Σε μια εποχή όπου τα παιδιά έχουν συνεχώς πρόσβαση σε οθόνες, οργανωμένες δραστηριότητες και ατελείωτα ερεθίσματα, η πλήξη θεωρείται σχεδόν… εχθρός. Πολλοί γονείς αισθάνονται την ανάγκη να γεμίζουν κάθε ελεύθερη στιγμή των παιδιών τους με παιχνίδια, μαθήματα ή ψυχαγωγία, φοβούμενοι ότι η ανία είναι κάτι αρνητικό. Ωστόσο, οι ψυχολόγοι και οι ειδικοί στην ανάπτυξη του παιδιού υποστηρίζουν ότι η πλήξη δεν είναι απαραίτητα πρόβλημα. Αντίθετα, όταν εμφανίζεται σε φυσιολογικά πλαίσια, μπορεί να αποτελέσει μια πολύτιμη ευκαιρία για μάθηση, δημιουργικότητα και ανάπτυξη.
Γιατί η πλήξη έχει κακή φήμη;
Οι περισσότεροι γονείς δυσκολεύονται να ακούσουν τη φράση «βαριέμαι». Συχνά τη θεωρούν ένδειξη ότι κάτι δεν κάνουν σωστά ή ότι πρέπει άμεσα να προσφέρουν μια νέα δραστηριότητα.
Στην πραγματικότητα, όμως, η πλήξη είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα. Όπως η χαρά, η λύπη ή η απογοήτευση, αποτελεί μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Το σημαντικό δεν είναι να εξαφανιστεί, αλλά να μάθει το παιδί πώς να τη διαχειρίζεται.
Η πλήξη ενεργοποιεί τη δημιουργικότητα
Όταν δεν υπάρχει κάποια έτοιμη δραστηριότητα, το παιδί καλείται να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του. Μπορεί να δημιουργήσει ένα παιχνίδι, να ζωγραφίσει, να φτιάξει ιστορίες, να κατασκευάσει κάτι με απλά υλικά ή να ανακαλύψει νέους τρόπους να απασχοληθεί.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτές οι στιγμές ενισχύουν τη δημιουργική σκέψη και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Το παιδί μαθαίνει να βρίσκει μόνο του λύσεις αντί να περιμένει συνεχώς κάποιον να του προσφέρει έτοιμη ψυχαγωγία.
Μαθαίνει να γίνεται πιο ανεξάρτητο
Η διαχείριση της πλήξης αποτελεί σημαντική δεξιότητα ζωής. Όταν ένα παιδί βρίσκει μόνο του τρόπους να απασχοληθεί, αναπτύσσει αυτονομία και εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του.
Αντίθετα, όταν κάθε στιγμή είναι οργανωμένη από τους ενήλικες, υπάρχει ο κίνδυνος να δυσκολεύεται αργότερα να πάρει πρωτοβουλίες ή να αντέχει τις στιγμές ηρεμίας χωρίς εξωτερικά ερεθίσματα.
Η συνεχής διέγερση κουράζει τον εγκέφαλο
Τα παιδιά σήμερα δέχονται τεράστιο όγκο πληροφοριών μέσα από κινητά τηλέφωνα, tablets, τηλεόραση και ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αν και η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει εκπαιδευτικές ευκαιρίες, η συνεχής διέγερση αφήνει ελάχιστο χώρο για ξεκούραση και ελεύθερη σκέψη.
Οι στιγμές χωρίς συγκεκριμένη απασχόληση επιτρέπουν στον εγκέφαλο να επεξεργαστεί εμπειρίες, να οργανώσει πληροφορίες και να ενισχύσει τη φαντασία. Είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια μορφή «ανάπαυσης» για το μυαλό.
Η πλήξη καλλιεργεί την ανθεκτικότητα
Δεν είναι δυνατόν κάθε στιγμή της ζωής να είναι συναρπαστική. Μαθαίνοντας να αντέχουν την πλήξη, τα παιδιά αποκτούν μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα.
Κατανοούν ότι τα δυσάρεστα συναισθήματα δεν χρειάζεται να εξαφανίζονται αμέσως και ότι μπορούν να τα διαχειριστούν χωρίς να αναζητούν συνεχώς εξωτερική διέξοδο ή άμεση ικανοποίηση.
Πότε η πλήξη δεν είναι φυσιολογική;
Βέβαια, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική πλήξη και στη μόνιμη έλλειψη ενδιαφέροντος. Αν ένα παιδί δείχνει για μεγάλο χρονικό διάστημα αδιάφορο για παιχνίδι, φίλους ή δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε, ίσως χρειάζεται αξιολόγηση από παιδίατρο ή ειδικό ψυχικής υγείας.
Η επίμονη απάθεια μπορεί να σχετίζεται με άγχος, κατάθλιψη ή άλλες δυσκολίες που απαιτούν υποστήριξη.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Αντί να σπεύδουν να λύσουν το πρόβλημα κάθε φορά που το παιδί λέει «βαριέμαι», οι γονείς μπορούν να το ενθαρρύνουν να βρει μόνο του ιδέες.
Μερικές απλές ερωτήσεις, όπως «Τι θα ήθελες να δημιουργήσεις;», «Ποιο παιχνίδι δεν έχεις παίξει εδώ και καιρό;» ή «Αν είχες μόνο χαρτί και μολύβι, τι θα έφτιαχνες;», βοηθούν το παιδί να ενεργοποιήσει τη φαντασία του.
Εξίσου σημαντικό είναι να υπάρχει καθημερινά ελεύθερος χρόνος χωρίς πρόγραμμα. Δεν χρειάζεται κάθε ώρα να είναι γεμάτη με δραστηριότητες. Το παιχνίδι χωρίς οδηγίες αποτελεί βασικό στοιχείο της υγιούς ανάπτυξης.
Η ισορροπία είναι το κλειδί
Οι ειδικοί δεν υποστηρίζουν ότι τα παιδιά πρέπει να βαριούνται συνεχώς. Η ισορροπία ανάμεσα στις οργανωμένες δραστηριότητες, στο ελεύθερο παιχνίδι και στον χρόνο ξεκούρασης είναι εκείνη που συμβάλλει περισσότερο στη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη.
Ένα παιδί που έχει χρόνο να εξερευνήσει, να πειραματιστεί και να εφεύρει δικές του δραστηριότητες αποκτά δεξιότητες που θα το συνοδεύουν και στην ενήλικη ζωή.
Το μήνυμα των ειδικών
Η πλήξη δεν είναι ένας εχθρός που πρέπει να εξαφανιστεί από την παιδική ηλικία. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη ευκαιρία για δημιουργικότητα, αυτονομία, επίλυση προβλημάτων και συναισθηματική ωρίμανση.
Οι στιγμές όπου ένα παιδί δεν έχει κάτι συγκεκριμένο να κάνει είναι συχνά εκείνες που γεννιούνται οι πιο πρωτότυπες ιδέες, τα πιο δημιουργικά παιχνίδια και οι σημαντικότερες δεξιότητες. Μερικές φορές, λοιπόν, το καλύτερο δώρο που μπορούν να κάνουν οι γονείς στα παιδιά τους δεν είναι μια ακόμη δραστηριότητα ή μια οθόνη, αλλά λίγος ελεύθερος χρόνος για να… βαρεθούν δημιουργικά.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!
