Κάθε δέκα λεπτά, μια γυναίκα χάνει τη ζωή της από τον σύντροφο ή μέλος της οικογένειάς της. Αυτή η σοκαριστική πραγματικότητα για το φαινόμενο γυναικοκτονία το 2024 —και η αυξητική τάση που τη συνοδεύει— αποτυπώνεται στη νέα έκθεση του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) και του ΟΗΕ Γυναικών (UN Women). Η έρευνα παρουσιάστηκε κατά την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών και υπογραμμίζει ότι η γυναικοκτονία παραμένει μια βαθιά ριζωμένη, παγκόσμια κρίση.

Τι είναι η γυναικοκτονία;

Η γυναικοκτονία ορίζεται ως η εσκεμμένη δολοφονία γυναίκας ή κοριτσιού λόγω του φύλου της. Σε αντίθεση με τη γενική ανθρωποκτονία, η γυναικοκτονία υποκινείται από διακρίσεις, ανισότητα, έμφυλες προκαταλήψεις και κοινωνικούς κανόνες που υποβαθμίζουν τη θέση των γυναικών. Δεν περιορίζεται σε ένα περιβάλλον ή πλαίσιο· μπορεί να συμβεί εντός του σπιτιού, στον χώρο εργασίας, στο σχολείο, σε δημόσιους χώρους, αλλά και στο διαδίκτυο. Οι αιτίες ποικίλλουν: ενδοοικογενειακή βία, σεξουαλική βία, παρενοχλήσεις, επιβλαβείς παραδόσεις, trafficking και ακόμη και ένοπλες συγκρούσεις.

Όταν ο κίνδυνος βρίσκεται στο σπίτι

Το 2024, περίπου 50.000 γυναίκες και κορίτσια δολοφονήθηκαν από συντρόφους ή μέλη της οικογένειάς τους. Αυτό μεταφράζεται σε 137 θύματα την ημέρα, αριθμός που επιβεβαιώνει πως η πιο επικίνδυνη τοποθεσία για πολλές γυναίκες δεν είναι ο δρόμος, αλλά το ίδιο τους το σπίτι. Οι νυν ή πρώην σύντροφοι είναι υπεύθυνοι για περίπου 60% των οικογενειακών γυναικοκτονιών, κάτι που υπογραμμίζει την ανάγκη για καλύτερα προγράμματα προστασίας, έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων και αποτελεσματικές υπηρεσίες υποστήριξης.

Πέρα από τα όρια της οικογένειας

Η γυναικοκτονία δεν σταματά στην ιδιωτική σφαίρα. Δολοφονίες μπορούν να προκληθούν από:

• σεξουαλική βία από άγνωστο δράστη,

• επιβλαβείς πρακτικές όπως η κλειτοριδεκτομή ή τα λεγόμενα «εγκλήματα τιμής»,

• εγκλήματα μίσους κατά γυναικών, συμπεριλαμβανομένων των τρανς γυναικών,

• οργανωμένο έγκλημα, trafficking και συμμορίες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η ψηφιακή βία, όπως cyberstalking, εκβιασμός με εικόνες, παρενόχληση ή απειλές. Συχνά, η βία αυτή εξελίσσεται και σε πραγματικές, θανατηφόρες επιθέσεις.

Ποιος κινδυνεύει περισσότερο;

Ορισμένες ομάδες γυναικών είναι ακόμη πιο εκτεθειμένες:

• Γυναίκες σε δημόσιο ρόλο (πολιτικοί, δημοσιογράφοι, ακτιβίστριες) δέχονται ολοένα αυξανόμενες απειλές, τόσο διαδικτυακές όσο και φυσικές. Έρευνες δείχνουν ότι 1 στις 4 γυναίκες δημοσιογράφους παγκοσμίως έχει λάβει διαδικτυακές απειλές θανάτου.

• Ιθαγενείς και μειονοτικές γυναίκες βιώνουν υψηλότερα ποσοστά έμφυλης βίας.

• Τρανς γυναίκες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες στοχευμένες δολοφονίες διεθνώς.

• Ακτιβίστριες και υπερασπίστριες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συχνά πέφτουν θύματα θανατηφόρων επιθέσεων. Μόνο το 2022 καταγράφηκαν 81 δολοφονημένες γυναίκες περιβαλλοντικές ακτιβίστριες.

Παγκόσμια εικόνα της γυναικοκτονίας

Το 2024, η Αφρική είχε τα υψηλότερα ποσοστά οικογενειακών γυναικοκτονιών με 22.600 θύματα (3 ανά 100.000 γυναίκες). Υψηλά ποσοστά καταγράφηκαν επίσης στην Αμερική και την Ωκεανία. Χαμηλότερα μεν, αλλά όχι αμελητέα, ήταν τα ποσοστά σε Ευρώπη και Ασία. Ο ΟΗΕ επισημαίνει ότι τα πραγματικά στοιχεία πιθανότατα είναι πολύ υψηλότερα, καθώς πολλές γυναικοκτονίες δεν καταγράφονται επισήμως ή δηλώνονται ως «απλές ανθρωποκτονίες» ή «ατυχήματα».

