Οι γάτες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος πολλών νοικοκυριών και μοιράζονται μεγάλο μέρος της ζωής και της βιολογίας τους με τους ανθρώπους. Όπως οι άνθρωποι, και οι γάτες προσβάλλονται από καρκίνο, με συχνότητα που αυξάνεται όσο μεγαλώνουν λόγω βελτιωμένης διατροφής και υγειονομικής περίθαλψης. Η μελέτη των καρκίνων τους ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της νόσου στους ανθρώπους, καθώς οι όγκοι των αιλουροειδών εμφανίζουν πολλές γενετικές ομοιότητες με τους ανθρώπινους όγκους.
Γενετικές ομοιότητες και σημαντικά γονίδια
Μία πρόσφατη διεθνής μελέτη αλληλούχησης DNA καρκίνου σε 500 όγκους γάτας εξέτασε 13 διαφορετικούς τύπους όγκων και ανίχνευσε τις μεταλλάξεις σε 1.000 γονίδια που συχνά εμπλέκονται στους ανθρώπινους καρκίνους. Το πιο συχνά μεταλλαγμένο γονίδιο ήταν το TP53, γνωστό και ως «φύλακας του γονιδιώματος», που προστατεύει τα κύτταρα από καρκινικές βλάβες. Στους ανθρώπινους καρκίνους, το TP53 εμφανίζει επίσης υψηλή συχνότητα μεταλλάξεων. Το γονίδιο PIK3CA, που συχνά μεταλλάσσεται στους ανθρώπινους καρκίνους του μαστού, βρέθηκε να τροποποιείται σε περίπου το 50% των καρκίνων του μαστού γάτας. Η γνώση αυτών των μεταλλάξεων ανοίγει τη δυνατότητα χρήσης ήδη υπαρχόντων φαρμάκων που έχουν αναπτυχθεί για τον άνθρωπο στη θεραπεία των γατών, προσφέροντας παράλληλα νέα δεδομένα για τις θεραπείες στον άνθρωπο.
Βιοτράπεζες και κλινικές εφαρμογές
Η Κτηνιατρική Βιοτράπεζα του Οντάριο διατηρεί δείγματα όγκων και αίματος από γάτες που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία στο Κέντρο Καρκίνου Ζώων. Τα δείγματα αυτά χρησιμοποιούνται για μελέτες και για την ανάπτυξη μη επεμβατικών διαγνωστικών εργαλείων, όπως αιματολογικές εξετάσεις που ανιχνεύουν μόρια συνδεδεμένα με τον καρκίνο. Η συμμετοχή της βιοτράπεζας στην κοινοπραξία ανθρώπινων βιοτραπεζών της Ontario Biobanks διευκολύνει συγκριτικές μελέτες μεταξύ ειδών και επιτρέπει κλινικές δοκιμές για κατοικίδια. Η ενσωμάτωση αυτών των δεδομένων σε κλινική έρευνα μπορεί να βελτιώσει τόσο τη φροντίδα των γατών όσο και την κατανόηση της νόσου στον άνθρωπο.
Σπάνιοι τύποι καρκίνου και μοναδικοί υποτύποι
Ο «τριπλά αρνητικός» καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός υποτύπος στις γάτες, ενώ στους ανθρώπους αντιπροσωπεύει μόνο το 15% των καρκίνων του μαστού. Αυτός ο υποτύπος χαρακτηρίζεται από έλλειψη υποδοχέων οιστρογόνων, προγεστερόνης και HER2, είναι ιδιαίτερα επιθετικός και δύσκολος στη θεραπεία. Επιπλέον, ο κυψελοειδής καρκίνος του παγκρέατος, που πλήττει συχνότερα τις γάτες, είναι σχετικά σπάνιος στους ανθρώπους. Η μελέτη αυτών των σπάνιων τύπων καρκίνου στις γάτες παρέχει πολύτιμη πληροφορία για τη βιολογία τους και τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων θεραπευτικών στρατηγικών.
Σύγκριση με τα μοντέλα τρωκτικών
Η πλειονότητα των μελετών καρκίνου στον άνθρωπο βασίζεται σε τρωκτικά, τα οποία είτε έχουν γενετική τροποποίηση είτε ανεπαρκές ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να φιλοξενήσουν ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα. Αν και αυτά τα μοντέλα είναι χρήσιμα για τη μελέτη μοριακών μηχανισμών, περισσότερο από το 90% των νέων θεραπειών που αναπτύσσονται σε ποντικούς αποτυγχάνουν σε κλινικές δοκιμές στους ανθρώπους. Αντίθετα, οι καρκίνοι στις γάτες αναπτύσσονται αυθόρμητα στο ίδιο περιβάλλον με τους ανθρώπους και συχνά συνυπάρχουν με παθήσεις όπως παχυσαρκία, διαβήτη ή νεφρική νόσο, καθιστώντας τις γάτες πιο αντιπροσωπευτικές για την ανθρώπινη νόσο.
Γονιδιωματική σύγκριση και δημόσια δεδομένα
Τα γονιδιώματα της γάτας και του ανθρώπου είναι πολύ πιο παρόμοια μεταξύ τους από ό,τι αυτά του ποντικού και του ανθρώπου, τόσο στη σειρά των γονιδίων όσο και στη γενική δομή των χρωμοσωμάτων. Τα δεδομένα αλληλούχισης των γατών, διαθέσιμα μέσω του Ινστιτούτου Wellcome Sanger, παρέχουν έναν δωρεάν και θεμελιώδη πόρο για την έρευνα, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετούν τον καρκίνο σε δύο είδη ταυτόχρονα και να μεταφράζουν τα ευρήματα σε αποτελεσματικότερες θεραπείες. Η συνεργασία ανθρώπινων και κτηνιατρικών βιοτραπεζών ενισχύει τη συγκριτική έρευνα και ανοίγει τον δρόμο για καινοτόμες προσεγγίσεις στον καρκίνο.
Η μελέτη των καρκίνων στις γάτες αποκαλύπτει ότι πολλά από τα βασικά μοριακά μοτίβα και οι γενετικές μεταλλάξεις που συναντώνται στους ανθρώπους υπάρχουν και στα αιλουροειδή. Αυτό δίνει τη δυνατότητα καλύτερης κατανόησης των μηχανισμών της νόσου και της ανάπτυξης νέων φαρμάκων που μπορούν να ωφελήσουν και τα δύο είδη. Οι γάτες δεν αποτελούν μόνο αγαπημένα κατοικίδια, αλλά και πολύτιμους συνεργάτες στην επιστήμη, που μπορούν να φωτίσουν τις σκιές του καρκίνου και να βελτιώσουν τις ζωές τόσο των ανθρώπων όσο και των ζώων.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!