Τα παλιά κινητά, οι ξεχασμένοι υπολογιστές και οι χαλασμένες ηλεκτρικές συσκευές που βρίσκονται σε αποθήκες και συρτάρια ίσως αποτελούν το μεγαλύτερο ανεκμετάλλευτο «κοίτασμα» στην Ευρώπη. Σύμφωνα με νέα ευρωπαϊκή ανάλυση, τα ηλεκτρονικά απόβλητα θα μπορούσαν να καλύψουν έως και το 50% της ζήτησης της Ευρώπης για κρίσιμες πρώτες ύλες μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
Οι λεγόμενες κρίσιμες πρώτες ύλες είναι μέταλλα και υλικά απαραίτητα για την πράσινη μετάβαση, τις μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, τις ανεμογεννήτριες, τα φωτοβολταϊκά, τα data centers και τις νέες ψηφιακές τεχνολογίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται σήμερα σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές από χώρες όπως η Κίνα, γεγονός που δημιουργεί σοβαρούς γεωπολιτικούς και οικονομικούς κινδύνους.
Ένα τεράστιο «ορυχείο» μέσα στις πόλεις
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι μόνο το 2022 η Ευρώπη παρήγαγε περίπου 10,7 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων. Μέσα σε αυτά τα απορρίμματα βρίσκονταν σχεδόν 1 εκατομμύριο τόνοι κρίσιμων πρώτων υλών. Ανάμεσα στα πολύτιμα υλικά που εντοπίζονται στα ηλεκτρονικά σκουπίδια περιλαμβάνονται:
- Χαλκός
- Αλουμίνιο
- Πυρίτιο
- Παλλάδιο
- Σπάνιες γαίες
- Ταντάλιο
- Νεοδύμιο
Τα υλικά αυτά χρησιμοποιούνται σχεδόν παντού: από smartphones και servers μέχρι ανεμογεννήτριες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν πλέον τα ηλεκτρονικά απόβλητα ως «urban mine», δηλαδή αστικό ορυχείο, καθώς η αξία των μετάλλων που περιέχουν φτάνει σε δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
Η Ευρώπη πετά πολύτιμο πλούτο
Παρά την τεράστια αξία των ηλεκτρονικών αποβλήτων, μεγάλο μέρος τους δεν ανακυκλώνεται σωστά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης:
- Μόλις το 54% των ηλεκτρονικών αποβλήτων διαχειρίζεται νόμιμα.
- Το υπόλοιπο χάνεται μέσω ανεξέλεγκτης απόρριψης ή εξαγωγών.
- Εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι πολύτιμων υλικών καταλήγουν σε χωματερές ή αποτεφρώνονται.
Ακόμη και όταν γίνεται σωστή ανακύκλωση, πολλά κρίσιμα μέταλλα χάνονται επειδή οι σημερινές τεχνολογίες επεξεργασίας δεν μπορούν να τα ανακτήσουν αποτελεσματικά.
Η μάχη για την ενεργειακή μετάβαση
Η ανάγκη για κρίσιμες πρώτες ύλες αυξάνεται ραγδαία εξαιτίας της παγκόσμιας στροφής προς την καθαρή ενέργεια και την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, τα data centers και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτούν τεράστιες ποσότητες χαλκού, λιθίου και σπάνιων γαιών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες μέσω του νέου νόμου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ο οποίος θέτει στόχο το 25% των αναγκών να καλύπτεται από ανακύκλωση έως το 2030.
Ωστόσο, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της Ε.Ε. προειδοποιούν ότι η πρόοδος μέχρι στιγμής παραμένει αργή και ανεπαρκής.
Το μέλλον της «αστικής εξόρυξης»
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι μέχρι το 2050 τα ηλεκτρονικά απόβλητα στην Ευρώπη μπορεί να φτάσουν έως και τα 19 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Ταυτόχρονα, η ποσότητα πολύτιμων υλικών που θα περιέχουν θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο λόγω της τεχνολογικής ανάπτυξης.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι με σωστή συλλογή, επαναχρησιμοποίηση και προηγμένες τεχνολογίες ανακύκλωσης, η Ευρώπη θα μπορούσε να ανακτά πάνω από 1 εκατομμύριο τόνους κρίσιμων πρώτων υλών κάθε χρόνο.
Αυτό θα είχε πολλαπλά οφέλη:
- Μείωση εξάρτησης από την Κίνα και άλλες χώρες.
- Ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
- Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
- Μείωση περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.
- Ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Τα ξεχασμένα κινητά αξίζουν περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές εκτιμήσεις, εκατοντάδες εκατομμύρια παλιά κινητά τηλέφωνα παραμένουν ξεχασμένα σε σπίτια πολιτών σε όλη την Ευρώπη. Κάθε μία από αυτές τις συσκευές περιέχει μικρές ποσότητες πολύτιμων μετάλλων που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η κυκλική οικονομία δεν είναι πλέον απλώς μια περιβαλλοντική επιλογή αλλά στρατηγική ανάγκη για την οικονομική και γεωπολιτική επιβίωση της Ευρώπης.
Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι συντάκτες της έκθεσης, «τα ηλεκτρονικά απόβλητα δεν είναι σκουπίδια αλλά μια τεράστια πηγή πλούτου που περιμένει να αξιοποιηθεί».
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!