penney.

“Η ομάδα πηγών του GenAI είναι το ένα τρίτο του Διαδικτύου, όπου η περισσότερη έρευνα είναι από Δυτικούς και στα αγγλικά. Ποια είναι η πιθανότητα να αντιπροσωπεύει επαρκώς διαφορετικές γλωσσικές και πολιτιστικές προοπτικές; Υπάρχει πιθανότητα μεροληψίας, ελλιπών δεδομένων και ενίσχυσης στερεοτύπων. Το GenAI μπορεί να μην είναι κατάλληλο για ορισμένες ομάδες. Πρέπει να έχουμε κατά νου αυτούς τους περιορισμούς.”

Al: Η τεχνητή νοημοσύνη, AI, η οποία βρίσκει μοτίβα σε πολύπλοκα βιολογικά δεδομένα θα μπορούσε τελικά να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας εξατομικευμένης υγειονομικής περίθαλψης. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Linköping της Σουηδίας ανέπτυξαν μια μέθοδο βασισμένη στην ΤΝ που εφαρμόζεται σε διάφορα ιατρικά και βιολογικά ζητήματα. Τα μοντέλα τους μπορούν, για παράδειγμα, να εκτιμήσουν με ακρίβεια τη χρονολογική ηλικία των ανθρώπων και να καθορίσουν αν έχουν υπάρξει καπνιστές ή όχι.

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν ποιο από όλα τα γονίδιά μας χρησιμοποιείται σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Το κάπνισμα, οι διατροφικές συνήθειες και η μόλυνση του περιβάλλοντος είναι μερικοί από αυτούς τους παράγοντες. Αυτή η ρύθμιση της γονιδιακής δραστηριότητας μπορεί να παρομοιαστεί με έναν διακόπτη ισχύος που καθορίζει ποια γονίδια είναι ενεργοποιημένα ή απενεργοποιημένα, χωρίς να μεταβάλλονται τα πραγματικά γονίδια, και ονομάζεται επιγενετική. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Linköping χρησιμοποίησαν δεδομένα με επιγενετικές πληροφορίες από περισσότερα από 75.000 ανθρώπινα δείγματα για να εκπαιδεύσουν έναν μεγάλο αριθμό μοντέλων νευρωνικών δικτύων τεχνητής νοημοσύνης. Ελπίζουν ότι τέτοια μοντέλα βασισμένα στην τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν τελικά να χρησιμοποιηθούν στην ιατρική ακριβείας για την ανάπτυξη θεραπειών και προληπτικών στρατηγικών προσαρμοσμένων στο άτομο. Τα μοντέλα τους είναι τύπου αυτοκωδικοποιητή, ο οποίος αυτοοργανώνει τις πληροφορίες και βρίσκει μοτίβα αλληλεπίδρασης στον μεγάλο όγκο δεδομένων. Για να δοκιμάσουν το μοντέλο τους, οι ερευνητές του LiU το συνέκριναν με υπάρχοντα μοντέλα. Υπάρχουν ήδη υπάρχοντα μοντέλα για τις επιπτώσεις του καπνίσματος στον οργανισμό, τα οποία βασίζονται στο γεγονός ότι συγκεκριμένες επιγενετικές αλλαγές αντικατοπτρίζουν την επίδραση του καπνίσματος στη λειτουργία των πνευμόνων. Αυτά τα ίχνη παραμένουν στο DNA πολύ καιρό μετά τη διακοπή του καπνίσματος και αυτού του είδους το μοντέλο μπορεί να προσδιορίσει αν κάποιος είναι νυν, πρώην ή ποτέ καπνιστής. Άλλα μοντέλα μπορούν, με βάση επιγενετικά σημάδια, να εκτιμήσουν τη χρονολογική ηλικία ενός ατόμου ή να ομαδοποιήσουν τα άτομα ανάλογα με το αν πάσχουν από κάποια ασθένεια ή είναι υγιή. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Σουηδίας LiU εκπαίδευσαν τον αυτοκωδικοποιητή τους και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν το αποτέλεσμα για να απαντήσουν σε τρία διαφορετικά ερωτήματα: προσδιορισμός της ηλικίας, κατάσταση καπνιστή και διάγνωση της νόσου συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, SLE. Αν και τα υπάρχοντα μοντέλα βασίζονται σε επιλεγμένους επιγενετικούς δείκτες που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με την πάθηση που στοχεύουν να ταξινομήσουν. Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι οι αυτοκωδικοποιητές των ερευνητών του Πανεπιστημίου της Σουηδίας LiU λειτουργούσαν καλύτερα ή εξίσου καλά. “Τα μοντέλα μας δεν μας επιτρέπουν μόνο να ταξινομήσουμε τα άτομα με βάση τα επιγενετικά τους δεδομένα. Διαπιστώσαμε ότι τα μοντέλα μας μπορούν να εντοπίσουν ήδη γνωστούς επιγενετικούς δείκτες που χρησιμοποιούνται σε άλλα μοντέλα, αλλά και νέους δείκτες που σχετίζονται με την πάθηση που εξετάζουμε. Ένα παράδειγμα είναι ότι το μοντέλο μας για το κάπνισμα εντοπίζει δείκτες που σχετίζονται με αναπνευστικές παθήσεις, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, και βλάβες στο DNA”, λέει ο David Martínez, διδακτορικός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Linköping.

