Μια από τις σημαντικές κατακτήσεις της εποχής μας είναι η αυξανόμενη συνειδητοποίηση ότι η σεξουαλική αγωγή αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι της ανθρώπινης ανάπτυξης. Παρ’ όλα αυτά, η εφαρμογή της παραμένει αποσπασματική, αμήχανη και συχνά ενοχοποιημένη. Παρότι όλοι σχεδόν συμφωνούν θεωρητικά στη σημασία της, στην πράξη ελάχιστα γίνονται για μια ολοκληρωμένη, σοβαρή και απενοχοποιημένη προσέγγιση.
Αμήχανες πολιτικές και μισές αλήθειες
Στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, η σεξουαλική αγωγή δεν έχει κατοχυρωθεί ως επίσημο μάθημα. Εμφανίζεται συνήθως ως περιστασιακή δραστηριότητα, μέσα από προγράμματα περιορισμένης διάρκειας ή μεμονωμένες παρεμβάσεις που συχνά βασίζονται στον φόβο και όχι στη γνώση. Παρουσιάζονται ακραία παραδείγματα σεξουαλικών νοσημάτων, λες και ο εκφοβισμός μπορεί να λειτουργήσει παιδαγωγικά. Όπως ακριβώς τα προειδοποιητικά μηνύματα στα πακέτα τσιγάρων δεν έκοψαν το κάπνισμα, έτσι και αυτές οι πρακτικές δεν οδηγούν σε υπεύθυνες στάσεις ζωής.
Η αποσιώπηση δεν προστατεύει
Το σεξ δεν είναι κάτι που «κόβεται» ή εξαφανίζεται με την αποσιώπηση. Είναι φυσικό κομμάτι της ανθρώπινης ύπαρξης και εκδηλώνεται από πολύ νωρίς. Όταν η κοινωνία και το σχολείο αποφεύγουν να το αγγίξουν σοβαρά, τα παιδιά και οι έφηβοι αναγκάζονται να αναζητήσουν απαντήσεις μόνοι τους, συχνά μέσα από αναξιόπιστες ή επικίνδυνες πηγές. Το αποτέλεσμα είναι ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, σεξουαλικοί φόβοι, ενοχές και δυσλειτουργικές σχέσεις στην ενήλικη ζωή.
Οι αντιφάσεις των «ανοιχτόμυαλων»
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης σεξουαλικής αγωγής είναι η ασυνέπεια. Πολλοί άνθρωποι δηλώνουν προοδευτικοί και φιλελεύθεροι, όμως στην πράξη διατηρούν βαθιά ριζωμένες ενοχές, φόβους και προκαταλήψεις. Μιλούν θεωρητικά για ελευθερία, αλλά τρομοκρατούνται από την εφαρμογή της. Αυτή η εσωτερική σύγκρουση μεταφέρεται άθελά τους και στα παιδιά, τα οποία αντιλαμβάνονται πολύ γρήγορα την αναντιστοιχία λόγων και πράξεων.
Όταν οι εκπαιδευτές δεν είναι έτοιμοι
Η σεξουαλική αγωγή δεν μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά από ανθρώπους που οι ίδιοι ντρέπονται, αποφεύγουν το βλέμμα ή φοβούνται τις λέξεις. Όταν οι ενήλικες προσπαθούν να παρουσιάσουν το σεξ ως κάτι φυσικό, αλλά το κάνουν με αμηχανία και άγχος, το μήνυμα που περνά είναι αντιφατικό. Τα παιδιά δεν ακούν μόνο τι λέγεται· «διαβάζουν» κυρίως το συναίσθημα πίσω από τα λόγια.
Από τον φόβο στην απόλαυση και την ευθύνη
Η σεξουαλική αγωγή δεν αφορά μόνο την πρόληψη κινδύνων, αλλά και τη διδασκαλία της απόλαυσης με υπευθυνότητα. Όταν το σεξ παρουσιάζεται αποκλειστικά ως απειλή, αμαρτία ή μηχανισμός αναπαραγωγής, αποκόπτεται από τη χαρά, την οικειότητα και τη σύνδεση. Έτσι, δημιουργούνται ενήλικες που είτε καταπιέζονται είτε λειτουργούν χωρίς όρια και επίγνωση.
Η ανάγκη κοινωνικής αλλαγής
Η καθιέρωση ουσιαστικής σεξουαλικής αγωγής δεν είναι απλώς ζήτημα σχολικού προγράμματος. Απαιτεί αλλαγή κοινωνικών στάσεων, αξιών και προσδοκιών. Ακόμη κι αν ένας γονέας ή ένας εκπαιδευτικός κάνει σοβαρή δουλειά, το παιδί ζει μέσα σε μια κοινότητα που συχνά στέλνει αντίθετα μηνύματα. Παρ’ όλα αυτά, κάθε βήμα προς την ειλικρίνεια και την αποδοχή μειώνει τη σύγχυση και τον φόβο.
Προς μια ώριμη σεξουαλική αγωγή
Μια αποτελεσματική σεξουαλική αγωγή χρειάζεται ανθρώπους ενημερωμένους, ελεύθερους από δογματισμούς και πρόθυμους να μιλήσουν τη γλώσσα της πραγματικότητας. Χρειάζεται να αναγνωρίζουμε τη δική μας άγνοια, να αναζητούμε επιστημονική γνώση και να αντιμετωπίζουμε το σεξ ως αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας. Μόνο έτσι μπορεί να περάσουμε από τη σιωπή και τον φόβο στη γνώση, την απόλαυση και την υπευθυνότητα.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!