Παρασκήνιο στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις: Το δύσκολο παζάρι για τους S-400 και η επιστροφή των F-35
Οι επαφές ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Άγκυρα εισέρχονται σε μια κρίσιμη φάση, με διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές να κάνουν λόγο για μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των σχέσεων των δύο χωρών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η υπόθεση των ρωσικών S-400, που εδώ και χρόνια αποτελεί το βασικό εμπόδιο για την πλήρη αποκατάσταση της συνεργασίας τους στον αμυντικό τομέα.
Το τελευταίο διάστημα καταγράφεται αυξημένη κινητικότητα σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, καθώς οι δύο πλευρές εξετάζουν εναλλακτικές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σταδιακή αποκλιμάκωση της έντασης. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει την Τουρκία στον δυτικό αμυντικό σχεδιασμό, ενώ η Άγκυρα αναζητά τρόπους να αποκαταστήσει την πρόσβασή της σε προηγμένα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Οι S-400 παραμένουν το μεγαλύτερο εμπόδιο
Η αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων από την Τουρκία άλλαξε ριζικά τις ισορροπίες στις σχέσεις των δύο συμμάχων. Η αμερικανική πλευρά υποστήριξε ότι η παρουσία των S-400 σε χώρα που συμμετέχει στο πρόγραμμα των F-35 δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των ευαίσθητων τεχνολογικών δεδομένων του μαχητικού αεροσκάφους.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στην απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και στην επιβολή κυρώσεων, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις στις διμερείς σχέσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Σενάρια και διαπραγματεύσεις
Σύμφωνα με πληροφορίες που κυκλοφορούν σε διπλωματικούς κύκλους, εξετάζονται διάφορες επιλογές που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την υπέρβαση του αδιεξόδου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τεχνικές και πολιτικές λύσεις γύρω από το καθεστώς των S-400, χωρίς όμως να υπάρχει μέχρι στιγμής συμφωνία ή επίσημη δέσμευση από καμία πλευρά.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ και στις αντιδράσεις που εξακολουθούν να εκφράζονται στο Κογκρέσο, όπου αρκετοί βουλευτές και γερουσιαστές θεωρούν ότι δεν έχουν εκλείψει οι λόγοι που οδήγησαν στην επιβολή των κυρώσεων.
Το διακύβευμα για την Άγκυρα
Για την Τουρκία, η επαναφορά της συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αφορά μόνο την απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων. Συνδέεται με τη συνολική αναβάθμιση του γεωπολιτικού της ρόλου, σε μια περίοδο κατά την οποία επιδιώκει να ενισχύσει την επιρροή της τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η πιθανότητα επιστροφής στο πρόγραμμα των F-35 εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγικό στόχο της τουρκικής ηγεσίας, καθώς το συγκεκριμένο αεροσκάφος θεωρείται κρίσιμο για τον εκσυγχρονισμό της πολεμικής αεροπορίας της χώρας.
Οι επιπτώσεις στην περιοχή
Κάθε εξέλιξη στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις παρακολουθείται στενά από τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Η Ελλάδα, η Κύπρος και οι υπόλοιποι περιφερειακοί εταίροι των Ηνωμένων Πολιτειών αξιολογούν τις κινήσεις της Ουάσιγκτον, καθώς ενδεχόμενες αλλαγές στην αμυντική συνεργασία με την Άγκυρα θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ισορροπίες ασφαλείας στην περιοχή.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει επίσημη απόφαση για άρση των κυρώσεων ή για επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι σχετικές συζητήσεις έχουν επανέλθει στο προσκήνιο επιβεβαιώνει πως οι δύο πλευρές επιδιώκουν να διατηρήσουν ανοικτό τον δίαυλο επικοινωνίας, αναζητώντας μια λύση που θα εξυπηρετεί τόσο τα στρατηγικά τους συμφέροντα όσο και τη συνοχή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.