Στόχος των μοντέλων αυτόματου κωδικοποιητή είναι να καταστεί δυνατή η συμπίεση εξαιρετικά πολύπλοκων βιολογικών δεδομένων σε μια αναπαράσταση των πιο σχετικών χαρακτηριστικών και μοτίβων των δεδομένων. “Δεν κατευθύναμε το μοντέλο και δεν είχαμε υποθέσεις με βάση τις υπάρχουσες βιολογικές γνώσεις, αλλά αφήσαμε τα δεδομένα να μιλήσουν μόνα τους. Όταν στη συνέχεια εξετάσαμε τι συνέβαινε στον αυτοκωδικοποιητή, είδαμε ότι τα δεδομένα αυτοοργανώνονται με τρόπο παρόμοιο με τον τρόπο που λειτουργεί στο σώμα”, λέει ο Mika Gustafsson, καθηγητής μεταφραστικής βιοπληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Linköping, ο οποίος ήταν επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται τώρα στο περιοδικό Ενημέρωση στη Βιοπληροφορική (Briefings in Bioinformatics) Στο επόμενο βήμα, οι ερευνητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά που βρήκε ο αυτόματος κωδικοποιητής για να δημιουργήσουν μοντέλα ικανά να ταξινομήσουν για μεγάλο αριθμό παραγόντων που σχετίζονται με το περιβάλλον και αφορούν το άτομο, όπου δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα εκπαίδευσης για να εκπαιδευτούν πιο σύνθετα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Ορισμένοι τύποι τεχνητής νοημοσύνης παρομοιάζονται μερικές φορές με ένα μαύρο κουτί που παρέχει απαντήσεις, αλλά οι άνθρωποι δεν μπορούν να δουν πώς η τεχνητή νοημοσύνη κατέληξε στην απάντηση. Ο Mika Gustafsson και οι συνάδελφοί του, ωστόσο, προσπαθούν να δημιουργήσουν ερμηνεύσιμα μοντέλα ΤΝ που, τρόπον τινά, επιτρέπουν στους ερευνητές να κρυφοκοιτάξουν κάτω από το καπάκι του “μαύρου κουτιού” για να καταλάβουν τι συμβαίνει στο εσωτερικό του. “Θέλουμε να είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε τι μας δείχνει το μοντέλο για τη βιολογία πίσω από τις ασθένειες και άλλες καταστάσεις. Τότε δεν θα βλέπουμε μόνο αν κάποιος είναι άρρωστος ή όχι, αλλά, ερμηνεύοντας τα δεδομένα, θα έχουμε επίσης την ευκαιρία να μάθουμε γιατί”, λέει η Mika Gustafsson.

