«Θα το ξεκινήσω όταν είμαι απόλυτα έτοιμος». «Πρέπει να γίνει τέλεια, αλλιώς δεν έχει νόημα». «Δεν είναι ακόμα η κατάλληλη στιγμή». Πίσω από αυτές τις φράσεις κρύβεται συχνά ένας από τους πιο ύπουλους μηχανισμούς αυτοϋπονόμευσης: η αναβλητικότητα που τροφοδοτείται από την τελειομανία.
Αν και η τελειομανία θεωρείται συχνά θετικό χαρακτηριστικό, καθώς συνδέεται με υψηλά πρότυπα και φιλοδοξία, στην πραγματικότητα μπορεί να μετατραπεί σε εμπόδιο που μας κρατά στάσιμους. Ο φόβος του λάθους, της αποτυχίας ή της κριτικής μάς οδηγεί στο να καθυστερούμε συνεχώς σημαντικές αποφάσεις και υποχρεώσεις, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο άγχους και ενοχών.
Γιατί οι τελειομανείς αναβάλλουν;
Η αναβλητικότητα δεν είναι απαραίτητα ένδειξη τεμπελιάς ή έλλειψης ενδιαφέροντος. Συχνά αποτελεί έναν μηχανισμό προστασίας απέναντι στον φόβο. Οι άνθρωποι με έντονες τελειομανείς τάσεις δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι ένα αποτέλεσμα μπορεί να είναι «αρκετά καλό» και όχι άψογο.
Η σκέψη «αν δεν μπορώ να το κάνω τέλεια, καλύτερα να μην το κάνω καθόλου» οδηγεί στην αποφυγή. Η εργασία μετατίθεται για αργότερα, οι προθεσμίες πλησιάζουν και το άγχος αυξάνεται. Όσο περισσότερο καθυστερούμε, τόσο μεγαλύτερη πίεση αισθανόμαστε, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο την αναβλητικότητα.
Αποδεχτείτε ότι το τέλειο δεν υπάρχει
Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε ότι η τελειότητα αποτελεί έναν ανέφικτο στόχο. Σε πολλούς τομείς της ζωής, το «αρκετά καλό» είναι όχι μόνο αποδεκτό αλλά και πιο λειτουργικό.
Ρωτήστε τον εαυτό σας: «Θα είχε πραγματικά τόσο μεγάλη σημασία αν αυτό το έργο ήταν στο 90% αντί για το 100%;». Συχνά διαπιστώνουμε ότι οι προσδοκίες που έχουμε θέσει είναι δυσανάλογα υψηλές και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Χωρίστε το έργο σε μικρά βήματα
Οι μεγάλες και απαιτητικές εργασίες μπορεί να φαίνονται τρομακτικές. Αντί να σκέφτεστε το τελικό αποτέλεσμα, επικεντρωθείτε στο επόμενο μικρό βήμα.
Αν πρέπει να γράψετε ένα άρθρο, ξεκινήστε με τον τίτλο. Αν χρειάζεται να οργανώσετε ένα επαγγελματικό σχέδιο, αφιερώστε δέκα λεπτά στη συλλογή πληροφοριών. Η δράση, ακόμη και σε μικρή κλίμακα, μειώνει το αίσθημα υπερφόρτωσης και ενισχύει το κίνητρο.
Εφαρμόστε τον κανόνα των πέντε λεπτών
Μία από τις πιο αποτελεσματικές τεχνικές είναι να δεσμευτείτε ότι θα ασχοληθείτε με την εργασία για μόλις πέντε λεπτά. Το δύσκολο κομμάτι είναι συνήθως το ξεκίνημα.
Μόλις αρχίσουμε, ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στη δραστηριότητα και συχνά συνεχίζουμε για περισσότερο χρόνο από όσο είχαμε αρχικά υπολογίσει. Η μικρή αυτή δέσμευση μειώνει την αντίσταση που δημιουργεί η τελειομανία.
Αλλάξτε τον εσωτερικό σας διάλογο
Οι τελειομανείς είναι συχνά οι πιο αυστηροί κριτές του εαυτού τους. Σκέψεις όπως «θα αποτύχω», «δεν είμαι αρκετά καλός» ή «οι άλλοι θα με κρίνουν» ενισχύουν το άγχος και την αναβλητικότητα.
Προσπαθήστε να αντικαταστήσετε αυτές τις σκέψεις με πιο ρεαλιστικές δηλώσεις:
- «Δεν χρειάζεται να είναι τέλειο για να είναι χρήσιμο».
- «Μπορώ να βελτιώσω κάτι στην πορεία».
- «Τα λάθη αποτελούν μέρος της μάθησης».
Η αυτοσυμπόνια δεν σημαίνει χαμηλότερα πρότυπα, αλλά πιο υγιή στάση απέναντι στην προσπάθεια.
Θέστε συγκεκριμένες προθεσμίες
Οι αόριστοι στόχοι διευκολύνουν την αναβολή. Αντί να λέτε «θα το κάνω κάποια στιγμή», ορίστε ακριβή ημέρα και ώρα έναρξης.
Οι ενδιάμεσες προθεσμίες βοηθούν στη διατήρηση της συνέπειας και περιορίζουν την τάση για ατελείωτες διορθώσεις. Συχνά, η ολοκλήρωση είναι πιο σημαντική από τη συνεχή αναθεώρηση.
Μάθετε να βλέπετε την πρόοδο
Η τελειομανία εστιάζει στο τι λείπει. Η πρόοδος, όμως, χτίζεται μέσα από μικρές καθημερινές νίκες. Κρατήστε σημειώσεις για όσα ολοκληρώσατε μέσα στην ημέρα και επιβραβεύστε τον εαυτό σας για την προσπάθεια.
Η αναγνώριση της εξέλιξης αυξάνει την αυτοπεποίθηση και μειώνει τον φόβο της αποτυχίας.
Όταν χρειάζεται, ζητήστε βοήθεια
Εάν η αναβλητικότητα επηρεάζει σημαντικά την εργασία, τις σχέσεις ή την ψυχική σας υγεία, η υποστήριξη από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη. Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία έχει δείξει ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση των τελειομανών προτύπων σκέψης.
Το μήνυμα της αλλαγής
Η υπέρβαση της αναβλητικότητας δεν σημαίνει ότι θα σταματήσουμε να έχουμε υψηλούς στόχους. Σημαίνει ότι θα μάθουμε να προχωράμε, ακόμη κι όταν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές. Η πρόοδος γεννιέται μέσα από τη δράση, όχι μέσα από την ατελείωτη αναμονή της τελειότητας.
Ίσως, τελικά, το πιο γενναίο βήμα να μην είναι να κάνουμε τα πάντα άψογα, αλλά να τολμήσουμε να ξεκινήσουμε. Γιατί η ολοκλήρωση ενός ατελούς έργου είναι πάντα πιο πολύτιμη από ένα τέλειο σχέδιο που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!