Γιατί αυξάνονται οι γυναικοκτονίες;

Η άνοδος της γυναικοκτονίας οφείλεται σε μια σειρά παραγόντων:

• επίμονη έμφυλη ανισότητα,

• διακρίσεις και πατριαρχικές κοινωνικές δομές,

• ανεπαρκής προστασία και αδύναμα νομικά πλαίσια,

• ένοπλες συγκρούσεις και εκτοπισμός πληθυσμών,

• οικονομική κρίση και αστάθεια,

• αύξηση της διαδικτυακής παρενόχλησης.

Ο συνδυασμός αυτών εντείνει τη θανατηφόρα βία κατά γυναικών και δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου οι δράστες μένουν συχνά ατιμώρητοι.

Τι κάνει ο ΟΗΕ για να το αντιμετωπίσει;

Ο ΟΗΕ επενδύει στη βελτίωση των νομικών πλαισίων, στην ενίσχυση των υπηρεσιών για τα θύματα, καθώς και στη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων για την κατανόηση του φαινομένου. Παράλληλα:

• εκπαιδεύει τις αρχές επιβολής νόμου,

• στηρίζει εκστρατείες ενημέρωσης,

• ενισχύει την εφαρμογή διεθνών συμβάσεων όπως η CEDAW και ο Στόχος 5 των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης για την ισότητα των φύλων.

Η γυναικοκτονία δεν αποτελεί μεμονωμένα περιστατικά, αλλά είναι ένα διαρκές, παγκόσμιο και βαθιά κοινωνικό πρόβλημα. Η αντιμετώπισή του απαιτεί πολιτική βούληση, ενίσχυση των θεσμών, αλλαγή κοινωνικών αντιλήψεων και υποστήριξη των γυναικών που βρίσκονται σε κίνδυνο. Μόνο μέσα από συλλογική δράση, πρόληψη και ισχυρή προστασία μπορούμε να ελπίζουμε σε έναν κόσμο όπου καμία γυναίκα δεν θα χάνει τη ζωή της εξαιτίας του φύλου της.

Η πρόσβαση των ασθενών σε οφθαλμιάτρους στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να έχει βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με επιστολή έρευνας που δημοσιεύθηκε στο JAMA Ophthalmology. Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από τον Peter R. Kastl, M.D., Ph.D., και την ερευνητική του ομάδα από το Πανεπιστήμιο Tulane στη Νέα Ορλεάνη, ανέλυσε τη γεωγραφική διασπορά οφθαλμιάτρων και οπτομετρών, καθώς και τις αποστάσεις που χρειάζεται να διανύσουν οι ασθενείς για να έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα.

Ανάλυση δεκαετίας: περισσότερες τοποθεσίες, καλύτερη κάλυψη

Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία από το Doctors and Clinicians National Downloadable File των ετών 2014 και 2024. Τα δεδομένα αυτά προσφέρουν ένα αναλυτικό στιγμιότυπο της διαθεσιμότητας επαγγελματιών υγείας σε εθνικό επίπεδο, επιτρέποντας στους ερευνητές να υπολογίσουν τον αριθμό των διαθέσιμων οφθαλμιάτρων και οπτομετρών, αλλά και τη γεωγραφική τους κατανομή. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ο αριθμός των οπτομετρών αυξήθηκε αισθητά την περίοδο 2014–2024.

Αντιθέτως, ο συνολικός αριθμός των οφθαλμιάτρων παρουσίασε μικρή μείωση. Ωστόσο αυτό δεν μετέφρασε σε μείωση της πρόσβασης των ασθενών, καθώς ο αριθμός των ιατρείων οφθαλμιάτρων αυξήθηκε. Με άλλα λόγια, παρότι οι οφθαλμίατροι είναι ελαφρώς λιγότεροι, εργάζονται πλέον σε περισσότερα σημεία, με μεγαλύτερη γεωγραφική κάλυψη. Αυτό το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς δείχνει ότι η πρόσβαση εξαρτάται όχι μόνο από το πλήθος των ειδικών, αλλά και από το πόσο ομοιόμορφα κατανέμονται σε μια χώρα.

