Η κεταμίνη έχει προσελκύσει έντονο επιστημονικό και κοινωνικό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω των ταχέων αντικαταθλιπτικών και ψυχοδραστικών της επιδράσεων. Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα θεραπευτικά της οφέλη συνδέονται άμεσα με τις έντονες ψυχεδελικές εμπειρίες που προκαλεί, όπως η αλλοιωμένη αντίληψη της πραγματικότητας και η αίσθηση αποσύνδεσης από το σώμα. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα αμφισβητούν αυτή την άποψη, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη θεραπεία της διαταραχής χρήσης αλκοόλ.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Μια πρόσφατη μελέτη από το King’s College London και το Πανεπιστήμιο του Exeter, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Addiction, εξέτασε αν οι ψυχεδελικές επιδράσεις της κεταμίνης προβλέπουν τα θεραπευτικά της οφέλη σε άτομα με μέτρια έως σοβαρή διαταραχή χρήσης αλκοόλ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, παρά το γεγονός πως οι συμμετέχοντες βίωσαν έντονες ψυχοδραστικές εμπειρίες, αυτές δεν σχετίζονταν άμεσα με τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ ή τη διατήρηση της αποχής.
Η κλινική δοκιμή KARE
Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από την κλινική δοκιμή KARE (Ketamine for the Reduction of Alcohol Relapse), η οποία διεξήχθη σε συνεργασία με το University College London και με τη στήριξη του Medical Research Council. Στη μελέτη συμμετείχαν 96 ενήλικες, οι οποίοι έλαβαν είτε ενδοφλέβια κεταμίνη είτε εικονικό φάρμακο, σε συνδυασμό με ψυχοθεραπευτική υποστήριξη. Η περίοδος παρακολούθησης διήρκεσε έξι μήνες, καθιστώντας τη μελέτη μία από τις πιο ολοκληρωμένες στο πεδίο αυτό.
Έντονες εμπειρίες χωρίς άμεση θεραπευτική σύνδεση
Οι συμμετέχοντες που έλαβαν κεταμίνη ανέφεραν έντονες εμπειρίες, όπως αλλοιωμένη αίσθηση του χρόνου, εξωσωματικές αισθήσεις και διαστρεβλωμένη αντίληψη του περιβάλλοντος. Οι επιδράσεις αυτές εμφανίστηκαν σταθερά και στις τρεις εβδομαδιαίες συνεδρίες, γεγονός που δείχνει ότι δεν αναπτύχθηκε σημαντική ανοχή. Παρ’ όλα αυτά, η ένταση αυτών των εμπειριών δεν προέβλεψε τον αριθμό των ημερών αποχής από το αλκοόλ κατά τους επόμενους έξι μήνες.
Αμφισβήτηση της κυρίαρχης θεωρίας
Ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ Will Lawn, από το Ινστιτούτο Ψυχιατρικής, Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης του King’s College London, τόνισε ότι τα ευρήματα αμφισβητούν τη διαδεδομένη θεωρία σύμφωνα με την οποία τα θεραπευτικά οφέλη της κεταμίνης οφείλονται κυρίως στις οξείες ψυχεδελικές ή «μυστικιστικές» επιδράσεις της. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η δράση της κεταμίνης πιθανόν σχετίζεται με βαθύτερους νευροβιολογικούς μηχανισμούς.
Πιθανοί μηχανισμοί δράσης στον εγκέφαλο
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η κεταμίνη μπορεί να δρα τροποποιώντας τα νευρωνικά δίκτυα που εμπλέκονται στον εθισμό ή ενισχύοντας τη νευροπλαστικότητα, δηλαδή τη δημιουργία νέων συνδέσεων μεταξύ των νευρώνων. Αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν να βοηθούν τα άτομα να «αποσυνδέονται» από παγιωμένα μοτίβα εθιστικής συμπεριφοράς, ανεξάρτητα από το αν βιώνουν έντονες ψυχεδελικές εμπειρίες.
Η σημασία για τη δημόσια υγεία
Η καθηγήτρια Celia Morgan από το Πανεπιστήμιο του Exeter υπογράμμισε ότι η διαταραχή χρήσης αλκοόλ παραμένει ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, με δεκάδες χιλιάδες άτομα να λαμβάνουν θεραπεία ετησίως μόνο στην Αγγλία. Παρότι υπάρχουν αποτελεσματικές παρεμβάσεις, πολλοί ασθενείς υποτροπιάζουν, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη νέων και διαφοροποιημένων θεραπευτικών επιλογών.
Περιορισμοί και επόμενα βήματα
Παρά τη σημασία της, η μελέτη δεν απαντά σε όλα τα ερωτήματα. Δεν μετρήθηκαν άμεσα βιολογικοί δείκτες, όπως η κορτιζόλη ή παράγοντες νευροπλαστικότητας, ενώ απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση για να κατανοηθεί πλήρως ο μηχανισμός δράσης της κεταμίνης. Για τον λόγο αυτό, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η μεγαλύτερη κλινική δοκιμή MORE-KARE, η οποία στρατολογεί άτομα από όλο το Ηνωμένο Βασίλειο με τη χρηματοδότηση του NHS.
Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι, αν και η κεταμίνη προκαλεί έντονες ψυχεδελικές εμπειρίες, αυτές δεν φαίνεται να αποτελούν τον βασικό παράγοντα πίσω από τα θεραπευτικά της οφέλη στη διαταραχή χρήσης αλκοόλ. Η εστίαση της έρευνας μετατοπίζεται πλέον από την υποκειμενική εμπειρία στις βαθύτερες αλλαγές που προκαλεί το φάρμακο στον εγκέφαλο, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες στο μέλλον.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!