Η κατάθλιψη σχετίζεται με το άσθμα

Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Χιροσίμα στην Ιαπωνία και συνεργαζόμενα ιδρύματα αποκαλύπτει ότι η κατάθλιψη σε ασθενείς με άσθμα μπορεί να διαφέρει βιολογικά από την πρωτοπαθή κατάθλιψη. Συγκεκριμένα, ενήλικες με άσθμα που εμφανίζουν καταθλιπτικά συμπτώματα έχουν αυξημένα επίπεδα στο αίμα μιας πρωτεΐνης, της εγκεφαλικής νευροτροφικής πρωτεΐνης (BDNF). Αυτό είναι αντίθετο με ό,τι παρατηρείται στη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, όπου τα επίπεδα της BDNF συνήθως μειώνονται.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice, προσφέρει νέα στοιχεία για τη βιολογική βάση της κατάθλιψης που συνδέεται με χρόνιες σωματικές παθήσεις όπως το άσθμα, ανοίγοντας δρόμους για πιο εξατομικευμένες προσεγγίσεις στη θεραπεία.

Ο ρόλος της BDNF πέρα από τον εγκέφαλο

Η BDNF είναι γνωστή για τη σημαντική της συμβολή στην ανάπτυξη και διατήρηση των νευρώνων στον εγκέφαλο, αλλά παράγεται επίσης στους πνεύμονες, όπου τα επίπεδά της αυξάνονται σε καταστάσεις φλεγμονής των αεραγωγών. Στους πνεύμονες, η πρωτεΐνη επηρεάζει τα νεύρα των αεραγωγών και ενισχύει τις φλεγμονώδεις διαδικασίες, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία των αεραγωγών και να επιδεινώσει τα συμπτώματα του άσθματος.

Αυτό εγείρει σημαντικά ερωτήματα: μήπως η κατάθλιψη που συνυπάρχει με το άσθμα ακολουθεί διαφορετικά βιολογικά μονοπάτια σε σχέση με την κλασική κατάθλιψη; Τα νέα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η απάντηση μπορεί να είναι θετική.

Η μελέτη και οι συμμετέχοντες

Η ερευνητική ομάδα μελέτησε 140 ενήλικες με άσθμα, μετρώντας τα επίπεδα BDNF στο αίμα και αξιολογώντας ταυτόχρονα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Οι συμμετέχοντες φορούσαν αισθητήρες κίνησης για την καταγραφή της καθημερινής σωματικής δραστηριότητας. Αυτό επέτρεψε στους ερευνητές να συνδέσουν τη σοβαρότητα του άσθματος, τα επίπεδα δραστηριότητας και την ψυχική κατάσταση σε πραγματικό χρόνο.

Ο Hiroshi Iwamoto, αναπληρωτής καθηγητής στη Μεταπτυχιακή Σχολή Βιοϊατρικής και Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου της Χιροσίμα, εξηγεί: «Σε αντίθεση με τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, οι ασθενείς με άσθμα που έχουν καταθλιπτικά συμπτώματα εμφανίζουν υψηλότερα, όχι χαμηλότερα, επίπεδα BDNF στον ορό. Επιπλέον, τα αυξημένα επίπεδα συνδέονται με μεγαλύτερη σοβαρότητα του άσθματος».

Τα αποτελέσματα αυτά υποδηλώνουν ότι οι βιολογικοί μηχανισμοί που διέπουν τα καταθλιπτικά συμπτώματα στο άσθμα διαφέρουν από εκείνους στη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, θέτοντας νέα δεδομένα για τη διάγνωση και τη θεραπεία.

Σωματική δραστηριότητα και ψυχική διάθεση

Η έρευνα έδειξε επίσης ότι χαμηλότερα επίπεδα καθημερινής σωματικής δραστηριότητας συνδέονται με χειρότερη διάθεση. Οι περιορισμοί που επιβάλλει το άσθμα στη φυσική δραστηριότητα φαίνεται ότι συμβάλλουν στη συναισθηματική δυσφορία, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο: η σοβαρότητα του άσθματος περιορίζει την κινητικότητα, μειώνει την ψυχική ευεξία και μπορεί να επιδεινώσει καταθλιπτικά συμπτώματα.

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της παρακολούθησης της φυσικής δραστηριότητας και της προώθησης ήπιων, ασφαλών μορφών άσκησης για ασθενείς με άσθμα, ως μέρος μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής ψυχικής υγείας.

Το BDNF ως δείκτης φλεγμονής και στρες

Τα αυξημένα επίπεδα BDNF στους ασθενείς με άσθμα και καταθλιπτικά συμπτώματα υποδεικνύουν ότι η πρωτεΐνη μπορεί να λειτουργεί ως σήμα φυσιολογικού στρες ή φλεγμονής. Αυτό διαφοροποιεί την κατάθλιψη στο άσθμα από την πρωτοπαθή κατάθλιψη, η οποία συνδέεται κυρίως με νευροβιοχημικές ανισορροπίες στον εγκέφαλο.

Η αναγνώριση αυτής της διαφοράς είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη προσαρμοσμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων, που θα στοχεύουν ταυτόχρονα τόσο το άσθμα όσο και τα ψυχικά συμπτώματα, αντί να αντιμετωπίζονται ξεχωριστά.

Προοπτικές για το μέλλον

Ο Iwamoto επισημαίνει ότι το επόμενο βήμα είναι η διερεύνηση των αιτιωδών σχέσεων μεταξύ της σοβαρότητας του άσθματος, της BDNF και των καταθλιπτικών συμπτωμάτων μέσω μακροχρόνιων και παρεμβατικών μελετών. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αποκαλύψει νέους μηχανισμούς και να οδηγήσει σε ολοκληρωμένες στρατηγικές διαχείρισης, που συνδυάζουν φαρμακευτική αγωγή, ψυχολογική υποστήριξη και προγράμματα φυσικής δραστηριότητας.

Η ενσωμάτωση της ψυχικής υγείας στη διαχείριση του άσθματος, αντί της ξεχωριστής αντιμετώπισης των δύο προβλημάτων, φαίνεται ότι μπορεί να προσφέρει τα μεγαλύτερα οφέλη για τους ασθενείς, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής τους και μειώνοντας τις επιπτώσεις της νόσου.