Λιγότεροι απομονωμένοι οπτομετριστές – μεγαλύτερη υποστήριξη από οφθαλμιάτρους

Ένας από τους κύριους δείκτες της έρευνας ήταν ο αριθμός των “απομονωμένων” ιατρείων οπτομετρών, δηλαδή εκεί όπου δεν υπήρχε κανένας οφθαλμίατρος στον ίδιο ταχυδρομικό κώδικα. Το 2024, ο αριθμός αυτών των περιπτώσεων ήταν σημαντικά μικρότερος σε σχέση με το 2014, γεγονός που φανερώνει ότι οι ειδικότητες αυτές συνυπάρχουν πλέον συχνότερα στην ίδια περιοχή, ενισχύοντας την ποιότητα των υπηρεσιών και την ταχύτητα παραπομπών.

Η έρευνα εντόπισε μόλις 18 πραγματικά απομονωμένες περιπτώσεις οπτομετρών σε ολόκληρη τη χώρα το 2024, και αυτές αφορούσαν αποκλειστικά πολιτείες με έντονες γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, όπως η Χαβάη και η Αλάσκα. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι οι δυσκολίες πρόσβασης σχετίζονται περισσότερο με απομονωμένες περιοχές παρά με ανεπαρκή στελέχωση.

Μικρότερες αποστάσεις – μεγαλύτερη ευκολία για τους ασθενείς

Η έρευνα προχώρησε και σε έναν ακόμη κρίσιμο υπολογισμό: την απόσταση που πρέπει να διανύσει ένας ασθενής από ένα απομονωμένο ιατρείο οπτομέτρη έως το πλησιέστερο ιατρείο οφθαλμιάτρου. Το μέσο αυτό εύρος μειώθηκε από 12 μίλια το 2014 σε 11 μίλια το 2024. Αν και η μείωση φαίνεται μικρή, αντικατοπτρίζει μια ουσιαστική βελτίωση στη γεωγραφική διαθεσιμότητα εξειδικευμένων οφθαλμολογικών υπηρεσιών.

Για τους ασθενείς που ζουν σε αγροτικές ή ημι-απομακρυσμένες περιοχές, ακόμη και ένα μίλι λιγότερο μπορεί να σημαίνει πιο εύκολη πρόσβαση, λιγότερο χρόνο μετακίνησης και μεγαλύτερη πιθανότητα να αναζητήσουν συστηματική φροντίδα ματιών.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη χάραξη πολιτικής υγείας

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας αφορά τις συζητήσεις που έχουν γίνει κατά καιρούς σχετικά με την επέκταση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των οπτομετρών. Ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ εξετάζουν –ή έχουν ήδη υιοθετήσει– τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων των οπτομετρών, ειδικά σε διαγνωστικούς ή μικροχειρουργικούς ρόλους.

Ωστόσο, οι συγγραφείς τονίζουν ότι τα δεδομένα τους δεν στηρίζουν την άποψη ότι τέτοιες αλλαγές είναι απαραίτητες λόγω μεγάλων αποστάσεων που πρέπει να διανύσουν οι ασθενείς για να βρουν οφθαλμίατρο. Αντιθέτως, αντί να αυξάνεται το χάσμα πρόσβασης, η κατάσταση φαίνεται να βελτιώνεται σταθερά.

Μία δεκαετία με θετικό πρόσημο

Η περίοδος 2014–2024 δείχνει μια σταδιακή, αλλά σαφή πρόοδο όσον αφορά την πρόσβαση των ασθενών σε οφθαλμιάτρους. Παρά τη μικρή μείωση του συνολικού αριθμού των ειδικών, η αύξηση των ιατρείων, η καλύτερη γεωγραφική διασπορά και η μείωση των απομονωμένων περιοχών έχουν οδηγήσει σε συνολικά βελτιωμένη προσβασιμότητα. Σε μια εποχή όπου τα προβλήματα όρασης και οι οφθαλμολογικές παθήσεις αυξάνονται παγκοσμίως, η βελτίωση αυτή αποτελεί ένα ενθαρρυντικό βήμα για το μέλλον της δημόσιας υγείας και της πρόληψης.

Το σχήμα του γλουτιαίου μέγιστου μυός στους γλουτούς —και όχι το μέγεθός του— φαίνεται να μεταβάλλεται με διαφορετικούς τρόπους ανάλογα με την ηλικία, τον τρόπο ζωής, την οστεοπόρωση, τη σωματική ευπάθεια και τον διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, οι γλουτοί και οι αλλαγές τους διαφέρουν σημαντικά μεταξύ ανδρών και γυναικών, σύμφωνα με νέα ευρήματα που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ραδιολογικής Εταιρείας Βόρειας Αμερικής (RSNA).

