Κάνουμε λιγότερα παιδιά επειδή δεν κάνουμε σεξ;

Οι δείκτες γεννήσεων μειώνονται σχεδόν σε ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Από την Ευρώπη και την Ιαπωνία μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες, όλο και λιγότεροι άνθρωποι αποκτούν παιδιά, ενώ πολλοί επιλέγουν να γίνουν γονείς σε μεγαλύτερη ηλικία ή να μην αποκτήσουν καθόλου απογόνους. Οι οικονομικές δυσκολίες, η στεγαστική κρίση και η αβεβαιότητα για το μέλλον θεωρούνται οι βασικές αιτίες αυτού του φαινομένου. Ωστόσο, μια λιγότερο προφανής θεωρία έρχεται να προσθέσει έναν ακόμη παράγοντα στη συζήτηση: μήπως κάνουμε λιγότερα παιδιά επειδή κάνουμε λιγότερο σεξ; Και ποιος είναι ο ρόλος των smartphones σε αυτή την εξίσωση;

Η πτώση της σεξουαλικής δραστηριότητας

Τα τελευταία χρόνια, αρκετές επιστημονικές μελέτες έχουν καταγράψει μια αξιοσημείωτη μείωση στη συχνότητα των σεξουαλικών επαφών, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ενηλίκων. Έρευνες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία και άλλες χώρες δείχνουν ότι οι άνθρωποι αναφέρουν λιγότερες σεξουαλικές επαφές σε σύγκριση με προηγούμενες γενιές.

Παρότι η μείωση δεν είναι τεράστια, φαίνεται να αποτελεί μια σταθερή τάση. Ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτή η αλλαγή ενδέχεται να συμβάλλει, έστω και εν μέρει, στη μείωση των γεννήσεων.

Πού μπαίνουν τα smartphones στην εικόνα;

Η θεωρία που έχει προκαλέσει συζητήσεις υποστηρίζει ότι η αδιάκοπη παρουσία των smartphones στην καθημερινότητά μας έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε.

Οι οθόνες έχουν γίνει ο βασικός τρόπος ψυχαγωγίας, επικοινωνίας και χαλάρωσης. Πολλά ζευγάρια περνούν τις βραδινές ώρες κοιτάζοντας το κινητό τους, παρακολουθώντας βίντεο ή περιηγούμενα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αντί να αφιερώνουν χρόνο στην ουσιαστική επαφή μεταξύ τους.

Το φαινόμενο αυτό έχει περιγραφεί από ορισμένους ερευνητές ως «τεχνολογική παρεμβολή» στις ανθρώπινες σχέσεις.

Λιγότερη σύνδεση, λιγότερη επιθυμία;

Η συναισθηματική οικειότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της σεξουαλικής ζωής. Όταν οι σύντροφοι είναι διαρκώς απορροφημένοι από τις ψηφιακές τους συσκευές, ο χρόνος για συζήτηση, τρυφερότητα και κοινές εμπειρίες μειώνεται.

Παράλληλα, η συνεχής έκθεση σε πληροφορίες, ειδοποιήσεις και ψηφιακά ερεθίσματα αυξάνει τα επίπεδα άγχους και δυσκολεύει την αποσύνδεση από τις υποχρεώσεις της ημέρας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που παραδέχονται ότι πηγαίνουν στο κρεβάτι κουρασμένοι, επιλέγοντας να σκρολάρουν στο κινητό αντί να έρθουν πιο κοντά με τον σύντροφό τους.

Είναι όμως τα smartphones ο κύριος ένοχος;

Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η απόφαση να αποκτήσει κανείς παιδιά επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως:

• η οικονομική ανασφάλεια,
• το υψηλό κόστος ανατροφής των παιδιών,
• η δυσκολία εύρεσης κατοικίας,
• οι απαιτήσεις της σύγχρονης εργασίας,
• η καθυστέρηση δημιουργίας σταθερών σχέσεων,
• η επιθυμία για προσωπική και επαγγελματική εξέλιξη,
• οι αλλαγές στις κοινωνικές αξίες.

Επομένως, η μείωση των γεννήσεων δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη μειωμένη σεξουαλική δραστηριότητα ή στη χρήση της τεχνολογίας.

Η γενιά της ψηφιακής μοναξιάς

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι, παρά την αυξημένη συνδεσιμότητα, πολλοί άνθρωποι δηλώνουν πως αισθάνονται πιο μόνοι από ποτέ. Οι εφαρμογές γνωριμιών έχουν πολλαπλασιάσει τις επιλογές, αλλά συχνά δυσκολεύουν τη δημιουργία βαθιών και σταθερών δεσμών.

Η υπερβολική έκθεση σε «τέλειες» εικόνες σχέσεων μέσω των κοινωνικών δικτύων μπορεί επίσης να δημιουργεί μη ρεαλιστικές προσδοκίες και φόβο δέσμευσης. Έτσι, η δημιουργία οικογένειας μετατίθεται συνεχώς για το μέλλον.

Τι λένε οι ειδικοί;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος χρήσης της. Τα smartphones μπορούν να διευκολύνουν την επικοινωνία και να φέρουν τους ανθρώπους πιο κοντά, αλλά μπορούν και να λειτουργήσουν ως εμπόδιο όταν αντικαθιστούν τη φυσική παρουσία και την ουσιαστική σύνδεση.

Η συνειδητή διαχείριση του χρόνου μπροστά στις οθόνες, η δημιουργία στιγμών χωρίς ψηφιακές παρεμβολές και η επένδυση στις διαπροσωπικές σχέσεις μπορεί να ενισχύσουν την οικειότητα και τη συναισθηματική εγγύτητα.

Το ερώτημα «κάνουμε λιγότερα παιδιά επειδή δεν κάνουμε σεξ;» δεν έχει μία απλή απάντηση. Η μείωση της σεξουαλικής δραστηριότητας φαίνεται να αποτελεί ένα κομμάτι ενός πολύ πιο σύνθετου παζλ, στο οποίο συμμετέχουν οικονομικοί, κοινωνικοί, ψυχολογικοί και πολιτισμικοί παράγοντες. Τα smartphones πιθανώς δεν ευθύνονται αποκλειστικά για τη δημογραφική κρίση, αλλά ίσως αντικατοπτρίζουν έναν νέο τρόπο ζωής, όπου η ψηφιακή παρουσία συχνά υπερισχύει της ανθρώπινης επαφής. Και ίσως, μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το πραγματικό ερώτημα να μην είναι μόνο γιατί κάνουμε λιγότερο σεξ, αλλά πώς μπορούμε να ξαναβρούμε τον χρόνο και τον χώρο για ουσιαστική σύνδεση με τους ανθρώπους γύρω μας.