Σχιζοφρένεια: Περισσότερα από 600 γονίδια αποκαλύφθηκαν από ένα μοντέλο δικτύου

Η σχιζοφρένεια αποτελεί μία από τις πιο πολύπλοκες ψυχιατρικές διαταραχές με ισχυρή γενετική συνιστώσα αλλά χωρίς έναν μοναδικό υπεύθυνο γενετικό παράγοντα. Νέα έρευνα από το Ινστιτούτο Lieber για την Ανάπτυξη του Εγκεφάλου και διεθνείς συνεργάτες δείχνει ότι ο κίνδυνος για τη νόσο δεν συνδέεται με λίγα μεμονωμένα γονίδια αλλά με εκτεταμένα δίκτυα εκατοντάδων γονιδίων που αλληλεπιδρούν στον εγκέφαλο. Η ανάλυση εντόπισε 641 νέα γονίδια που σχετίζονται με τη σχιζοφρένεια αναδεικνύοντας μια πολύ πιο σύνθετη βιολογική βάση από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα

Η μελέτη και η μεθοδολογία

Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Nature Genetics βασίστηκε σε δεδομένα από περισσότερους από 102.000 ανθρώπους καθώς και σε δείγματα εγκεφαλικού ιστού από εκατοντάδες δότες. Οι επιστήμονες εξέτασαν έξι διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου για να κατανοήσουν πώς εκφράζονται και αλληλεπιδρούν τα γονίδια σε πραγματικό βιολογικό περιβάλλον. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές γενετικές μελέτες που εστιάζουν σε κοντινές παραλλαγές DNA η συγκεκριμένη προσέγγιση αξιοποιεί υπολογιστικά μοντέλα που χαρτογραφούν μακρινές ρυθμιστικές σχέσεις μεταξύ γονιδίων αποκαλύπτοντας πώς συνδέονται λειτουργικά σε επίπεδο δικτύου

Τα 641 νέα γονίδια και η σημασία τους

Η ανάλυση οδήγησε στην ανακάλυψη 641 γονιδίων που σχετίζονται με τη σχιζοφρένεια και δεν είχαν προηγουμένως εντοπιστεί. Το εύρημα αυτό αλλάζει την κατανόηση της νόσου καθώς δείχνει ότι δεν πρόκειται για αποτέλεσμα λίγων μεμονωμένων γονιδίων αλλά για δυσλειτουργία ευρύτερων γενετικών συστημάτων που δρουν συντονισμένα. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η γενετική επιρροή λειτουργεί μέσα από εκτεταμένα βιολογικά δίκτυα που ρυθμίζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου

Βιολογικά μονοπάτια που εμπλέκονται

Η έρευνα εντόπισε συγκεκριμένες βιολογικές οδούς που σχετίζονται με τη σχιζοφρένεια όπως η σηματοδότηση του γλουταμινικού η επικοινωνία μεταξύ νευρικών κυττάρων οι ανοσολογικές διεργασίες και η ανάπτυξη του εγκεφάλου. Οι λειτουργίες αυτές είναι κρίσιμες για τη φυσιολογική εγκεφαλική δραστηριότητα γεγονός που εξηγεί γιατί η απορρύθμισή τους μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη την αντίληψη και τη συμπεριφορά

Από τα γονίδια στα δίκτυα

Η βασική καινοτομία της μελέτης είναι η μετατόπιση της εστίασης από το μεμονωμένο γονίδιο στο συνολικό δίκτυο γονιδιακών αλληλεπιδράσεων. Η σχιζοφρένεια δεν φαίνεται να προκύπτει από μια συγκεκριμένη γενετική βλάβη αλλά από τη δυσλειτουργία ενός πολύπλοκου συστήματος συνεργαζόμενων γονιδίων. Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση της νόσου καθώς εξετάζει πώς συντονίζονται πολλαπλοί γενετικοί παράγοντες αντί να αναζητά έναν μόνο υπαίτιο

Επιπτώσεις για μελλοντικές θεραπείες

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα αυτά μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων θεραπειών στο μέλλον στο πλαίσιο της ψυχιατρικής ακριβείας όπου οι θεραπείες προσαρμόζονται στο συγκεκριμένο βιολογικό προφίλ κάθε ασθενούς. Παρότι η έρευνα δεν προσφέρει ακόμη άμεσες κλινικές εφαρμογές αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση των μηχανισμών της σχιζοφρένειας και ανοίγει τον δρόμο για θεραπείες που θα στοχεύουν ολόκληρα δίκτυα και όχι μεμονωμένα γονίδια