Αποκαλύψεις μέσω 3D χαρτογράφησης με μαγνητική τομογραφία

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια προηγμένη τεχνική, τη 3D MRI χαρτογράφηση, η οποία επεξεργάζεται σειρές εικόνων μαγνητικής τομογραφίας και δημιουργεί ένα τρισδιάστατο ανατομικό μοντέλο υψηλής ακρίβειας. Η μέθοδος αυτή επιτρέπει καλύτερη οπτικοποίηση της μυϊκής δομής και αναδεικνύει αλλαγές που δεν θα μπορούσαν να εντοπιστούν με τις παραδοσιακές μετρήσεις μεγέθους ή λίπους.

Η 3D απεικόνιση αποκάλυψε ξεκάθαρα, φυλο-ειδικά μοτίβα αλλαγών στον γλουτιαίο μέγιστο, τα οποία συνδέονται με τον διαβήτη τύπου 2. Το σημαντικότερο εύρημα, όπως τόνισαν οι ερευνητές, ήταν ότι το σχήμα —όχι ο όγκος— του μυός φαίνεται να αντικατοπτρίζει βαθύτερες μεταβολικές διαφορές.

«Σε αντίθεση με προηγούμενες μελέτες που εστίαζαν κυρίως στο μέγεθος του μυός ή στα ποσοστά λίπους, η δική μας προσέγγιση δείχνει πού ακριβώς μεταβάλλεται ο μυς, δίνοντας μια σαφώς πιο λεπτομερή εικόνα», ανέφερε η συν-συγγραφέας της μελέτης Marjola Thanaj, Ph.D., ανώτερη ερευνήτρια στο University of Westminster.

Γιατί ο γλουτιαίος μέγιστος είναι τόσο σημαντικός;

Ο γλουτιαίος μέγιστος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους και ισχυρότερους μύες του σώματος. Παίζει καθοριστικό ρόλο στη βάδιση, στη σταθεροποίηση του κορμού και στη σωστή λειτουργία της λεκάνης. Όμως η σημασία του ξεπερνά την κίνηση. Όπως εξηγεί η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, E. Louise Thomas, Ph.D., ο μυς αυτός είναι στενά συνδεδεμένος με τη μεταβολική υγεία, και οι αλλαγές στη δομή του μπορούν να αποτελέσουν δείκτη υποκείμενων προβλημάτων.

Για τη μελέτη αξιοποιήθηκαν δεδομένα από 61.290 εξετάσεις MRI της τεράστιας βάσης δεδομένων UK Biobank, η οποία περιλαμβάνει επίσης φυσικές μετρήσεις, βιοδείκτες, ιατρικά ιστορικά και πληροφορίες τρόπου ζωής. Οι ερευνητές ανέλυσαν 86 διαφορετικές μεταβλητές για να κατανοήσουν πώς το σχήμα του μυός επηρεάζεται από την ηλικία, τη φυσική κατάσταση, τον χρόνο καθιστικής ζωής και παθήσεις όπως ο διαβήτης και η οστεοπόρωση.

Κύρια ευρήματα για το σχήμα του μυός και την υγεία

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά και ανέδειξαν σαφή μοτίβα:

1. Ο τρόπος ζωής έχει άμεσο αποτύπωμα στο μυ

Άτομα με υψηλότερο επίπεδο φυσικής κατάστασης —όπως συχνή έντονη άσκηση και ισχυρή δύναμη λαβής— εμφάνιζαν πληρέστερο και πιο υγιές σχήμα στον γλουτιαίο μέγιστο.

Αντίθετα, η προχωρημένη ηλικία, η ευπάθεια, καθώς και ο παρατεταμένος χρόνος καθιστικής ζωής, συνδέθηκαν με εμφανή λέπτυνση του μυός. Αυτές οι αλλαγές αντανακλούν συνδυασμό μυϊκής ατροφίας και πιθανής διήθησης λίπους.

2. Διαβήτης τύπου 2: διαφορετικές επιπτώσεις σε άνδρες και γυναίκες

Η μελέτη ανέδειξε αξιοσημείωτες διαφορές ανά φύλο.

• Στους άνδρες με διαβήτη τύπου 2 παρατηρήθηκε σύσπαση και συρρίκνωση του μυός.

• Στις γυναίκες, αντιθέτως, ο μυς εμφάνιζε διόγκωση, η οποία όμως δεν οφειλόταν σε μεγαλύτερη μυϊκή μάζα, αλλά πιθανότατα σε αυξημένη εναπόθεση λίπους μεταξύ των μυϊκών ινών.

Αυτή η διάκριση υποδηλώνει ότι ο διαβήτης τύπου 2 επηρεάζει τη μυϊκή δομή διαφορετικά ανάλογα με το φύλο — ένα εύρημα που ενδέχεται να εξηγεί γιατί άνδρες και γυναίκες εμφανίζουν διαφορετικά πρότυπα εξέλιξης της νόσου.