Όλοι θέλουν μια πιο υγιεινή εναλλακτική στη ζάχαρη. Θα μπορούσαν όμως οι καρύδες και συγκεκριμένα η ζάχαρη καρύδας να είναι η λύση; Αν έχετε ακούσει τη ζάχαρη καρύδας να τη διαφημίζουν ως το τέλειο υποκατάστατο της κανονικής ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, ίσως μπείτε στον πειρασμό να τη δοκιμάσετε. Η διαιτολόγος Beth Czerwony εξηγεί τι πρέπει να γνωρίζετε γι’ αυτήν την εναλλακτική της ζάχαρης — και γιατί μάλλον δεν αξίζει να τρώτε ζάχαρη καρύδας.

Τι είναι η ζάχαρη καρύδας;

Η ζάχαρη καρύδας είναι ακριβώς αυτό που έχετε στο μυαλό σας. Μια απολύτως φυσική, φυτικής βάσης ζάχαρη που το παρασκευάζουμε από το χυμό του φοίνικα καρύδας. Μπορεί να περιμένετε να είναι λευκή, αλλά στην πραγματικότητα είναι μια μαύρη ζάχαρη με ελαφρώς καραμελένια γεύση. «Η ζάχαρη καρύδας μοιάζει πολύ με την ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Αυτό πιθανώς το οφείλει στο ότι η επεξεργασία λαμβάνει χώρο με πολύ παρόμοιο τρόπο», εξηγεί ο Czerwony.

«Ο χυμός του φοίνικα καρύδας βράζει μέχρι να εξατμιστεί το μεγαλύτερο μέρος του νερού. Έπειτα μετατρέπεται σε αυτό το κοκκοποιημένο προϊόν». Η ζάχαρη καρύδας προέρχεται από τη Νοτιοανατολική Ασία. Έκτοτε έχει γίνει δημοφιλής μεταξύ εκείνων που αναζητούν υγιεινές εναλλακτικές λύσεις σε λιγότερο υγιεινά τρόφιμα. Είναι όμως αυτή μια πραγματικά ωφέλιμη εναλλακτική;

Υπάρχουν οφέλη για την υγεία από τη ζάχαρη καρύδας;

Η ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο και η ζάχαρη καρύδας δεν διαφέρουν τόσο – και καμία από τις δύο δεν είναι ιδιαίτερα καλή για εσάς. Μιλάμε για διαφορετικά φυτά, αλλά ο τρόπος παρασκευής είναι παρόμοιος και επηρεάζουν το σώμα σας με παρόμοιο τρόπο. Επομένως δεν υπάρχουν πραγματικά οφέλη για την υγεία, από μόνα τους, από τη χρήση του ενός έναντι του άλλου. Ωστόσο, ο Czerwony μας καθοδηγεί στις (πολύ μικρές) διαφορές μεταξύ τους και τους ισχυρισμούς υπέρ της ζάχαρης καρύδας.

Ελαφρώς χαμηλότερος γλυκαιμικός δείκτης

Η ζάχαρη καρύδας έχει ένα πλεονέκτημα έναντι της κανονικής ζάχαρης. Πιο συγκεκριμένα, έχει χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη. Αυτή η κλίμακα μέτρησης ταξινομεί τα τρόφιμα με βάση το πόσο γρήγορα αυξάνουν την ποσότητα του σακχάρου στο αίμα σας. Πολλά τρόφιμα έχουν κάποια ποσότητα ζάχαρης – κάποια φυσικά και άλλα πρόσθετα. Ο γλυκαιμικός δείκτης σας βοηθά να προσδιορίσετε ποιες τροφές θα αυξήσουν το σάκχαρο στο αίμα σας πιο γρήγορα, με το 100 να αντιπροσωπεύει καθαρή γλυκόζη και το μηδέν που σημαίνει ότι ένα τρόφιμο δεν περιέχει καθόλου ζάχαρη.

«Η επιτραπέζια ζάχαρη έχει γλυκαιμικό δείκτη 60 και η ζάχαρη καρύδας έχει γλυκαιμικό δείκτη 54. Αυτό σημαίνει ότι δεν ανεβάζει το σάκχαρο στο αίμα τόσο γρήγορα», εξηγεί ο Czerwony. «Αυτό συμβαίνει επειδή η ζάχαρη καρύδας έχει λίγη ινουλίνη, η οποία παρέχει λίγες φυτικές ίνες». Η ινουλίνη είναι ένας τύπος πρεβιοτικής ίνας από τα φυτά. Ένα από τα πολλά πλεονεκτήματά του είναι ότι βοηθά στη σταθεροποίηση του σακχάρου στο αίμα. Εν συνεχεία, αυτό μπορεί να σας βοηθήσει να αισθάνεστε χορτάτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Έχει ίχνη μετάλλων

Δεν υπάρχουν θρεπτικά συστατικά στην κανονική ζάχαρη. Αλλά η ζάχαρη καρύδας διατηρεί ορισμένα από τα θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν αρχικά στις καρύδες, όπως:

• Ασβέστιο.
• Σίδηρο.
• Κάλιο.
• Ψευδάργυρο.

