ΠΟΥ: Οι χώρες ενώνουν δυνάμεις για να εξαλείψουν τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας

Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), υπουργοί Υγείας, επιστήμονες και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών τόνισαν ότι η επιστήμη διαθέτει ήδη τα απαραίτητα εργαλεία για την αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ωστόσο, η πρόκληση δεν βρίσκεται πλέον στην έλλειψη γνώσης, αλλά στην εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών και στην πρόσβαση των γυναικών στις υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας παραμένει μία από τις σοβαρότερες απειλές για την υγεία των γυναικών παγκοσμίως. Παρότι πρόκειται για μία μορφή καρκίνου που μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί μέσω εμβολιασμού, έγκαιρου ελέγχου και κατάλληλης θεραπείας, εξακολουθεί να προκαλεί εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο. Σήμερα, κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί και φορείς υγείας εντείνουν τις προσπάθειές τους, ζητώντας ισχυρότερα και πιο αποτελεσματικά συστήματα υγείας ώστε να επιτευχθεί ο φιλόδοξος στόχος της εξάλειψης της νόσου μέχρι το 2030.

Τι χρειάζεται για να εξαλειφθεί η νόσος

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας βασίζεται σε τρεις πυλώνες:

• Καθολικός εμβολιασμός κατά του HPV στις έφηβες.
• Τακτικός προληπτικός έλεγχος των γυναικών με σύγχρονες διαγνωστικές εξετάσεις.
• Άμεση και αποτελεσματική θεραπεία των περιστατικών που εντοπίζονται εγκαίρως.

Ο ΠΟΥ έχει θέσει τους γνωστούς στόχους «90-70-90» έως το 2030. Συγκεκριμένα, το 90% των κοριτσιών να έχει εμβολιαστεί κατά του HPV μέχρι την ηλικία των 15 ετών, το 70% των γυναικών να υποβάλλεται σε προληπτικό έλεγχο και το 90% των γυναικών που διαγιγνώσκονται με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο να λαμβάνουν την απαραίτητη θεραπεία.

Όταν το σύστημα υγείας αποτυγχάνει

Παρά τις σημαντικές προόδους των τελευταίων ετών, πολλές χώρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες. Σε αρκετές περιοχές του κόσμου, ιδιαίτερα σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, οι γυναίκες δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε προληπτικές εξετάσεις ή σε εξειδικευμένες θεραπείες.

Στη διάρκεια των διεθνών συζητήσεων, εκπρόσωποι χωρών ανέφεραν ότι ακόμη και όταν οι γυναίκες εξετάζονται, συχνά δεν υπάρχουν επαρκείς υποδομές για να ακολουθήσει η απαραίτητη θεραπεία. Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο κενό ανάμεσα στη διάγνωση και στην αντιμετώπιση της νόσου, μειώνοντας σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας.

Επιπλέον, οι ανισότητες μεταξύ πλούσιων και φτωχότερων χωρών παραμένουν μεγάλες. Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ, το μεγαλύτερο ποσοστό των θανάτων από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας καταγράφεται σε χώρες με περιορισμένους πόρους, όπου τα προγράμματα εμβολιασμού και προσυμπτωματικού ελέγχου δεν έχουν αναπτυχθεί επαρκώς.

Η δύναμη του εμβολιασμού

Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί τη βασική αιτία εμφάνισης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο εμβολιασμός κατά του HPV θεωρείται σήμερα ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία πρόληψης, με τη δυνατότητα να αποτρέψει τη συντριπτική πλειονότητα των περιστατικών.

Τα τελευταία χρόνια πολλές χώρες έχουν επεκτείνει τα εθνικά προγράμματα εμβολιασμού, ενώ διεθνείς οργανισμοί χρηματοδοτούν δράσεις για την προστασία εκατομμυρίων κοριτσιών. Μόνο την επόμενη πενταετία, η διεθνής συμμαχία Gavi σχεδιάζει να εμβολιάσει περισσότερα από 120 εκατομμύρια επιπλέον κορίτσια, με στόχο να σωθούν περίπου 1,5 εκατομμύριο ζωές.

Καινοτομία και πρόσβαση για όλες τις γυναίκες

Ένα ακόμη βασικό μήνυμα των διεθνών συναντήσεων ήταν ότι η καινοτομία πρέπει να φτάνει σε κάθε γυναίκα, ανεξάρτητα από το πού ζει. Νέες τεχνολογίες, όπως οι εξετάσεις HPV DNA και η αυτοδειγματοληψία, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τη συμμετοχή των γυναικών στον προληπτικό έλεγχο, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η επιτυχία δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την ανάπτυξη νέων εργαλείων, αλλά κυρίως από τη δυνατότητα των συστημάτων υγείας να τα εφαρμόσουν σε μεγάλη κλίμακα και με ισότιμο τρόπο.

Ένας ρεαλιστικός στόχος για το μέλλον

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας θεωρείται σήμερα ο πρώτος καρκίνος στην ιστορία που θα μπορούσε να εξαλειφθεί ως πρόβλημα δημόσιας υγείας. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται συνεχής πολιτική βούληση, επενδύσεις στα συστήματα υγείας και συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, επιστημονικής κοινότητας και κοινωνίας των πολιτών.

Καθώς πλησιάζει το 2030, το μήνυμα της διεθνούς κοινότητας είναι σαφές: τα εργαλεία υπάρχουν, η γνώση υπάρχει και οι λύσεις είναι διαθέσιμες. Το ζητούμενο πλέον είναι να εξασφαλιστεί ότι κάθε γυναίκα, σε κάθε γωνιά του κόσμου, θα έχει πρόσβαση στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία που μπορεί να της σώσει τη ζωή.