Το κλάμα αποτελεί μια καθολική ανθρώπινη συμπεριφορά, και τα δάκρυα είναι παρόντα σε όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις ηλικίες. Παρότι είναι βαθιά ενσωματωμένα στην καθημερινή μας εμπειρία, παραμένουν μία από τις λιγότερο κατανοητές εκφράσεις της ανθρώπινης φυσιολογίας και ψυχολογίας. Κλαίμε από πόνο, λύπη, χαρά, συγκίνηση ή ανακούφιση. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: ποιος είναι ο πραγματικός σκοπός των δακρύων;

Η βιολογία των δακρύων

Τα δάκρυα αποτελούνται κυρίως από νερό, αλλά περιέχουν επίσης ηλεκτρολύτες, γλυκόζη, πρωτεΐνες και ένζυμα με σημαντικές βιολογικές λειτουργίες. Διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες. Τα βασικά δάκρυα βρίσκονται συνεχώς στα μάτια και σχηματίζουν ένα προστατευτικό φιλμ που τα διατηρεί υγρά και τα προστατεύει από λοιμώξεις και ερεθισμούς. Τα αντανακλαστικά δάκρυα παράγονται ως άμυνα απέναντι σε εξωτερικούς ερεθιστικούς παράγοντες, όπως ο καπνός ή τα κρεμμύδια, με σκοπό την απομάκρυνσή τους. Τα συναισθηματικά δάκρυα, τέλος, είναι εκείνα που συνδέονται με έντονες ψυχικές καταστάσεις και αποτελούν μοναδικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου.

Τι ξεχωρίζει τα συναισθηματικά δάκρυα

Σε αντίθεση με τους άλλους τύπους, τα συναισθηματικά δάκρυα έχουν διαφορετική χημική σύσταση. Περιέχουν αυξημένα επίπεδα ορμονών που σχετίζονται με το στρες, όπως η προλακτίνη, καθώς και ιχνοστοιχεία που συνδέονται με την ένταση και τη συναισθηματική φόρτιση. Αυτό έχει οδηγήσει τους επιστήμονες στο να υποθέσουν ότι το κλάμα μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός ρύθμισης του οργανισμού.

Θεωρία της αυτοκαταπράυνσης

Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες υποστηρίζει ότι το κλάμα βοηθά στην αποκατάσταση της συναισθηματικής ισορροπίας. Μετά από μια έντονη συναισθηματική εμπειρία, το κλάμα μπορεί να λειτουργήσει εκτονωτικά, επιτρέποντας στο νευρικό σύστημα να επανέλθει σε κατάσταση ηρεμίας. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί άνθρωποι αναφέρουν αίσθημα ανακούφισης μετά από ένα έντονο κλάμα.

Θεωρία κοινωνικού δεσμού

Το κλάμα λειτουργεί και ως ισχυρό κοινωνικό σήμα. Εκφράζει ευαλωτότητα και μπορεί να ενεργοποιήσει την ενσυναίσθηση των άλλων, ενισχύοντας τους κοινωνικούς δεσμούς. Από την παιδική ηλικία, το κλάμα αποτελεί μέσο προσέλκυσης φροντίδας και υποστήριξης, ρόλος που διατηρείται, σε πιο σύνθετη μορφή, και στην ενήλικη ζωή.

Θεωρία επικοινωνίας

Όταν οι λέξεις δεν επαρκούν, τα δάκρυα λειτουργούν ως μη λεκτική γλώσσα. Μπορούν να εκφράσουν πόνο, απώλεια, συγκίνηση ή υπερφόρτωση συναισθημάτων, μεταφέροντας μηνύματα που συχνά δεν μπορούν να διατυπωθούν λεκτικά.

Η ψυχολογική διάσταση του κλάματος

Το κλάμα επηρεάζεται έντονα από ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Η προσωπικότητα, το φύλο και το πολιτισμικό πλαίσιο διαμορφώνουν το πότε και πώς επιτρέπεται ή αποθαρρύνεται η έκφρασή του. Σε ορισμένες κοινωνίες θεωρείται ένδειξη αδυναμίας, ενώ σε άλλες αντιμετωπίζεται ως φυσική και υγιής αντίδραση.