3. Η ευπάθεια επηρεάζει περισσότερο τους άνδρες

Οι άνδρες που κατηγοριοποιήθηκαν ως «ευάλωτοι» (frail) εμφάνισαν εκτεταμένη συρρίκνωση σε ολόκληρο τον γλουτιαίο μέγιστο.
Στις γυναίκες, η ευπάθεια επηρέαζε μόνο ορισμένες μικρότερες περιοχές του μυός, γεγονός που δείχνει ότι οι γυναίκες ίσως έχουν καλύτερη διατήρηση μυϊκής δομής σε συνθήκες μειωμένης λειτουργικότητας.

Πιθανές κλινικές εφαρμογές και μελλοντική έρευνα

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι αλλαγές στο σχήμα του γλουτιαίου μέγιστου θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρώιμο προειδοποιητικό σήμα λειτουργικής εξασθένησης και μεταβολικής δυσλειτουργίας, ιδίως σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.

Επιπλέον, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι άνδρες και γυναίκες έχουν διαφορετικές βιολογικές αντιδράσεις στην ίδια μεταβολική νόσο, πιθανώς λόγω διαφορών στην ευαισθησία στην ινσουλίνη, στη σύσταση σώματος και στην ορμονική λειτουργία. Οι ερευνητές τόνισαν ότι απαιτείται περαιτέρω μελέτη για να κατανοηθεί πλήρως ο ρόλος των διαφορών αυτών.

Η νέα αυτή έρευνα ανοίγει τον δρόμο για μια πιο εξατομικευμένη, λεπτομερή προσέγγιση στην αξιολόγηση της μυϊκής υγείας. Η 3D MRI χαρτογράφηση αποδεικνύεται εξαιρετικό εργαλείο για την κατανόηση του πώς η ηλικία, ο τρόπος ζωής και χρόνιες παθήσεις επηρεάζουν βαθύτερες πτυχές του σώματος μας. Το σχήμα του γλουτιαίου μέγιστου δεν αντικατοπτρίζει μόνο μυϊκή κατάσταση, αλλά ίσως αποτελεί έναν νέο βιοδείκτη μεταβολικής υγείας — ο οποίος διαφοροποιείται ξεκάθαρα μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Η σεμαγλουτίδη είναι μια ουσία που αρχικά χρησιμοποιήθηκε για τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει προσελκύσει τεράστια προσοχή λόγω της σημαντικής απώλειας βάρους που προσφέρει. Αυτό έχει οδηγήσει πολλούς ανθρώπους, ακόμη και χωρίς διαβήτη, να την χρησιμοποιούν αποκλειστικά για αδυνάτισμα. Παρότι η αποτελεσματικότητά της είναι εντυπωσιακή, η ευρεία του χρήση έχει φέρει στο προσκήνιο νέες ανησυχίες σχετικά με πιθανές παρενέργειες, μεταξύ των οποίων και η πιθανότητα απώλειας όρασης. Πριν όμως δημιουργηθούν λάθος εντυπώσεις, είναι σημαντικό να δούμε τι πραγματικά υποστηρίζεται επιστημονικά.

Μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια όρασης;

Η ιδέα ότι η σεμαγλουτίδη μπορεί να προκαλέσει απώλεια όρασης έχει τις ρίζες της κυρίως σε αναφορές ατόμων με διαβήτη που παρουσίασαν επιδείνωση ήδη προϋπάρχουσας διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας. Σε άτομα με μακροχρόνιο ή μη ελεγχόμενο διαβήτη, μια απότομη βελτίωση του σακχάρου μπορεί προσωρινά να επηρεάσει τα μάτια. Ωστόσο, δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία ότι προκαλεί τύφλωση ή μόνιμη απώλεια όρασης σε ανθρώπους χωρίς προϋπάρχουσα οφθαλμική πάθηση. Οι περισσότερες αναφορές σχετίζονται με υποκείμενα προβλήματα και όχι με το φάρμακο αυτό καθαυτό. Παρόλα αυτά, οποιοδήποτε νέο σύμπτωμα —όπως θολή όραση, μαύρα στίγματα ή ξαφνική ευαισθησία στο φως— πρέπει να αξιολογείται άμεσα από οφθαλμίατρο.

Ποιοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί;

Άτομα που έχουν ήδη προβλήματα στα μάτια λόγω διαβήτη (όπως αμφιβληστροειδοπάθεια ή οίδημα ωχράς κηλίδας) καλό είναι να συζητούν με τον γιατρό τους πριν ξεκινήσουν. Επίσης, όσοι το χρησιμοποιούν αποκλειστικά για απώλεια βάρους χωρίς ιατρική παρακολούθηση πιθανόν να παραβλέπουν σημαντικές εξετάσεις, όπως οφθαλμολογικούς ελέγχους. Πρέπει πάντα να χορηγείται με την καθοδήγηση ειδικού, όχι μόνο για την αποτελεσματικότητά του αλλά και για την προστασία της υγείας συνολικά. Ορισμένοι μπορεί να εμφανίσουν παροδικές αλλαγές στην όραση, όμως συνήθως αυτές σχετίζονται με αλλαγές στα επίπεδα σακχάρου και όχι με την ίδια την ουσία.

