Με βαθιά θλίψη ο χώρος της περιβαλλοντικής προστασίας αποχαιρετά τον Θύμιο Παπαγιάννη, ιδρυτή του MedINA και μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που συνέβαλαν καθοριστικά στη σύνδεση της φύσης με τον πολιτισμό, το τοπίο και τις τοπικές κοινωνίες.
Ο Θύμιος Παπαγιάννης υπήρξε πρωτοπόρος επιστήμονας, οραματιστής και άνθρωπος με βαθιά ανθρωπιστική προσέγγιση. Μέσα από τη διαδρομή του κατάφερε να ενώσει δημιουργικά την αρχιτεκτονική, την πολεοδομία και τη χωροταξία με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς, αφήνοντας πίσω του ένα έργο με διαχρονικό αποτύπωμα στην Ελλάδα και διεθνώς.
Η συμβολή του υπήρξε καθοριστική στη διαμόρφωση του σύγχρονου περιβαλλοντικού κινήματος, καθώς συμμετείχε και πρωτοστάτησε σε σημαντικές πρωτοβουλίες που ξεπέρασαν τα ελληνικά σύνορα. Ανάμεσα στις πιο εμβληματικές παρεμβάσεις του συγκαταλέγεται η συμβολή του στη δημιουργία του Διακρατικού Πάρκου Πρεσπών, ενός μοναδικού παραδείγματος διασυνοριακής συνεργασίας ανάμεσα στην Ελλάδα, την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία.
Το έργο του εκτεινόταν σε περιοχές υψηλής οικολογικής και πολιτιστικής σημασίας, από τις Πρέσπες, τον Νέστο και τον Αμβρακικό έως το Άγιο Όρος και ολόκληρη τη Μεσόγειο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ίδρυσε την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος για 14 χρόνια, ενώ είχε ενεργό ρόλο και στο WWF Ελλάς, όπου υπηρέτησε ως πρόεδρος για δέκα χρόνια. Παράλληλα, συνέβαλε στη δημιουργία του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων-Υγροτόπων, ενώ σε μεσογειακό επίπεδο ίδρυσε την Πρωτοβουλία για την Προστασία των Μεσογειακών Υγροτόπων, την πρώτη περιφερειακή πρωτοβουλία της διεθνούς σύμβασης Ραμσάρ.
Το 2003 ίδρυσε το MedINA, έναν οργανισμό μέσα από τον οποίο ανέπτυξε και προώθησε με συνέπεια μια ολιστική προσέγγιση, που συνδέει τα οικοσυστήματα με τον πολιτισμό, τις τοπικές κοινότητες και τις πνευματικές αξίες των τόπων. Η ενσωμάτωση των πολιτιστικών αξιών στη διαχείριση των υγροτόπων αποτέλεσε βασικό πυλώνα της δράσης του οργανισμού στα πρώτα του βήματα. Υπό την καθοδήγησή του, αναπτύχθηκαν διεθνείς συνεργασίες και εκδόθηκαν σημαντικές επιστημονικές δημοσιεύσεις που ενίσχυσαν την έρευνα και την ευαισθητοποίηση για τη σημασία των υγροτόπων, τόσο για τη βιοποικιλότητα όσο και για τις κοινωνίες που εξαρτώνται από αυτούς.
Ξεχωριστά ορόσημα σε αυτή την πορεία υπήρξαν η έκδοση του βιβλίου Action for Culture in Mediterranean Wetlands το 2008, η διοργάνωση του διεθνούς εργαστηρίου στις Πρέσπες το 2009 με θέμα την ολοκληρωμένη προσέγγιση των πολιτιστικών και φυσικών χαρακτηριστικών των υγροτόπων, καθώς και η έκδοση του βιβλίου Culture and Wetlands in the Mediterranean: An Evolving Story το 2011, το οποίο παρείχε ουσιαστική καθοδήγηση για την ενσωμάτωση των πολιτιστικών αξιών στο πλαίσιο της σύμβασης Ραμσάρ.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε και η συμβολή του στην προστασία και διαχείριση του τοπίου. Ο Θύμιος Παπαγιάννης πρωτοστάτησε στην κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για το Τοπίο στην Ελλάδα, η οποία ολοκληρώθηκε το 2010, ενώ στη συνέχεια διετέλεσε πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Τοπίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος την περίοδο 2011-2014. Με τη δράση του συνέβαλε ουσιαστικά στην ενσωμάτωση του τοπίου στον χωρικό σχεδιασμό της χώρας.
Σημαντικό αποτύπωμα άφησε και στο πεδίο των Ιερών Φυσικών Περιοχών. Μετά από δική του πρόταση, το 2004 ιδρύθηκε η διεθνής πρωτοβουλία «Δήλος» στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης, με στόχο τη σύνδεση της πνευματικότητας με την προστασία της φύσης. Παράλληλα, είχε ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση της ολοκληρωμένης διαχείρισης του Αγίου Όρους στο πλαίσιο της UNESCO, ενώ το 2010 ορίστηκε από την Ιερά Κοινότητα Αγίου Όρους ως εκπρόσωπός της στον διεθνή οργανισμό.
Από το 2012 και μετά, η προσέγγισή του έδωσε ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων. Σε αυτή τη λογική αναπτύχθηκαν πρωτοβουλίες όπως το διασυνοριακό Οικομουσείο του ποταμού Αώου, η προσέγγιση INCREAte για την ολοκληρωμένη διαχείριση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και δράσεις στα Κύθηρα και τη Λήμνο, με στόχο τη διατήρηση και ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας και των παραδοσιακών πρακτικών.
Ο Θύμιος Παπαγιάννης αφήνει πίσω του μια σπουδαία παρακαταθήκη. Ένα έργο που υπενθυμίζει ότι η προστασία της φύσης δεν είναι μόνο τεχνικό ή επιστημονικό ζήτημα, αλλά βαθιά ανθρώπινη υπόθεση, που απαιτεί ευθύνη, φροντίδα, επιμονή και συλλογική προσπάθεια. Η συμβολή του θα παραμείνει σημείο αναφοράς για όλους όσοι πιστεύουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμο μέλλον χωρίς σεβασμό τόσο στο περιβάλλον όσο και στους ανθρώπους που ζουν μέσα σε αυτό
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!