Επιπτώσεις του κλάματος στην υγεία

Έρευνες δείχνουν ότι το κλάμα μπορεί να έχει θετικές επιδράσεις στην υγεία, συμβάλλοντας στη μείωση του άγχους και στη βελτίωση της διάθεσης. Ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, βοηθώντας το σώμα να χαλαρώσει, ενώ μπορεί να ενισχύσει την παραγωγή ενδορφινών, των φυσικών αναλγητικών του οργανισμού.

Το διαχρονικό αίνιγμα των δακρύων

Παρότι κλαίμε σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας, το γιατί κλαίμε δεν έχει ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί. Το κλάμα αποτελεί ένα πολύπλοκο φαινόμενο που συνδυάζει βιολογία, ψυχολογία και κοινωνική αλληλεπίδραση. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι τα δάκρυα δεν αποτελούν απλώς ένδειξη αδυναμίας, αλλά βασικό στοιχείο της ανθρώπινης εμπειρίας και της ικανότητάς μας να συνδεόμαστε συναισθηματικά με τον εαυτό μας και τους άλλους.

Καθώς η Πρωτοχρονιά είναι εδώ, πολλοί άνθρωποι ξεκινούν να θέτουν στόχους και φιλοδοξίες για τους επόμενους 12 μήνες. Η διαδικασία αυτή μπορεί να φανεί απαιτητική, ειδικά όταν λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές αναταραχές, η κρίση κόστους ζωής, οι κοινωνικές αλλαγές και η αυξημένη ευαισθητοποίηση για θέματα ψυχικής υγείας. Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν την αυτοαξιολόγηση και να δημιουργήσουν εμπόδια στην επίτευξη στόχων. Ένας ολοένα και πιο δημοφιλής τρόπος για να αποκτήσει κανείς διαύγεια και καθοδήγηση είναι η συνεργασία με έναν life coach.

Τι είναι ένας Life Coach

Ο Δρ. Amit Rawal, λέκτορας Διοίκησης στο Bayes Business School, εξηγεί ότι ο ρόλος ενός life coach είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να αυξήσουν την επίγνωσή τους σχετικά με τα δυνατά τους σημεία, τις αξίες, τις πεποιθήσεις και την πραγματικότητα στην οποία ζουν. Παράλληλα, τους καθοδηγεί στο ταξίδι από το σημείο που βρίσκονται τώρα στο σημείο που θέλουν να φτάσουν.

«Οι life coach μπορούν να είναι εξαιρετικά ωφέλιμοι για όσους επιδιώκουν προσωπική ανάπτυξη», σημειώνει ο Δρ. Rawal. Μέσα από τη διαδικασία του coaching, οι άνθρωποι μπορούν να ανακαλύψουν νέες προοπτικές και τρόπους να επιτύχουν τους στόχους τους, δημιουργώντας ένα αίσθημα ολοκλήρωσης και ενδυνάμωσης. Αυτός ο τύπος καθοδήγησης μπορεί να αποβεί καθοριστικός για όσους θέλουν να προχωρήσουν στη ζωή τους με σαφήνεια και σκοπό.

Χρειάζομαι Προπονητή;

Η life coaching είναι κατάλληλη κυρίως για όσους έχουν ήδη έναν σαφή στόχο ή μια ιδέα για το τι θέλουν να επιτύχουν. Όσοι δεν έχουν ξεκάθαρη κατεύθυνση μπορεί να μη βρουν τα μέγιστα οφέλη σε αυτή τη φάση. Αντίθετα, η καθοδήγηση (mentoring) μπορεί να είναι πιο χρήσιμη για άτομα που αναζητούν συμβουλές σε συγκεκριμένους τομείς, ενώ η θεραπεία μπορεί να είναι πιο κατάλληλη για εκείνους που θέλουν να εξερευνήσουν προηγούμενα τραύματα ή εσωτερικά ζητήματα.