Αυτά τα θρεπτικά συστατικά είναι όλα στη ζάχαρη καρύδας σε μικρές ποσότητες – σίγουρα δεν είναι αρκετά για να την κάνουν υγιεινή. «Θα έπρεπε να φάτε πάρα πολλή ζάχαρη καρύδας για να λάβετε κάθε είδους ωφέλιμη ποσότητα», λέει ο Czerwony. «Και μέχρι εκείνο το σημείο, οι θερμίδες από την ποσότητα ζάχαρης που θα καταναλώσατε θα ακύρωναν αυτά τα οφέλη ούτως ή άλλως». Με άλλα λόγια, εάν θέλετε περισσότερο σίδηρο και κάλιο στη διατροφή σας, η κατανάλωση περισσότερης ζάχαρης καρύδας δεν θα πρέπει να αποτελεί παράγοντα στην προσέγγισή σας.

Ζάχαρη καρύδας: Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όπως η κανονική ζάχαρη

Ορισμένα υποκατάστατα ζάχαρης και εναλλακτικές λύσεις ζάχαρης δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τον ίδιο τρόπο που θα χρησιμοποιούσατε την κανονική ζάχαρη. Το σιρόπι Yacon, για παράδειγμα, διασπάται σε υψηλές θερμοκρασίες,. Επομένως δεν μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε στο μαγείρεμα ή στο ψήσιμο. Και παρόλο που τα γλυκαντικά με βάση τη στέβια αντέχουν στη θερμότητα, πρέπει πρώτα να κάνετε κάποια σοβαρά μαθηματικά για να προσαρμόσετε τις αναλογίες.

Η ζάχαρη καρύδας, από την άλλη πλευρά, είναι τόσο παρόμοια με την κανονική ζάχαρη που δεν έχει τέτοιους περιορισμούς. «Είναι μια αναλογία ένα προς ένα, επομένως δεν χρειάζεται να αλλάξετε τις ποσότητες που χρησιμοποιείτε», λέει ο Czerwony. «Μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε με όλους τους ίδιους τρόπους που θα χρησιμοποιούσατε την κανονική ζάχαρη».

Γενικό Νοσοκομείο Μυτιλήνης «Βοστάνειο»: Με την ευγενική δωρεά του κοινωφελούς Ιδρύματος «Παύλος Γιαννακόπουλος», ολοκληρώθηκε η αναβάθμιση του Γενικού Νοσοκομείου Μυτιλήνης «Βοστάνειο», του κεντρικού νοσοκομείου του νησιού που εξυπηρετεί ταυτόχρονα πολλές ανάγκες υγείας των κατοίκων, όχι μόνο της Μυτιλήνης, αλλά και των παραπλήσιων νησιών.