Η σεμαγλουτίδη παραμένει μια ιδιαίτερα αποτελεσματική ουσία για το διαβήτη και την απώλεια βάρους, αλλά όπως κάθε θεραπεία, χρειάζεται σωστή χρήση και ιατρική παρακολούθηση. Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι προκαλεί μόνιμη απώλεια όρασης σε υγιή άτομα, όμως όσοι έχουν ήδη ευαισθησία στα μάτια πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί. Η ενημέρωση και η τακτική παρακολούθηση είναι το κλειδί για ασφαλή χρήση.

Ο πονοκέφαλος είναι ένα από τα πιο συχνά ενοχλήματα στην καθημερινή ζωή. Μπορεί να εμφανιστεί λόγω άγχους, κόπωσης, αφυδάτωσης, ορμονικών αλλαγών ή ακόμη και έντονης συγκέντρωσης. Παράλληλα, το σεξ αποτελεί μια φυσική λειτουργία που συνδέεται με ευχαρίστηση, χαλάρωση και ορμονικές αλλαγές. Έτσι, δεν είναι περίεργο που πολλοί αναρωτιούνται: μπορεί το σεξ να βοηθήσει πραγματικά στον πονοκέφαλο; Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους, όμως οι έρευνες δείχνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί όντως να έχει ανακουφιστικό αποτέλεσμα.

Πώς λειτουργεί το σεξ στον οργανισμό

Κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής διέγερσης και ιδιαίτερα κατά τον οργασμό, το σώμα απελευθερώνει ενδορφίνες – φυσικές ορμόνες ευεξίας, γνωστές και ως «ορμόνες της χαράς». Οι ενδορφίνες έχουν παυσίπονη δράση και μπορούν να μειώσουν την αίσθηση του πόνου, συμπεριλαμβανομένου και του πονοκεφάλου.

Επιπλέον, το σεξ συμβάλλει:

• Στη χαλάρωση των μυών που συχνά είναι σφιγμένοι λόγω άγχους.

• Στη μείωση της κορτιζόλης (ορμόνη του στρες).

• Στην ενίσχυση της κυκλοφορίας του αίματος.

• Στην παραγωγή οξυτοκίνης, που ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας και χαλάρωσης.

Όλα αυτά μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον στο οποίο ο πονοκέφαλος υποχωρεί.

Σεξ και ημικρανία: τι λένε οι μελέτες

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένες έρευνες σε άτομα που πάσχουν από ημικρανίες έδειξαν ότι ένα ποσοστό από αυτούς αναφέρει βελτίωση μετά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Σύμφωνα με αυτές τις μελέτες, η σεξουαλική επαφή, ακόμα και ο αυνανισμός, μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή ανακούφιση κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τον πονοκέφαλο.

Φαίνεται ότι η απελευθέρωση ενδορφινών και άλλων νευροχημικών ουσιών συμβάλλει άμεσα στη μείωση της έντασης του πόνου. Παρόλα αυτά, τα αποτελέσματα δεν είναι καθολικά. Κάποιοι πάσχοντες παρουσιάζουν βελτίωση, ενώ άλλοι δεν παρατηρούν καμία διαφορά ή ακόμη και επιδείνωση.

Όταν το σεξ προκαλεί πονοκέφαλο

Αν και για πολλούς το σεξ μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά, σε άλλους μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο. Υπάρχει η γνωστή κατηγορία των «πονοκεφάλων από σεξουαλική δραστηριότητα», που είναι συνήθως ακίνδυνοι, αλλά αρκετά έντονοι.

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι:

1. Προοδευτικός πονοκέφαλος: αναπτύσσεται σταδιακά στη διάρκεια της διέγερσης.

2. Πονοκέφαλος οργασμού: εμφανίζεται απότομα, λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια του οργασμού.

Οι πονοκέφαλοι αυτοί συνδέονται με την αύξηση της αρτηριακής πίεσης και την ένταση των μυών. Συνήθως διαρκούν από λίγα λεπτά μέχρι λίγες ώρες και σπάνια αποτελούν ένδειξη κάτι σοβαρού. Ωστόσο, όταν είναι επαναλαμβανόμενοι ή πολύ έντονοι, συνιστάται ιατρική αξιολόγηση.

