Η βερβερίνη, ένα φυσικό βιοδραστικό αλκαλοειδές φυτικής προέλευσης, έχει προσελκύσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια ως πιθανό εργαλείο για τη βελτίωση του μεταβολισμού και τη μείωση του σωματικού λίπους. Ωστόσο, νέα πολυκεντρική κλινική μελέτη από την Κίνα έρχεται να μετριάσει τις προσδοκίες, τουλάχιστον σε άτομα χωρίς διαβήτη που πάσχουν από παχυσαρκία και στεατωτική ηπατική νόσο που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD).
Η παχυσαρκία και το «επικίνδυνο» λίπος
Η παχυσαρκία επηρεάζει σήμερα πάνω από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού και συνδέεται στενά με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο σπλαχνικός λιπώδης ιστός, δηλαδή το λίπος που συσσωρεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα, καθώς και το λίπος που αποθηκεύεται στο ήπαρ. Και οι δύο μορφές λίπους σχετίζονται με φλεγμονή, αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικοί στη μείωση αυτών των λιποαποθηκών, ωστόσο η μακροχρόνια χρήση τους περιορίζεται από ανεπιθύμητες ενέργειες, υψηλό κόστος και συχνή επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή. Αυτό έχει οδηγήσει στην αναζήτηση εναλλακτικών, πιο προσιτών παρεμβάσεων.
Τι είναι η βερβερίνη και γιατί θεωρήθηκε υποσχόμενη
Η βερβερίνη δρα σε βασικά μεταβολικά μονοπάτια, ενεργοποιώντας τη μονοφωσφορική αδενοσίνη κινάση και ρυθμιζόμενες πρωτεϊνικές κινάσες, προάγοντας τη χρήση γλυκόζης και λιπαρών οξέων και αναστέλλοντας τη de novo λιπογένεση. Προηγούμενες μελέτες σε άτομα με διαβήτη είχαν δείξει ευνοϊκές επιδράσεις στη γλυκαιμική ρύθμιση και στο σωματικό βάρος, χωρίς όμως να είναι σαφές αν τα οφέλη αυτά επεκτείνονται σε άτομα με φυσιολογικά επίπεδα γλυκόζης.
Ο σχεδιασμός της κλινικής δοκιμής
Η μελέτη με τίτλο «Berberine and Obesity in Adults Without Diabetes With MASLD», που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open, ήταν μια πολυκεντρική, διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο κλινική δοκιμή. Συμμετείχαν 337 ενήλικες χωρίς διαβήτη, με παχυσαρκία και MASLD, οι οποίοι έλαβαν είτε από του στόματος βερβερίνη είτε εικονικό φάρμακο για έξι μήνες.
Τα πρωτεύοντα καταληκτικά σημεία ήταν η σχετική ποσοστιαία μεταβολή της επιφάνειας του σπλαχνικού λιπώδους ιστού και η απόλυτη μεταβολή της περιεκτικότητας σε λίπος στο ήπαρ. Και οι δύο παράμετροι μετρήθηκαν με αξονική τομογραφία, με ανεξάρτητους ακτινολόγους που δεν γνώριζαν την κατανομή της θεραπείας.
Τευτερογενή οφέλη στον καρδιομεταβολικό κίνδυνο
Παρότι η βερβερίνη δεν μείωσε τις βασικές λιποαποθήκες, συσχετίστηκε με ευνοϊκές αλλαγές σε ορισμένους καρδιομεταβολικούς δείκτες. Παρατηρήθηκαν μεγαλύτερες μειώσεις στη χοληστερόλη LDL, στην απολιποπρωτεΐνη Β και στην C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας, ιδιαίτερα σε άτομα με υψηλότερα αρχικά επίπεδα φλεγμονής.
Ασφάλεια και προδιαβήτης
Η μετάβαση από προδιαβήτη σε φυσιολογικά επίπεδα γλυκόζης δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν γενικά ήπιες, αν και σοβαρά συμβάματα καταγράφηκαν ελαφρώς συχνότερα στην ομάδα της βερβερίνης.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Η μελέτη δείχνει ότι, παρά τον ευνοϊκό βιολογικό μηχανισμό της, η βερβερίνη δεν φαίνεται να αποτελεί αποτελεσματική λύση για τη μείωση του σπλαχνικού ή ηπατικού λίπους σε άτομα χωρίς διαβήτη. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία των καλά σχεδιασμένων κλινικών δοκιμών και λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν αποδεδειγμένες φαρμακευτικές ή συμπεριφορικές παρεμβάσεις για την παχυσαρκία.
