Σάλος στις ΗΠΑ: Η κυβέρνηση ζητά πρόσβαση στους ιατρικούς φακέλους εκατομμυρίων δημοσίων υπαλλήλων

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στις ΗΠΑ η αποκάλυψη ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση στα ιατρικά αρχεία εκατομμυρίων ομοσπονδιακών υπαλλήλων, συνταξιούχων και των οικογενειών τους. Η πρωτοβουλία αυτή, που προωθείται μέσω του Γραφείου Διαχείρισης Προσωπικού των ΗΠΑ (Office of Personnel Management – OPM), έχει ανοίξει μια τεράστια συζήτηση για τα όρια της κρατικής εποπτείας και το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η κυβέρνηση ζητά από τις ασφαλιστικές εταιρείες που διαχειρίζονται τα προγράμματα υγείας των ομοσπονδιακών υπαλλήλων να παρέχουν λεπτομερή δεδομένα για ιατρικές επισκέψεις, φαρμακευτικές αγωγές, διαγνώσεις και θεραπείες. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι τα δεδομένα αυτά φαίνεται να περιλαμβάνουν προσωπικά αναγνωριστικά στοιχεία, γεγονός που έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από πολιτικούς, συνδικάτα και οργανώσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Τι ακριβώς ζητά η κυβέρνηση

Η πρόταση αφορά τη συλλογή «claims-level data», δηλαδή αναλυτικών δεδομένων ασφαλιστικών απαιτήσεων που αποκαλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το ιατρικό προφίλ ενός ατόμου.

Αυτά περιλαμβάνουν:

• Ιατρικές διαγνώσεις
• Συνταγογραφούμενα φάρμακα
• Επισκέψεις σε γιατρούς
• Νοσηλείες
• Θεραπείες ψυχικής υγείας
• Εξειδικευμένες ιατρικές πράξεις
• Στοιχεία για μέλη οικογένειας

Το OPM υποστηρίζει ότι τα δεδομένα αυτά είναι απαραίτητα για την καλύτερη εποπτεία των ασφαλιστικών προγραμμάτων και τον έλεγχο του κόστους υγείας.

Ωστόσο, επικριτές σημειώνουν ότι η εξήγηση αυτή είναι υπερβολικά γενική και δεν δικαιολογεί τόσο βαθιά πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες.

Οι φόβοι για παραβίαση ιδιωτικότητας

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά το κατά πόσο η συλλογή αυτών των στοιχείων παραβιάζει βασικές αρχές προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Οι επικριτές τονίζουν ότι υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι:

• Παραβίαση ιατρικού απορρήτου
• Κακή χρήση των δεδομένων
• Διαρροές προσωπικών πληροφοριών
• Στοχοποίηση εργαζομένων
• Διακρίσεις βάσει ιατρικού ιστορικού

Η HIPAA, ο βασικός αμερικανικός νόμος για την προστασία ιατρικών δεδομένων, επιτρέπει ορισμένες χρήσεις για κρατική εποπτεία, αλλά απαιτεί αυστηρούς περιορισμούς και ελάχιστη αναγκαία χρήση πληροφοριών.

Πολλοί νομικοί υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη πρόταση ξεπερνά αυτά τα όρια.

Αντιδράσεις από το Κογκρέσο

Δεκαέξι Δημοκρατικοί γερουσιαστές έχουν ήδη ζητήσει την απόσυρση της πρότασης, χαρακτηρίζοντάς την «επικίνδυνη» και «νομικά αμφισβητήσιμη».

Στην επιστολή τους προς το OPM, επισημαίνουν ότι:

• Δεν υπάρχει σαφής νομική βάση
• Η πρόσβαση είναι υπερβολικά εκτεταμένη
• Απουσιάζουν επαρκείς εγγυήσεις ασφαλείας
• Υπάρχει κίνδυνος πολιτικής χρήσης των δεδομένων

Οι βουλευτές εκφράζουν φόβους ότι τα στοιχεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ακόμη και σε αποφάσεις προσλήψεων, απολύσεων ή αξιολογήσεων προσωπικού.

Γιατί το θέμα είναι τόσο ευαίσθητο

Το ομοσπονδιακό πρόγραμμα ασφάλισης υγείας καλύπτει περισσότερους από 8 εκατομμύρια ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων ενεργών υπαλλήλων, συνταξιούχων και εξαρτώμενων μελών.

Αυτό σημαίνει ότι η πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα θα δημιουργούσε μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις ευαίσθητων ιατρικών πληροφοριών στην ιστορία της αμερικανικής δημόσιας διοίκησης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τέτοιες βάσεις δεδομένων αποτελούν συχνά στόχο κυβερνοεπιθέσεων.

Υπενθυμίζεται ότι το ίδιο το OPM είχε δεχθεί σοβαρή κυβερνοεπίθεση το 2015, με τεράστια διαρροή προσωπικών στοιχείων ομοσπονδιακών υπαλλήλων.

Το πολιτικό υπόβαθρο

Το ζήτημα αποκτά και πολιτική διάσταση, καθώς συνδέεται με τη γενικότερη πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο ομοσπονδιακό προσωπικό.

Από την επιστροφή του στην εξουσία, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε:

• Μαζικές περικοπές προσωπικού
• Πρόωρες συνταξιοδοτήσεις
• Αναδιάρθρωση υπηρεσιών
• Αλλαγές στο καθεστώς προστασίας υπαλλήλων

Ορισμένοι φοβούνται ότι τα ιατρικά δεδομένα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο πίεσης ή ελέγχου.

Το μεγάλο ερώτημα

Η υπόθεση φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα: μέχρι πού μπορεί να φτάσει το κράτος στο όνομα της διοικητικής εποπτείας; Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι χρειάζεται καλύτερα δεδομένα για τον έλεγχο κόστους και τη βελτίωση υπηρεσιών. Από την άλλη, η συγκέντρωση τόσο ευαίσθητων πληροφοριών δημιουργεί σοβαρά ζητήματα εμπιστοσύνης. Η μάχη αναμένεται να συνεχιστεί τόσο πολιτικά όσο και νομικά, με πιθανές παρεμβάσεις δικαστηρίων και ανεξάρτητων αρχών. Για εκατομμύρια ομοσπονδιακούς εργαζομένους στις ΗΠΑ, το θέμα δεν είναι απλώς διοικητικό. Είναι βαθιά προσωπικό: αφορά το ποιος έχει δικαίωμα να γνωρίζει τις πιο ιδιωτικές πτυχές της υγείας τους.