Πότε το σεξ μπορεί να βοηθήσει

Το σεξ μπορεί να λειτουργήσει ως φυσικό αναλγητικό κυρίως όταν ο πονοκέφαλος σχετίζεται με:

• άγχος και συναισθηματική πίεση

• μυϊκή ένταση

• κόπωση

• ήπια ημικρανία

Εάν ο πονοκέφαλος είναι μέτριος, το σώμα μπορεί να ανταποκριθεί θετικά στα φυσικά παυσίπονα που απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής πράξης. Σε περιπτώσεις έντονου πονοκεφάλου ή ημικρανίας με συνοδά συμπτώματα (ναυτία, φωτοευαισθησία, δυσκολία συγκέντρωσης), το άτομο συχνά δεν έχει διάθεση για σεξ, και σε τέτοιες περιπτώσεις η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί να είναι άβολη ή ακόμα και επιβαρυντική.

Πότε δεν ενδείκνυται

Το σεξ δεν συνιστάται ως λύση όταν:

• ο πονοκέφαλος είναι ξαφνικός και πολύ έντονος

• συνοδεύεται από συμπτώματα όπως μούδιασμα, θολή όραση ή δυσκολία ομιλίας

• ο πονοκέφαλος οφείλεται σε αφυδάτωση ή έλλειψη ύπνου (χωρίς πρώτα να αντιμετωπιστεί η αιτία)

• προκαλείται σταθερά από τη σεξουαλική δραστηριότητα

Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή στη βασική αιτία και –εάν χρειάζεται– να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.

Η σύνδεση σώματος και ψυχισμού

Πέρα από τη βιολογική επίδραση, το σεξ επηρεάζει και την ψυχολογία. Η αίσθηση σύνδεσης με τον σύντροφο, η εγγύτητα, οι θετικές συναισθηματικές εμπειρίες και η σωματική επαφή έχουν αγχολυτική δράση και πολλές φορές μειώνουν συμπτώματα κεφαλαλγίας. Για πολλούς ανθρώπους, η χαλάρωση μετά το σεξ λειτουργεί σαν «reset» για το σώμα και το μυαλό.

Το σεξ μπορεί να βοηθήσει στον πονοκέφαλο, αλλά η δράση του δεν είναι ίδια για όλους. Για αρκετά άτομα λειτουργεί ως φυσικό παυσίπονο και τρόπος χαλάρωσης, ενώ για άλλους μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Το κλειδί είναι η ακρόαση του σώματος και η κατανόηση του τι λειτουργεί καλύτερα σε προσωπικό επίπεδο.

Στο επίκεντρο της σημερινής συζήτησης στη Βουλή βρέθηκε το νομοσχέδιο για την κύρωση της σύμβασης δωρεάς που ανοίγει τον δρόμο για την ανέγερση της νέας Στεγασμένης Μονάδας Ημερήσιας Νοσηλείας «Νίκος Κούρκουλος» στο Ογκολογικό Τμήμα του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Πατρών. Πρόκειται για μια ακόμη πρωτοβουλία που συνδέει δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, με στόχο την αναβάθμιση των ογκολογικών υπηρεσιών της χώρας.

«Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ικανοποίηση από το να βλέπεις ανθρώπους που ζουν επειδή είχαν την ευκαιρία για έγκαιρη διάγνωση», υπογράμμισε ο Άδωνις Γεωργιάδης, χαρακτηρίζοντας το Πρόγραμμα Προλαμβάνω ως «τη μεγαλύτερη επανάσταση στην προληπτική υγεία από καταβολής ελληνικού κράτους».

Η Οικονομική Διάσταση – Γιατί αυξάνονται τα έσοδα του κράτους

Ο πρώην υπουργός Ανάπτυξης εξήγησε στη Βουλή ότι η αύξηση του ΑΕΠ οδηγεί αυτομάτως σε ενίσχυση των δημόσιων εσόδων, χωρίς να απαιτείται αύξηση φορολογικών συντελεστών. Όπως τόνισε:

• Οι έμμεσοι φόροι, αν και θεωρούνται κοινωνικά λιγότερο δίκαιοι, είναι δημοσιονομικά ισορροπημένοι, αφού σε αυτούς συμμετέχουν και οι επισκέπτες της χώρας.
• Η άνιση κατανομή τους μπορεί να αντισταθμιστεί με στοχευμένες ενισχύσεις στους οικονομικά πιο αδύναμους.
• Η μείωση των έμμεσων φόρων, σε μια χώρα με εμπορικό έλλειμμα 30 δισ. ευρώ, θα ενίσχυε την κατανάλωση εισαγόμενων αγαθών και θα επιδείνωνε το οικονομικό ισοζύγιο.
• Η Ελλάδα χρειάζεται πολιτικές που ενισχύουν την παραγωγή, τις εξαγωγές και την ανταγωνιστικότητα, όχι μέτρα που τροφοδοτούν την εισαγόμενη κατανάλωση.

