Κάθε Ιανουάριο, εκατομμύρια άνθρωποι ξεκινούν τη χρονιά με φιλοδοξία και αισιοδοξία και με πολλούς στόχους. Υπόσχονται στον εαυτό τους ότι θα γυμνάζονται περισσότερο, θα τρώνε καλύτερα, θα αλλάξουν καριέρα ή θα βρουν περισσότερο χρόνο για όσα έχουν πραγματική σημασία. Κι όμως, λίγες εβδομάδες αργότερα, οι περισσότερες από αυτές τις αποφάσεις έχουν ήδη εγκαταλειφθεί. Η συνηθισμένη εξήγηση είναι η έλλειψη πειθαρχίας ή θέλησης. Η επιστημονική έρευνα, όμως, δείχνει κάτι διαφορετικό: το πρόβλημα δεν είναι οι άνθρωποι, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θέτουν τους στόχους τους.
Γιατί οι παραδοσιακές αποφάσεις αποτυγχάνουν
Οι περισσότεροι στόχοι διατυπώνονται με άκαμπτο και τιμωρητικό τρόπο. Μοιάζουν περισσότερο με εντολές παρά με προσωπικές δεσμεύσεις. Φράσεις όπως «θα τρέχω τρεις φορές την εβδομάδα» ή «δεν θα ξαναφάω ζάχαρη» ακούγονται συγκεκριμένες και πειθαρχημένες, αλλά δεν αφήνουν χώρο για την πραγματικότητα της καθημερινής ζωής. Όταν προκύψει κούραση, πίεση ή απρόοπτα, ο στόχος σπάει και μαζί του καταρρέει και το κίνητρο. Το αποτέλεσμα είναι η αίσθηση αποτυχίας, η οποία συχνά οδηγεί σε πλήρη εγκατάλειψη.
Η δύναμη των διερευνητικών στόχων
Έρευνες στην ψυχολογία της συμπεριφοράς προτείνουν μια διαφορετική προσέγγιση: τους λεγόμενους διερευνητικούς στόχους. Αντί για αυστηρούς κανόνες, αυτοί οι στόχοι λειτουργούν ως κατευθυντήριες γραμμές. Δεν εστιάζουν στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά στην έναρξη της δράσης. Για παράδειγμα, αντί για «θα τρέχω συγκεκριμένη απόσταση», ο στόχος μπορεί να είναι «θα φορέσω τα αθλητικά μου και θα βγω από το σπίτι». Αυτή η μικρή αλλαγή μειώνει την ψυχολογική πίεση και αυξάνει τις πιθανότητες συνέπειας. Όταν ο στόχος μοιάζει με πείραμα και όχι με υποχρέωση, το άτομο είναι πιο πρόθυμο να συνεχίσει.
Η ευελιξία ως κλειδί διατήρησης
Η ζωή σπάνια ακολουθεί σταθερά προγράμματα. Οι διερευνητικοί στόχοι επιτρέπουν προσαρμογές ανάλογα με την ενέργεια, το πρόγραμμα και τις προτεραιότητες της στιγμής. Αν μια μέρα δεν υπάρχει χρόνος για πλήρη προπόνηση, μια σύντομη βόλτα ή λίγες διατάσεις εξακολουθούν να θεωρούνται επιτυχία. Αυτή η ευελιξία διατηρεί το αίσθημα προόδου και αποτρέπει την αυτοκριτική που συχνά υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη αλλαγή.
Ο ρόλος της νοητικής απεικόνισης στο κίνητρο
Πέρα από τον τρόπο διατύπωσης, εξίσου σημαντικό είναι το πώς «ζωντανεύει» ο στόχος στο μυαλό μας. Μελέτες σε αθλητές υψηλού επιπέδου, στρατιωτικούς και επαγγελματίες δείχνουν ότι η νοητική απεικόνιση ενισχύει σημαντικά το κίνητρο. Όταν κάποιος φαντάζεται με λεπτομέρεια τον εαυτό του να πετυχαίνει τον στόχο του, ενεργοποιούνται τα ίδια νευρωνικά κυκλώματα που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος κατά την πραγματική εμπειρία της επιτυχίας.
Κάνοντας το μέλλον συναισθηματικά αληθινό
Η απεικόνιση δεν αφορά μόνο την εικόνα, αλλά και το συναίσθημα. Για παράδειγμα, κάποιος που επιδιώκει επαγγελματική εξέλιξη μπορεί να φανταστεί τη στιγμή που λαμβάνει ένα email προαγωγής, την αυτοπεποίθηση στη φωνή του σε μια σύσκεψη ή το αίσθημα του ανήκειν στον νέο του ρόλο. Αυτές οι μικρές νοητικές σκηνές προσδίδουν βάθος και νόημα στον στόχο. Όταν το μέλλον μοιάζει πιο απτό και ελκυστικό, οι καθημερινές επιλογές γίνονται ευκολότερες, χωρίς να απαιτείται συνεχής επίκληση της δύναμης της θέλησης.
Από την επιβολή στη συνεργασία με τον εαυτό μας
Η ουσιαστική αλλαγή δεν προκύπτει από αυστηρή αυτοπειθαρχία, αλλά από συνεργασία με τον ίδιο μας τον εαυτό. Οι στόχοι που αντέχουν στον χρόνο είναι εκείνοι που αφήνουν χώρο για μάθηση, προσαρμογή και συναίσθημα. Αντί να επιβάλλουμε κανόνες, μπορούμε να δημιουργήσουμε συνθήκες όπου το κίνητρο αναδύεται φυσικά. Έτσι, οι πρωτοχρονιάτικες αποφάσεις παύουν να είναι μια σύντομη υπόσχεση και μετατρέπονται σε μια ζωντανή διαδικασία εξέλιξης που διαρκεί όλο τον χρόνο.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!