Έρευνα Υπουργείου Υγείας – UNICEF: Καμπανάκι για τα social media – Νέοι περνούν πάνω από 5 ώρες ημερησίως στο κινητό

Σημαντικά και ιδιαίτερα ανησυχητικά ευρήματα για τη σχέση παιδιών, εφήβων και νέων με τα social media, το doomscrolling και την υπερβολική χρήση οθονών παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης για την Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Οικογένειας από το Υπουργείο Υγείας, την Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη και τη UNICEF.

Η νέα έρευνα αποτυπώνει μια γενιά που μεγαλώνει μέσα στη συνεχή ψηφιακή έκθεση, με αυξημένα επίπεδα άγχους, ψυχικής κόπωσης και εξάρτησης από το scrolling, ενώ οι γονείς εμφανίζονται έντονα προβληματισμένοι για τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και την καθημερινότητα των παιδιών τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν και μεταξύ άλλων :

• Πάνω από τους μισούς νέους περνούν 5 ώρες και περισσότερο καθημερινά στο κινητό τους τηλέφωνο.
• Το 57,6% δηλώνει ότι το scrolling αποσπά από μελέτη, εργασία ή υποχρεώσεις.
• Το 43,8% επηρεάζεται συχνά ψυχικά και συναισθηματικά από τα social media.
• Το 40,6% συγκρίνει συχνά τη ζωή του με άλλους χρήστες social media.

Ιδιαίτερα αυξημένα εμφανίζονται τα ποσοστά στις ηλικίες 17-24 ετών και 25-34 ετών, οι οποίες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από το συνεχόμενο scrolling και την ανάγκη διαρκούς ενημέρωσης.

Η έρευνα αναδεικνύει επίσης ότι:

• Το 40,8% αισθάνεται συχνά την ανάγκη να κάνει συνεχόμενο scrolling για να μη χάσει κάποια εξέλιξη online.
• Το 32,7% των γονέων δηλώνει ότι το παιδί του κάνει συχνά ή πολύ συχνά συνεχόμενο scrolling χωρίς διακοπή.

Αναλυτικά ποσοστά ανά φύλο και ηλικία

Η έρευνα καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες αλλά και μεταξύ των ηλικιακών ομάδων.

Οι γυναίκες εμφανίζονται περισσότερο επηρεασμένες συναισθηματικά από το περιεχόμενο των social media, δηλώνοντας συχνότερα άγχος, λύπη και ψυχική κόπωση μετά από παρατεταμένο scrolling, ενώ οι άνδρες εμφανίζονται να καταναλώνουν περισσότερο ενημερωτικό και πολιτικό περιεχόμενο.

Παράλληλα, οι ηλικίες 17-24 ετών και 25-34 ετών καταγράφουν τα υψηλότερα επίπεδα:

• συνεχόμενου scrolling,
• καθημερινών ωρών χρήσης κινητού,
• συναισθηματικής επιβάρυνσης,
• αλλά και σύγκρισης της ζωής τους με άλλους χρήστες social media.

Στις ηλικίες 17-24 ετών καταγράφονται τα υψηλότερα ποσοστά πολύωρης καθημερινής χρήσης social media και scrolling άνω των 30 λεπτών χωρίς διακοπή.

Οι ηλικίες 25-34 ετών εμφανίζουν επίσης πολύ υψηλή ανάγκη συνεχούς ενημέρωσης μέσω social media και ειδησεογραφικού περιεχομένου.

Αντίθετα, οι ηλικίες 45-54 ετών και 55-70 ετών εμφανίζονται λιγότερο εξοικειωμένες με τον όρο “doomscrolling”, αν και σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι επηρεάζεται ψυχολογικά από αρνητικές ειδήσεις και περιεχόμενο.

Στην έρευνα συμμετείχαν επίσης γονείς παιδιών ηλικίας:

• 2-5 ετών,
• 6-12 ετών,
• 13-17 ετών,

με τα μεγαλύτερα ποσοστά χρήσης smartphone και social media να καταγράφονται στους εφήβους 13-17 ετών.

Smartphones από μικρές ηλικίες

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η έκταση πρόσβασης παιδιών σε smartphones και tablets από πολύ μικρές ηλικίες.

Σύμφωνα με τα ευρήματα:

• Το 75,2% των παιδιών ηλικίας 13-17 ετών διαθέτει δικό του smartphone.
• Στις ηλικίες 6-12 ετών το ποσοστό φτάνει το 37,2%.
• Ακόμη και παιδιά ηλικίας 2-5 ετών εμφανίζουν πρόσβαση σε έξυπνες συσκευές.

Η εικόνα που καταγράφεται δείχνει ότι η χρήση κινητού και social media αποτελεί πλέον βασικό κομμάτι της καθημερινότητας παιδιών και εφήβων.

Αρνητική επίδραση στην ψυχική υγεία

Η έρευνα καταγράφει ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στο doomscrolling και στην ψυχική επιβάρυνση.

Μετά από παρατεταμένη έκθεση σε αρνητικό περιεχόμενο:

• 42,7% αισθάνεται λυπημένο
• 40,3% αγχωμένο
• 30,9% πιεσμένο ψυχικά
• 27,9% θυμωμένο
• 23,2% κουρασμένο

Παράλληλα, περισσότεροι από 6 στους 10 θεωρούν ότι το doomscrolling επηρεάζει αρνητικά την ψυχική υγεία.

Οι πολίτες δηλώνουν ακόμη ότι το συνεχόμενο scrolling επηρεάζει:

• τη διάθεση,
• τον ύπνο,
• τη συγκέντρωση,
• αλλά και την παραγωγικότητα.

Τα θέματα που οδηγούν συχνότερα σε doomscrolling είναι:

• εγκλήματα και βία,
• θέματα υγείας και πανδημίες,
• πολεμικές συγκρούσεις,
• πολιτικές εξελίξεις,
• οικονομική ανασφάλεια,
• κοινωνικές αδικίες.

Ισχυρή κοινωνική στήριξη για μέτρα προστασίας

Ιδιαίτερα υψηλά είναι τα ποσοστά αποδοχής μέτρων προστασίας παιδιών και εφήβων από την υπερβολική έκθεση στα social media.

Σύμφωνα με την έρευνα:

• Το 83,4% συμφωνεί ή μάλλον συμφωνεί με την απαγόρευση χρήσης social media σε παιδιά έως 15 ετών.
• Υψηλή αποδοχή καταγράφεται για εργαλεία γονικού ελέγχου και επιβεβαίωσης ηλικίας στις πλατφόρμες.
• Μεγάλη είναι επίσης η στήριξη σε προγράμματα ψηφιακής εκπαίδευσης και ενημέρωσης σε σχολεία και οικογένειες.

Οι γονείς δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να ελέγξουν τη χρήση social media από τα παιδιά, με βασικά εμπόδια:

• την αντίδραση των παιδιών στους περιορισμούς,
• την πίεση από φίλους και κοινωνικό περιβάλλον,
• αλλά και τη δυσκολία κατανόησης των εφαρμογών.

Η έρευνα αναδεικνύει ότι το doomscrolling και η υπερβολική χρήση social media δεν αποτελούν πλέον μια περιστασιακή συνήθεια, αλλά ένα ευρύτερο κοινωνικό και ψυχικής υγείας ζήτημα που επηρεάζει ιδιαίτερα τις νεότερες ηλικίες