Η αυτογνωσία και η σαφήνεια όσον αφορά στους προσωπικούς στόχους είναι απαραίτητα συστατικά για να αποδώσει το life coaching. Χωρίς αυτά, η διαδικασία μπορεί να αποδειχθεί αναποτελεσματική ή να προκαλέσει σύγχυση.

Επιλέγοντας το Κατάλληλο Άτομο

Όταν αποφασίσετε να συνεργαστείτε με έναν life coach το 2025, είναι σημαντικό να κάνετε την έρευνά σας για να βρείτε κάποιον που να ταιριάζει στις ανάγκες σας. Υπάρχουν coaches με διαφορετικές ειδικότητες, όπως επαγγελματική ανάπτυξη, προσωπική υγεία, διαχείριση άγχους ή βελτίωση σχέσεων. Η επιλογή ενός coach που έχει εμπειρία στον τομέα που σας ενδιαφέρει μπορεί να μεγιστοποιήσει τα οφέλη της συνεργασίας.

Πολλοί προπονητές προσφέρουν δωρεάν αρχικές κλήσεις για να αξιολογηθεί αν υπάρχει χημεία και κατάλληλη συνεργασία. Η εμπιστοσύνη και η επικοινωνία είναι κρίσιμες, καθώς ο life coach πρέπει να μπορεί να κατανοήσει πλήρως τις ανάγκες σας και να σας καθοδηγήσει με σαφήνεια.

Τα Οφέλη της Life Coaching

Η διαδικασία life coaching προσφέρει πολλά οφέλη, μεταξύ των οποίων:

• Ενίσχυση της αυτογνωσίας: Ανακαλύπτετε τις δυνάμεις, τις αξίες και τα πιστεύω σας.

• Σαφής κατεύθυνση: Μαθαίνετε πώς να μετατρέπετε τους στόχους σας σε συγκεκριμένα βήματα δράσης.

• Υποστήριξη: Έχετε έναν ειδικό που ακούει ενεργά, θέτει ερωτήσεις που προκαλούν σκέψη και σας κρατά υπόλογους.

• Αίσθημα ολοκλήρωσης: Η επίτευξη στόχων ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα να θέτετε νέους στόχους.

Με τον τρόπο αυτό, η life coaching μπορεί να αποτελέσει επένδυση στη μακροπρόθεσμη προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη, εφόσον χρησιμοποιείται σωστά και με συγκεκριμένο στόχο στο μυαλό.

Χρονοδιάγραμμα και Συνθήκες

Ο Δρ. Rawal σημειώνει ότι η αλλαγή συμπεριφοράς και η επίτευξη στόχων επηρεάζονται όχι μόνο από τον ίδιο τον στόχο, αλλά και από τις συνθήκες στις οποίες προσπαθεί κάποιος να τον υλοποιήσει. Οι σύντομες, σκοτεινές ημέρες του χειμώνα, η κούραση μετά τις διακοπές και πιθανά συναισθήματα μελαγχολίας μπορούν να επηρεάσουν το κίνητρο.

Επομένως, η σωστή αξιολόγηση των περιστάσεων είναι εξίσου σημαντική με την επιλογή του στόχου. Μερικές φορές, το πρόβλημα δεν είναι ο στόχος, αλλά η περίοδος κατά την οποία προσπαθεί κάποιος να τον επιτύχει. Η άνοιξη ή μια διαφορετική φάση μπορεί να προσφέρει καλύτερες συνθήκες για επιτυχία.

Η Σημασία της Ευελιξίας

Ο Rawal προτείνει να δίνουμε στον εαυτό μας την άδεια να είμαστε άνθρωποι. Είναι φυσιολογικό να έχουμε κακές μέρες ή να μην βλέπουμε πρόοδο σε έναν στόχο. Η αποδοχή της ευελιξίας και η προσαρμογή του χρονοδιαγράμματος ή των προσδοκιών μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της θετικής στάσης και της δέσμευσης προς την προσωπική ανάπτυξη.