«Πρώτα πρέπει να στηριχθεί η οικονομία και έπειτα να εξασφαλιστεί η κοινωνική δικαιοσύνη», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Πρόγραμμα «Προλαμβάνω» – Η Μεγαλύτερη Εθνική Κίνηση Πρόληψης

Ο κ. Γεωργιάδης υπενθύμισε ότι το Πρόγραμμα Προλαμβάνω αποτελεί τη μεγαλύτερη οργανωμένη δράση προληπτικών εξετάσεων που έχει εφαρμοστεί ποτέ στη χώρα.

Μέχρι σήμερα έχουν συμμετάσχει 5 εκατομμύρια πολίτες, πραγματοποιώντας δωρεάν εξετάσεις για:

• Καρκίνο μαστού
• Καρκίνο τραχήλου μήτρας
• Καρκίνο παχέος εντέρου
• Καρδιαγγειακά νοσήματα

Σύντομα ξεκινά και το πρόγραμμα για την πρώιμη ανίχνευση νεφρικής ανεπάρκειας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, «η προηγούμενη κυβέρνηση δεν υλοποίησε ούτε μία δωρεάν προληπτική εξέταση – ενώ εμείς διαθέσαμε προληπτικό έλεγχο σε εκατομμύρια πολίτες».

Ανθρώπινες Ζωές που Σώθηκαν

Η έγκαιρη διάγνωση μέσω του προγράμματος έχει οδηγήσει σε:

• Χειρουργική αντιμετώπιση γυναικών με καρκίνο μαστού σε πρώιμα στάδια
• Αντιμετώπιση περιστατικών καρκίνου τραχήλου μήτρας
• Πρόληψη περιστατικών καρκίνου παχέος εντέρου
• Αποκάλυψη καρδιαγγειακών κινδύνων
• Προετοιμασία για νέα προγράμματα πρόληψης νεφρικής νόσου

Ο Ρόλος της Μαριάννας Λάτση και η Προστιθέμενη Αξία των Δωρεών

Σημαντική ήταν η αναφορά του κ. Γεωργιάδη στη συμβολή της Μαριάννας Λάτση, που με τη δωρεά της δημιούργησε τη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας «Νίκος Κούρκουλος» στον Άγιο Σάββα. Η μονάδα:

• Αναβάθμισε την αξιοπρέπεια και την εμπειρία των ασθενών
• Εισήγαγε σύγχρονο εξοπλισμό
• Βελτίωσε την ποιότητα της φροντίδας

Αντίστοιχα, η μονάδα στο Θεαγένειο Θεσσαλονίκης, που ολοκληρώθηκε χάρη σε νέα δωρεά, λειτουργεί πλέον υποδειγματικά.

«Αυτά τα έργα αποδεικνύουν την αξία της συνεργασίας κράτους και δωρητών», ανέφερε.

Τεχνολογία, Καινοτομία και Ψηφιακή Ογκολογία

Η συζήτηση στη Βουλή περιέλαβε και τις τεχνολογικές εξελίξεις:

• Οι βιοδείκτες που καθορίζουν αν η χημειοθεραπεία θα είναι αποτελεσματική αποζημιώνονται πλέον από τον ΕΟΠΥΥ, παρότι έχουν υψηλό κόστος (500–600€).
• Το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών λειτουργεί από τον Φεβρουάριο, με συμμετοχή 12 ογκολογικών νοσοκομείων και δυνατότητα ψηφιακών ογκολογικών συμβουλίων.
• Μέσω του Προλαμβάνω μειώνεται και το clawback για τα διαγνωστικά κέντρα, κάνοντας την παροχή εξετάσεων πιο βιώσιμη.
• Η πλατφόρμα MyHealth προσφέρει άμεση, ψηφιακή πρόσβαση στον προληπτικό έλεγχο, με ελάχιστη γραφειοκρατία.
• 

Το Μήνυμα στη Βουλή – Πρόληψη, Ποιότητα, Αξιοπρέπεια

«Με οργανωμένη πολιτική, στοχευμένες δωρεές και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, χτίζουμε ένα δημόσιο σύστημα υγείας που σώζει ζωές και σέβεται τον ασθενή», δήλωσε ο κ. Γεωργιάδης.

Η νέα Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας «Νίκος Κούρκουλος» στην Πάτρα αναμένεται να προσφέρει:

• Υψηλού επιπέδου ογκολογική φροντίδα
• Αναβαθμισμένες υποδομές
• Ανθρώπινο και αξιοπρεπές περιβάλλον για χιλιάδες πολίτες

Επιβεβαιώνοντας, όπως τόνισε, ότι «η σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορεί να αλλάξει πραγματικά τη ζωή των ανθρώπων».