Πλέον, οι κάτοικοι της Μυτιλήνης θα μπορούν να απολαμβάνουν περισσότερες υπηρεσίες υγείας και πρόληψης, χωρίς να χρειάζεται να ταξιδεύουν μακριά – ακόμη και μέχρι την Αθήνα – προκειμένου να λάβουν την απαραίτητη φροντίδα. Η ιδιαίτερη αυτή προσφορά από το Ίδρυμα «Παύλος Γιαννακόπουλος» περιλαμβάνει ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας, και συγκεκριμένα ενίσχυσε την Ουρολογική Μονάδα, τη Μονάδα Ωτορινολαρυγγολογίας και το Φαρμακείο του Νοσοκομείου. Ειδική αναφορά πρέπει να γίνει στο εξειδικευμένο laser λιθοτριψίας που απέκτησε το Νοσοκομείο Μυτιλήνης, με το οποίο, πλέον, οι Ιατροί της Ουρολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου αφού ολοκλήρωσαν τη σχετική εκπαίδευση, εξυπηρετούν ασθενείς που έπρεπε να μεταβούν στην Αθήνα προκειμένου να κάνουν αντίστοιχη θεραπεία. Ο Πρόεδρος του Ιδρύματος «Παύλος Γιαννακόπουλος», κ. Δημήτρης Π. Γιαννακόπουλος, ανέφερε σχετικά με τη δωρεά αυτή: «Πρόκειται για μία από τις πιο μεγάλες πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει το Ίδρυμα «Παύλος Γιαννακόπουλος» ως τώρα και είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που τόσο η Διοίκηση του Βοστάνειου Νοσοκομείου Μυτιλήνης, όσο και ο κόσμος του νησιού, την αγκάλιασαν και απολαμβάνουν πλέον αναβαθμισμένες υπηρεσίες υγείας. Συνεχίζουμε να στηρίζουμε την υγεία και την ευημερία των συμπολιτών μας στη νησιωτική Ελλάδα, με αλληλεγγύη, ήθος και μέριμνα».

Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του Γενικού Νοσοκομείου Μυτιλήνης, κ. Γεώργιος Καμπούρης και τα μέλη του Δ.Σ. εξέφρασαν τις θερμές ευχαριστίες τους στον Πρόεδρο του Ιδρύματος, κ. Δημήτρη Π. Γιαννακόπουλο, για την ευγενική του δωρεά, ενώ ο κ. Καμπούρης σημείωσε: «Πρόκειται για μία προσφορά που αναβαθμίζει σημαντικά το επίπεδο ιατρικής υποστήριξης, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ιατρικής περίθαλψης προς τους κατοίκους του τόπου μας. Οι ανωτέρω αξιέπαινες πράξεις συνεισφοράς, αλληλεγγύης και ανθρωπισμού μας συγκινούν και μας δίνουν δύναμη να συνεχίσουμε με επιτυχία τις προσπάθειές μας για το καλό του τόπου μας». Το Ίδρυμα Παύλος Γιαννακόπουλος προωθεί το ιδεώδες του αθλητισμού, τη διάδοση της σωματικής αγωγής και θέλει να συμβάλει στην αναβάθμιση των εγκαταστάσεων αθλητικών χώρων και εκπαίδευσης σε όλη τη χώρα. Από την ίδρυσή του έως και σήμερα, έχει αναλάβει μια σειρά από έργα για την υγεία, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό σε όλη την Ελλάδα, ενώ θα παρέχει και σημαντικές υποτροφίες σε ετήσια βάση για ανώτατες σχολές του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Νέες πρωτοβουλίες ανακοινώνονται συνεχώς, ενώ παραμένει διαθέσιμο για όποιον επιθυμεί να συμβάλλει στο έργο του, είτε πρόκειται για ιδιώτες, είτε φορείς ή άλλους οργανισμούς, διασφαλίζοντας ότι οι δράσεις, τα προγράμματα και οι ενισχύσεις που θα υλοποιούνται, θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας.

Οστεοπόρωση: Η οστεοπόρωση εκδηλώνεται συχνότερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες καθώς υπολογίζεται ότι οι μισές άνω των 50 ετών διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να υποστούν κάποιο κάταγμα εξαιτίας της πάθησης. Σύμφωνα με επιστημονικά στοιχεία, 1 στις 3 γυναίκες ηλικίας άνω των 50 ετών και 1 στους 5 άνδρες θα πάθουν ένα οστεοπορωτικό κάταγμα. Τα οστά του ισχίου, της σπονδυλικής στήλης και του καρπού είναι τα πιο κοινά σημεία οστεοπορωτικών καταγμάτων, αν και μπορούν να συμβούν σε οποιοδήποτε οστό.