Η life coaching δεν είναι πανάκεια, αλλά όταν χρησιμοποιείται σωστά, σε συνδυασμό με σαφείς στόχους και κατάλληλες συνθήκες, μπορεί να μεταμορφώσει την προσέγγιση κάποιου προς την αυτοβελτίωση και να προσφέρει υποστήριξη και καθοδήγηση για ένα πιο ενδυναμωμένο και ολοκληρωμένο 2026.

Η ανάγκη για πιο ασφαλείς συνθήκες φροντίδας των ασθενών με Πρωτοπαθή Ανοσοανεπάρκεια επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς ζητήματα όπως η προστασία από λοιμώξεις, η σωστή πληροφόρηση των υγειονομικών δομών και η απρόσκοπτη πρόσβαση στο ιατρικό ιστορικό παραμένουν κρίσιμα για την καθημερινότητά τους.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας στο σύστημα υγείας μέσω του Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας. Η δυνατότητα οι επαγγελματίες υγείας να έχουν άμεση εικόνα του ιστορικού ενός ασθενούς, ανεξάρτητα από το πού αυτός νοσηλεύεται ή εξετάζεται, μπορεί να μειώσει σημαντικά τους κινδύνους, ειδικά για άτομα με ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα.

Παράλληλα, επανέρχεται στο δημόσιο διάλογο η ανάγκη για ειδικές προβλέψεις ασφαλούς νοσηλείας των ανοσοκατεσταλμένων ασθενών, όπως καλύτερη οργάνωση της ροής στα νοσοκομεία και μέτρα που περιορίζουν την έκθεσή τους σε λοιμώδεις παράγοντες. Πρόκειται για ζητήματα που δεν αφορούν τη θεωρία, αλλά την καθημερινή επιβίωση και ποιότητα ζωής των ασθενών.

Η σημασία της πρόληψης παραμένει εξίσου καθοριστική. Η δημιουργία μιας «ανοσιακής ασπίδας» μέσω των εμβολιασμών στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον των ασθενών αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο προστασίας, μειώνοντας τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων και νοσηλειών.

Τα παραπάνω είχαν επισημανθεί και στο 1ο Συνέδριο Πρωτοπαθούς Ανοσοανεπάρκειας του Σύλλογος Φίλων Ασθενών με Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες & Παιδιατρικής Ανοσολογίας «ΑΡΜΟΝΙΑ», όπου είχε τονιστεί ότι οι ασθενείς δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, αλλά μέσα από ένα συνεκτικό πλαίσιο φροντίδας που συνδυάζει τεχνολογία, πρόληψη και σεβασμό στις ιδιαίτερες ανάγκες τους.

Σήμερα, το μήνυμα παραμένει επίκαιρο: οι ασθενείς με Πρωτοπαθή Ανοσοανεπάρκεια χρειάζονται ένα σύστημα υγείας που να λειτουργεί προληπτικά, συντονισμένα και με επίκεντρο την ασφάλεια και την αξιοπρέπειά τους.

Ο χειμώνας μπορεί να φαίνεται ατελείωτος. Μετά τις γιορτές και πριν έρθει η άνοιξη, οι μήνες Ιανουάριος και Φεβρουάριος μπορεί να μας φαντάζουν ιδιαίτερα απαιτητικοί. Το κρύο έξω, οι σύντομες μέρες και η περιορισμένη έκθεση στο φως συχνά μειώνουν τη διάθεση και κάνουν τις καθημερινές υποχρεώσεις πιο δύσκολες. Ωστόσο, αντί να περιμένουμε απλώς να περάσει η εποχή, μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε διαφορετικά – με αποδοχή, φροντίδα και μικρές πρακτικές που στηρίζονται στην ψυχολογία.

