ΟΗΕ: Πάνω από 4,5 εκατομμύρια κορίτσια σε άμεσο κίνδυνο ακρωτηριασμού γεννητικών οργάνων

Σε μια κρίσιμη παγκόσμια ανακοίνωση, επικεφαλής του ΟΗΕ και διεθνών οργανισμών όπως η UNICEF, η UN Women, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), η UNESCO και η UNFPA εξέφρασαν βαθιά ανησυχία για μια ανθρωπιστική και ανθρώπινη κρίση που παραμένει διαδεδομένη σε πολλές χώρες: τον ακρωτηριασμό γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM) – Female Genital Mutilation.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν την Παγκόσμια Ημέρα Μηδενικής Ανοχής στον Ακρωτηριασμό των Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων, εκτιμάται ότι πάνω από 4,5 εκατομμύρια κορίτσια – και πολλές από αυτές κάτω των πέντε ετών – βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο να υποστούν FGM εντός του 2026. Παράλληλα, πάνω από 230 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια έχουν ήδη υποστεί αυτή την πρακτική και αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της σε ολόκληρη τη ζωή τους.

Η πρακτική του FGM αποτελεί σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αφαιρώντας από τα κορίτσια το δικαίωμα στην υγεία, στην ακεραιότητα του σώματος, στη ζωή και στην ευημερία. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει καμία ιατρική ή θρησκευτική δικαιολόγηση για τέτοιου είδους πρακτικές και ότι η διατήρησή τους σε ορισμένες κοινωνίες οφείλεται κυρίως σε παραδοσιακές πεποιθήσεις, κοινωνικές πιέσεις και έλλειψη εκπαίδευσης.

Πολλαπλές επιπτώσεις στην υγεία και την ποιότητα ζωής

Ο FGM δεν είναι απλώς μια πολιτισμική παράδοση· έχει σοβαρές σωματικές και ψυχολογικές επιπτώσεις. Εκτός από τον άμεσο πόνο και τον κίνδυνο αιμορραγίας, οι κοπέλες που υποβάλλονται σε ακρωτηριασμό αντιμετωπίζουν μακροχρόνιες συνέπειες, όπως:

• χρόνιες λοιμώξεις και επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις,

• επιπλοκές στην σεξουαλική λειτουργία και την αναπαραγωγική υγεία,

• αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών κατά τον τοκετό και

• ψυχολογικές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένου του τραύματος και του άγχους.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το κόστος για την αντιμετώπιση των συνεπειών του FGM παγκοσμίως ξεπερνά τα 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση.

Πρόοδος και καθυστερήσεις στην καταπολέμηση του FGM

Παρόλο που η πρακτική του FGM ήταν για δεκαετίες βαθιά ριζωμένη σε κάποιες κοινότητες, μελέτες δείχνουν ότι υπάρχει κάποια πρόοδος. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται υποστήριξη για την εξάλειψη του FGM σε πληθυσμούς όπου παραδοσιακά ήταν ευρέως αποδεκτό. Στις χώρες όπου η πρακτική αυτή είναι διαδεδομένη, οι κοινωνίες δείχνουν ενδείξεις αλλαγής: η αναλογία των κοριτσιών που υποβάλλονται σε ακρωτηριασμό έχει μειωθεί από το 50 % σε περίπου το 33 % τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο, παρά την πρόοδο αυτή, το ρυθμό αλλαγής χρειάζεται να επιταχύνουμε δραστικά αν οι στόχοι που έχουν τεθεί από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) του ΟΗΕ πρόκειται να επιτευχθούν μέχρι το 2030, με κύριο στόχο τον πλήρη τερματισμό του FGM.

Τι λειτουργεί στην πρόληψη του FGM

Οι οργανισμοί υπογραμμίζουν ότι γνωρίζουμε πλέον τι δουλεύει και ποιες στρατηγικές έχουν πραγματικό αντίκτυπο. Μερικές από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους περιλαμβάνουν:

• εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση, ιδιαίτερα σε κοινότητες με υψηλά ποσοστά πρακτικής,

• συμμετοχή θρησκευτικών και κοινοτικών ηγετών, ώστε να αμφισβητηθούν οι παραδοσιακές πεποιθήσεις που στηρίζουν τον FGM,

• η κινητοποίηση γονέων και επαγγελματιών υγείας σε προγράμματα ενημέρωσης και

• η χρήση μέσων μαζικής και κοινωνικής δικτύωσης για τη διάδοση μηνυμάτων πρόληψης και ευαισθητοποίησης.

Επιπλέον, η υποστήριξη των επιζώντων κοριτσιών και γυναικών είναι κρίσιμη· η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, ψυχοκοινωνική στήριξη και νομική βοήθεια είναι θεμελιώδεις προϋποθέσεις για να βοηθηθεί η ανάκτηση της ποιότητας ζωής τους.

Χρηματοδότηση και πολιτική βούληση: το μεγάλο εμπόδιο

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην εξάλειψη του FGM είναι η μείωση της διεθνούς χρηματοδότησης και των πόρων για δράσεις προστασίας των παιδιών. Η περικοπή επενδύσεων σε βασικούς τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η προστασία των παιδιών έχει ήδη περιορίσει την αποτελεσματικότητα προγραμμάτων πρόληψης και στήριξης σε πολλές κοινότητες.

Επιπλέον, η διάδοση επικίνδυνων αφηγημάτων που προωθούν την αποδοχή του FGM όταν εκτελείται «από επαγγελματίες υγείας» αποτελεί μια νέα πρόκληση που απειλεί να γυρίσει πίσω τα μέχρι τώρα κέρδη και να αυξήσει τον κίνδυνο για ακόμη περισσότερα κορίτσια.

Το μήνυμα των Ηνωμένων Εθνών και των διεθνών οργανισμών είναι σαφές: η πρόληψη του FGM είναι μια ανθρωπιστική και αναπτυξιακή προτεραιότητα που απαιτεί συνεχή, μακροπρόθεσμη δέσμευση, χρηματοδότηση και συνεργασία με τις κοινότητες όπου η πρακτική αυτή εξακολουθεί να υφίσταται.

Η επιτυχία στην αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου δεν αφορά μόνο την προστασία των παιδιών σήμερα αλλά και τη διαμόρφωση ενός μέλλοντος όπου τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών θα γίνονται σεβαστά και θα προστατεύονται πλήρως σε κάθε γωνιά του πλανήτη.