Νέα τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη απέδειξε ότι η κατανάλωση 5-6 δαμάσκηνων την ημέρα μπορεί να φρενάρει την οστεοπόρωση σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, σε σύγκριση με μια ομάδα ελέγχου που δεν κατανάλωνε το φρούτο. Η κύρια ερευνήτρια Δρ. Mary Jane Souza, επισήμανε μεταξύ άλλων ότι: «Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι όσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα της φλεγμονής, τόσο χειρότερη είναι η υγεία των οστών. Η φλεγμονή μπορεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την μετεμμηνοπαυσιακή απώλεια οστικής μάζας και ένας πιθανός στόχος για θεραπεία μέσω της διατροφής».

Τι να τρώτε για να προλάβετε την οστεοπόρωση – Τι έδειξε η έρευνα για τα δαμάσκηνα;

Η Δρ. Mary Jane Souza υπογραμμίζει πώς η μελέτη μας είναι η πρώτη που αποκάλυψε ότι η κατανάλωση μόλις 5-6 δαμάσκηνων την ημέρα απέτρεψε την απώλεια οστικής πυκνότητας στο ισχίο, το σημείο που προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία για τους ηλικιωμένους, καθώς τα κατάγματα του ισχίου συνήθως οδηγούν σε νοσηλεία, μειωμένη ποιότητα ζωής και απώλεια της ανεξαρτησίας»

Πώς βοηθούν τα δαμάσκηνα στην υγεία των οστών

«Αν και δεν είναι σαφές πού οφείλεται η ευνοϊκή επίδραση των δαμάσκηνων στην υγεία των οστών, αποδίδεται στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε βιταμίνες και μέταλλα σημαντικά για τα οστά, όπως είναι το βόριο, το κάλιο, ο χαλκός και η βιταμίνη Κ. Τα δαμάσκηνα περιέχουν επίσης πολυφαινόλες – βιοδραστικές ενώσεις που φαίνεται να παίζουν ρόλο στον σχηματισμό των οστών», τονίζει η Δρ. Souza. Για να προλάβετε την απώλεια της οστικής μάζας είναι σημαντικό να καταναλώνετε επαρκείς ποσότητες ασβεστίου, βιταμίνης D, μαγνησίου, καλίου και βιταμίνης Κ.

Φυτικά Θρεπτικά Συστατικά: Μπορούν τα φυτικής προέλευσης θρεπτικά συστατικά να μεταβάλουν τα βακτήρια του εντέρου ώστε να επηρεάσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου; Επιστήμονες από το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου της Λειψίας, το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για τις ανθρώπινες γνωστικές και εγκεφαλικές επιστήμες και το Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας Helmholtz διερεύνησαν αυτό το ερώτημα σε μια μελέτη σε υπέρβαρους ενήλικες. Τα ευρήματά τους, που δημοσιεύονται στο περιοδικό Gut, υποδηλώνουν ότι οι φυτικές ίνες μπορούν να ασκήσουν επίδραση τόσο στη σύνθεση των βακτηρίων του εντέρου όσο και στα σήματα ανταμοιβής στον εγκέφαλο και στη σχετική λήψη αποφάσεων για το φαγητό.