Δουλέψτε με τον χειμώνα, όχι εναντίον του

Οι χειμερινές μέρες είναι φυσικά πιο σύντομες και οι νύχτες μεγαλύτερες. Αυτή η αλλαγή στον ρυθμό μας προτρέπει να επιβραδύνουμε, και αυτό δεν είναι μειονέκτημα, αλλά βιολογία. Σε μια κοινωνία που συχνά τιμά την αδιάκοπη παραγωγικότητα, είναι εύκολο να αγνοούμε αυτήν την φυσική παρότρυνση για ανάπαυση. Όμως η ξεκούραση δεν είναι τεμπελιά. Αντιθέτως, μας δίνει την ευκαιρία να επαναφορτιστούν οι δυνάμεις μας και να ανακτήσουμε τη σαφήνεια και την ενέργεια που χρειάζεται το σώμα και το μυαλό μας.

Μικρές χειμερινές τελετουργίες μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Ζεστά ροφήματα, πρωινά αργά, μπάνια, διάβασμα υπό το φως μιας λάμπας, ή ακόμα και λίγα λεπτά καταγραφής σκέψεων – όλα αυτά δίνουν νόημα στην ησυχία και κάνουν την εποχή πιο ζεστή και αναζωογονητική. Αντί να βιαζόμαστε να γεμίσουμε κάθε στιγμή με δραστηριότητα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον χειμώνα ως πρόσκληση για ανανέωση.

Αγκαλιάστε την ενδιάμεση ζώνη

Πολλοί άνθρωποι πέφτουν θύματα του «όλα ή τίποτα» σκέψης κατά τους χειμερινούς μήνες. Η προσδοκία ότι πρέπει να ξεκινήσουμε νέα έργα ή να αναδιοργανώσουμε τη ζωή μας απόλυτα μετά τις γιορτές δημιουργεί πίεση και άγχος. Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι η αποδοχή της γκρίζας, ενδιάμεσης ζώνης – μεταξύ τελειότητας και αποτυχίας – είναι πιο ρεαλιστική και βιώσιμη.

Ακόμα και μικρές προσπάθειες μετρούν. Ένας σύντομος περίπατος, λίγα λεπτά διατάσεων, ή ένα μόνο θρεπτικό γεύμα αποτελούν βήματα προόδου. Η σταδιακή πρόοδος είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε συνήθειες που διαρκούν, ενώ η πίεση για απόλυτη τελειότητα συχνά οδηγεί σε αποθάρρυνση. Η ιδέα είναι να «προσπαθήσουμε και να δούμε» – να δώσουμε χώρο στη διαδικασία χωρίς να απαιτούμε άμεσα αποτελέσματα.

Συνδεθείτε με τους άλλους

Η χειμερινή περίοδος μπορεί να εντείνει τα αισθήματα απομόνωσης. Η κοινωνική σύνδεση, ωστόσο, είναι ένα ισχυρό όπλο κατά της κακής διάθεσης. Απλές πράξεις όπως ένα «Πώς είσαι;» ή «Πώς είσαι πραγματικά;» μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά, όχι μόνο για τους άλλους αλλά και για εμάς. Η ψυχολογία δείχνει ότι οι θετικές πράξεις και οι σκέψεις δημιουργούν αλυσιδωτές αντιδράσεις – η φροντίδα για τους γύρω μας ενισχύει τη δική μας ευεξία και κινητοποιεί νέες θετικές συμπεριφορές.

Μικρές κοινωνικές επαφές, όπως μια σύντομη συνομιλία ή η βοήθεια σε κάποιον συνάδελφο ή φίλο, μπορούν να κάνουν τη χειμερινή περίοδο πιο φωτεινή. Η αλληλεπίδραση αυτή ενισχύει το συναίσθημα του ανήκειν και δημιουργεί ένα δίκτυο στήριξης που κάνει την ψυχολογική ανθεκτικότητα πιο ισχυρή.

