Κάθε άνθρωπος αναπτύσσει μηχανισμούς άμυνας για να προστατεύσει τον εαυτό του από τον πόνο, την απόρριψη και την απογοήτευση. Οι μηχανισμοί άμυνας πρόκειται για ψυχολογικές στρατηγικές που συχνά λειτουργούν ασυνείδητα, βοηθώντας μας να διαχειριστούμε δύσκολα συναισθήματα. Ωστόσο, ορισμένοι από αυτούς τους μηχανισμούς, ενώ μπορεί να μας προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, αποδεικνύονται ιδιαίτερα επιβλαβείς για τις ερωτικές μας σχέσεις.
Ένας από τους πιο τοξικούς μηχανισμούς άμυνας είναι η αμυντικότητα – η τάση δηλαδή να αντιμετωπίζουμε κάθε παράπονο, παρατήρηση ή έκφραση δυσαρέσκειας του συντρόφου μας ως προσωπική επίθεση.
Τι είναι η αμυντικότητα;
Η αμυντικότητα εμφανίζεται όταν, αντί να ακούσουμε πραγματικά τι προσπαθεί να μας επικοινωνήσει ο άλλος, σπεύδουμε να δικαιολογηθούμε, να αντεπιτεθούμε ή να μεταθέσουμε την ευθύνη.
Για παράδειγμα, αν ο ένας σύντροφος πει:
«Με στενοχώρησε που άργησες και δεν με ενημέρωσες»,
η αμυντική απάντηση μπορεί να είναι:
«Και εσύ το ίδιο κάνεις! Πάντα βρίσκεις κάτι να μου προσάψεις.»
Με αυτόν τον τρόπο, η αρχική ανάγκη για επικοινωνία μετατρέπεται σε αντιπαράθεση.
Γιατί ενεργοποιείται;
Η αμυντικότητα δεν πηγάζει απαραίτητα από αδιαφορία ή έλλειψη αγάπης. Συχνά, κρύβει από πίσω της βαθύτερους φόβους.
Ο φόβος ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί. Ο φόβος της απόρριψης. Η δυσκολία να παραδεχτούμε ότι κάναμε λάθος. Η ανάγκη να προστατεύσουμε την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.
Όταν νιώθουμε ότι απειλείται η αξία μας ως σύντροφοι, μπορεί να αντιδράσουμε αυτόματα, προσπαθώντας να αποδείξουμε ότι δεν φταίμε.
Πώς επηρεάζει τη σχέση;
Η συνεχής αμυντικότητα διαβρώνει σταδιακά την οικειότητα και την εμπιστοσύνη.
Όταν ο ένας σύντροφος αισθάνεται ότι δεν μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματα ή τα παράπονά του χωρίς να συναντήσει δικαιολογίες ή αντεπιθέσεις, αρχίζει να σιωπά. Οι ανάγκες μένουν ανείπωτες, η απογοήτευση συσσωρεύεται και η συναισθηματική απόσταση μεγαλώνει.
Με τον καιρό, οι συζητήσεις μετατρέπονται σε «μάχες» για το ποιος έχει δίκιο, αντί να αποτελούν προσπάθεια κατανόησης και επίλυσης προβλημάτων.
Τα σημάδια που δείχνουν ότι είστε αμυντικοί
Η αμυντικότητα δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Μερικά συνηθισμένα σημάδια είναι:
- Δικαιολογείτε αμέσως τη συμπεριφορά σας χωρίς να ακούσετε μέχρι τέλους τον άλλον.
- Απαντάτε με φράσεις όπως «Ναι, αλλά…» ή «Εσύ φταις περισσότερο».
- Ελαχιστοποιείτε τα συναισθήματα του συντρόφου σας.
- Αναζητάτε συνεχώς επιχειρήματα για να αποδείξετε ότι έχετε δίκιο.
- Αντεπιτίθεστε όταν δέχεστε κριτική.
- Δυσκολεύεστε να ζητήσετε συγγνώμη.
Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε κάποιες από αυτές τις συμπεριφορές, δεν σημαίνει ότι είστε «κακός σύντροφος». Σημαίνει απλώς ότι έχετε υιοθετήσει έναν τρόπο προστασίας που ίσως πλέον δεν σας εξυπηρετεί.
Πώς μπορεί να αλλάξει αυτό το μοτίβο;
Το πρώτο βήμα είναι η επίγνωση. Να παρατηρήσετε πότε νιώθετε την ανάγκη να αμυνθείτε και να αναρωτηθείτε τι πραγματικά φοβάστε εκείνη τη στιγμή.
Στη συνέχεια, προσπαθήστε να ακούσετε χωρίς να προετοιμάζετε την απάντησή σας. Αντί να σκεφτείτε «Πώς θα αποδείξω ότι έχω δίκιο;», δοκιμάστε να αναρωτηθείτε:
«Τι προσπαθεί να μου πει ο άνθρωπός μου;»
Ακόμη κι αν δεν συμφωνείτε με όλα όσα ακούτε, μπορείτε να αναγνωρίσετε το συναίσθημα του άλλου.
Για παράδειγμα:
«Καταλαβαίνω ότι ένιωσες παραμελημένος όταν συνέβη αυτό. Δεν ήταν πρόθεσή μου να σε πληγώσω.»
Η αναγνώριση δεν ισοδυναμεί με παραδοχή ενοχής. Είναι ένδειξη ενσυναίσθησης.
Η δύναμη της ευαλωτότητας
Οι πιο υγιείς σχέσεις δεν είναι εκείνες όπου κανείς δεν κάνει λάθη. Είναι εκείνες στις οποίες οι σύντροφοι μπορούν να παραδεχτούν τις ατέλειές τους χωρίς να αισθάνονται ότι απειλείται η αξία τους.
Το να πείτε «Έχεις δίκιο, θα μπορούσα να το είχα χειριστεί καλύτερα» ή «Λυπάμαι που σε πλήγωσα» απαιτεί θάρρος. Η ευαλωτότητα, όμως, είναι αυτή που ενισχύει την οικειότητα και δημιουργεί βαθύτερη συναισθηματική σύνδεση.
Δεν είναι εχθρός ο σύντροφός σας
Στο τέλος της ημέρας, ο στόχος μιας σχέσης δεν είναι να αναδειχθεί νικητής κάποιος από τους δύο. Είναι να αντιμετωπίζετε το πρόβλημα ως ομάδα.
Η αμυντικότητα μάς κάνει να βλέπουμε τον σύντροφό μας ως αντίπαλο. Η κατανόηση, η ανάληψη ευθύνης και η ειλικρινής επικοινωνία μάς βοηθούν να θυμόμαστε ότι βρισκόμαστε στην ίδια πλευρά.
Γιατί οι σχέσεις δεν καταστρέφονται συνήθως από ένα μεγάλο λάθος. Συχνά φθείρονται από μικρές καθημερινές στιγμές στις οποίες οι άνθρωποι επιλέγουν να προστατεύσουν τον εγωισμό τους αντί να προστατεύσουν τη σύνδεσή τους. Και ίσως η μεγαλύτερη απόδειξη αγάπης να είναι ακριβώς αυτή: να αφήσουμε για λίγο τις άμυνές μας και να ακούσουμε πραγματικά ο ένας τον άλλον.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!