Τα πρεβιοτικά χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση του αποικισμού των ωφέλιμων βακτηρίων στο έντερο. Αυτές οι δύσπεπτες διαιτητικές ίνες βρίσκονται σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης, όπως τα κρεμμύδια, τα πράσα, οι αγκινάρες, το σιτάρι, οι μπανάνες και σε υψηλές συγκεντρώσεις στη ρίζα κιχωρίου. Υποστηρίζουν την υγεία του εντέρου προωθώντας την ανάπτυξη και τη δραστηριότητα των ωφέλιμων βακτηρίων του εντέρου. Οι ερευνητές έχουν τώρα διερευνήσει αν ορισμένα πρεβιοτικά μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου βελτιώνοντας την επικοινωνία μεταξύ του μικροβιώματος του εντέρου και του εγκεφάλου. Η παρεμβατική μελέτη με επικεφαλής το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου της Λειψίας δείχνει ότι η κατανάλωση υψηλής δόσης διαιτητικών πρεβιοτικών οδηγεί σε μείωση της ενεργοποίησης του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή σε απόκριση σε ερεθίσματα τροφής υψηλής θερμιδικής αξίας. “Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν μια πιθανή σύνδεση μεταξύ της υγείας του εντέρου και της λειτουργίας του εγκεφάλου, στην προκειμένη περίπτωση της λήψης αποφάσεων σχετικά με τα τρόφιμα”, αναφέρει η PD Dr. Veronica Witte, συν-συγγραφέας της μελέτης και επιστήμονας στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου της Λειψίας. Για τη μελέτη επιλέχθηκαν νεαροί έως μεσήλικες ενήλικες, υπέρβαροι, οι οποίοι ακολουθούσαν μια παμφάγα, δυτική διατροφή. Οι 59 εθελοντές κατανάλωναν 30 γραμμάρια ινουλίνης, ένα πρεβιοτικό από τη ρίζα κιχωρίου, καθημερινά για 14 ημέρες. Κατά τη διάρκεια της λειτουργικής απεικόνισης με μαγνητική τομογραφία, οι συμμετέχοντες έβλεπαν εικόνες τροφίμων και ρωτήθηκαν πόσο επιθυμούσαν να φάνε τα απεικονιζόμενα γεύματα. Μετά το πείραμα της μαγνητικής τομογραφίας, τους δόθηκε το πιάτο με την υψηλότερη βαθμολογία και τους ζητήθηκε να το καταναλώσουν. Η εξέταση μαγνητικής τομογραφίας επαναλήφθηκε σε τέσσερις χρονικές στιγμές, πριν και μετά τη χορήγηση πρεβιοτικών και πριν και μετά από μια φάση εικονικού φαρμάκου, κατά την οποία στους συμμετέχοντες δόθηκε ένα παρασκεύασμα με πανομοιότυπη ενεργειακή πυκνότητα αλλά χωρίς πρεβιοτικά. Όταν οι συμμετέχοντες αξιολογούσαν τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας, παρατηρήθηκε συγκριτικά μικρότερη ενεργοποίηση των περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή, αφού είχαν καταναλώσει τις πρεβιοτικές ίνες. Το αποτέλεσμα αυτό συνοδεύτηκε από μια μεταβολή στη σύνθεση των βακτηρίων του εντέρου. Τα ευρήματα, τα οποία προέρχονται από προηγμένη νευροαπεικόνιση, αλληλουχία βακτηρίων του εντέρου νέας γενιάς και συνδυασμένες αναλύσεις πιθανών μεταβολικών οδών, υποδηλώνουν ότι οι λειτουργικές μικροβιακές αλλαγές μπορεί να βρίσκονται πίσω από την τροποποιημένη εγκεφαλική απόκριση απέναντι σε ενδείξεις τροφίμων υψηλής θερμιδικής αξίας. Δείγματα αίματος νηστείας από τους συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε ανάλυση για γαστρεντερικές ορμόνες, γλυκόζη, λιπίδια και δείκτες φλεγμονής. Επιπλέον, ο εντερικός μικροβιόκοσμος και οι μεταβολίτες τους, δηλαδή τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, μετρήθηκαν σε δείγματα κοπράνων. Η έρευνα διεξήχθη στο πλαίσιο του Συνεργατικού Ερευνητικού Κέντρου 1052, μηχανισμών παχυσαρκίας.

“Χρειάζονται περαιτέρω μελέτες για να διερευνηθεί κατά πόσον οι θεραπείες που μεταβάλλουν το μικροβίωμα θα μπορούσαν να ανοίξουν νέους δρόμους για λιγότερο επεμβατικές προσεγγίσεις στην πρόληψη και τη θεραπεία της παχυσαρκίας. Η καλύτερη κατανόηση των υποκείμενων μηχανισμών μεταξύ του μικροβιώματος, του εντέρου και του εγκεφάλου θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων στρατηγικών που θα προωθούν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες σε άτομα που διατρέχουν κίνδυνο”, λέει ο Δρ Witte. Επί του παρόντος, βρίσκεται σε εξέλιξη μια μελέτη παρακολούθησης, η οποία εξετάζει τις επιδράσεις της μακροχρόνιας υψηλής δόσης χορήγησης πρεβιοτικών επί έξι μήνες στη διατροφική συμπεριφορά, τη λειτουργία του εγκεφάλου και το σωματικό βάρος σε άτομα που ζουν με υπερβολικό βάρος και παχυσαρκία.