Η άνοιξη πλησιάζει, αλλά ο χειμώνας έχει αξία

Η άνοιξη θα έρθει σύντομα, αλλά μέχρι τότε μπορούμε να μάθουμε να εκτιμούμε την εποχή του χειμώνα με διαφορετικό μάτι. Αντί να την αντιμετωπίζουμε ως αναγκαστική παύση, μπορούμε να τη δούμε ως ευκαιρία για ξεκούραση, ενδοσκόπηση και σύνδεση με τους άλλους. Μικρές καθημερινές συνήθειες, όπως η αποδοχή της αργής ροής των ημερών, η εκτίμηση των μικρών επιτυχιών και η φροντίδα για τους γύρω μας, μπορούν να κάνουν τους μήνες αυτούς πιο ευχάριστους και εποικοδομητικούς.

Αναρωτηθείτε, λοιπόν: τι θα σήμαινε να χειμωνιάσουμε με σύνεση φέτος; Να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να επιβραδύνει, να δοκιμάσουμε μικρές αλλαγές και να συνδεθούμε με άλλους; Ο χειμώνας μπορεί να γίνει εποχή ανανέωσης, παράδοξα ζεστή και γεμάτη μικρές, πολύτιμες στιγμές.

Σημαντική αύξηση των εισαγωγών ασθενών με γρίπη στα νοσοκομεία της χώρας καταγράφεται στην τελευταία εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης των αναπνευστικών λοιμώξεων για την περίοδο 22–28 Δεκεμβρίου 2025, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 2 Ιανουαρίου από τον ΕΟΔΥ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι εισαγωγές ασθενών με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη έχουν υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τις προηγούμενες εβδομάδες, με σημαντικό ποσοστό των περιστατικών να χαρακτηρίζονται ως σοβαρά. Ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι πολλά από τα βαριά περιστατικά αφορούν ανεμβολίαστους ασθενείς.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ΕΟΔΥ επαναλαμβάνει και ενισχύει τις συστάσεις που είχε εκδώσει στις 18 Δεκεμβρίου 2025, τονίζοντας την ανάγκη για άμεση λήψη μέτρων προστασίας.

Ισχυρή σύσταση για άμεσο εμβολιασμό

Ο ΕΟΔΥ συστήνει χωρίς καθυστέρηση τον εμβολιασμό κατά της γρίπης, ιδιαίτερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Ο εμβολιασμός παραμένει το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης, καθώς παρέχει σημαντική προστασία έναντι της σοβαρής νόσησης και του θανάτου από γρίπη.

Αντι-ιϊκή αγωγή και προστασία ευάλωτων πληθυσμών

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην άμεση έναρξη αντι-ιϊκής αγωγής σε άτομα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές της γρίπης με την εμφάνιση συμπτωμάτων συμβατών με τη νόσο, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει θετική διαγνωστική δοκιμασία. Παράλληλα, σε περιπτώσεις συρροής κρουσμάτων σε κλειστές δομές, όπως μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας, συνιστάται η εξέταση χορήγησης προφυλακτικής αντι-ιϊκής αγωγής.

Τα βασικά προστατευτικά μέτρα

Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει τη σημασία της τήρησης απλών αλλά κρίσιμων μέτρων προστασίας, τα οποία περιλαμβάνουν:

• Συχνό πλύσιμο των χεριών
• Αποφυγή επαφής των χεριών με μύτη και στόμα
• Χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό, ιδιαίτερα από άτομα υψηλού κινδύνου
• Τήρηση αναπνευστικής υγιεινής (κάλυψη βήχα και φτερνίσματος)
• Καλό αερισμό των χώρων
• Παραμονή στο σπίτι και χρήση μάσκας σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων
• 

Ο ΕΟΔΥ δηλώνει ότι παραμένει σε εγρήγορση και παρακολουθεί στενά τα επιδημιολογικά και ιολογικά δεδομένα, με τη δραστηριότητα της γρίπης να αποτυπώνεται σε εβδομαδιαίες εκθέσεις επιδημιολογικής επιτήρησης αναπνευστικών λοιμώξεων.