Ελονοσία: 1 στους 8 θανάτους παιδιών αποφεύγεται με το εμβόλιο, σύμφωνα με νέα μελέτη

Μια ιστορική εξέλιξη στη μάχη κατά της ελονοσίας φέρνει νέα ελπίδα για εκατομμύρια παιδιά στην Αφρική. Σύμφωνα με νέα μεγάλη επιστημονική αξιολόγηση, το εμβόλιο απέναντι στην ελονοσία RTS,S απέτρεψε περίπου 1 στους 8 θανάτους παιδιών στις περιοχές όπου εφαρμόστηκε τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επιβεβαιώνοντας για πρώτη φορά σε πραγματικές συνθήκες τη σωτήρια αξία του. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, εξέτασε την εφαρμογή του εμβολίου σε τρεις αφρικανικές χώρες — Γκάνα, Κένυα και Μαλάουι — στο πλαίσιο του Προγράμματος Εφαρμογής Εμβολίου κατά της Ελονοσίας (MVIP), από το 2019 έως το 2023. Τα αποτελέσματα χαρακτηρίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως «ισχυρή απόδειξη» ότι το εμβόλιο μπορεί να αλλάξει δραστικά την πορεία της παιδικής θνησιμότητας στην Αφρική.

Η ελονοσία παραμένει ένας σιωπηλός δολοφόνος

Η ελονοσία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο θανατηφόρες ασθένειες για τα παιδιά στην υποσαχάρια Αφρική. Μόνο το 2024, περίπου 438.000 παιδιά στην Αφρική έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του WHO.

Η ασθένεια προκαλείται από παράσιτα του γένους Plasmodium και μεταδίδεται μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών.

Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• υψηλό πυρετό
• ρίγη
• έντονη κόπωση
• πονοκέφαλο
• εμετούς
• αναιμία
• αναπνευστική δυσχέρεια στις σοβαρές περιπτώσεις

Χωρίς έγκαιρη θεραπεία, η ελονοσία μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να γίνει θανατηφόρα, ιδιαίτερα σε παιδιά κάτω των 5 ετών.

Πώς λειτουργεί το εμβόλιο RTS,S

Το RTS,S είναι το πρώτο εγκεκριμένο εμβόλιο κατά της ελονοσίας και στοχεύει στο παράσιτο πριν αυτό φτάσει στο ήπαρ, όπου αρχίζει να πολλαπλασιάζεται.

Το πρόγραμμα εμβολιασμού περιλαμβάνει τέσσερις δόσεις και χορηγείται στα πρώτα χρόνια ζωής του παιδιού.

Η μελέτη έδειξε ότι:

• περίπου το 70% των παιδιών έλαβε τις πρώτες τρεις δόσεις
• περίπου το 40% ολοκλήρωσε και την τέταρτη δόση
• η συνολική παιδική θνησιμότητα μειώθηκε κατά 13%

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με ατελή κάλυψη, το εμβόλιο είχε σημαντική προστατευτική δράση.

Δεν αντικαθιστά τα άλλα μέτρα προστασίας

Οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι το εμβόλιο δεν λειτουργεί μόνο του. Αντίθετα, αποτελεί μέρος μιας συνολικής στρατηγικής κατά της ελονοσίας.

Τα βασικά μέτρα προστασίας παραμένουν:

• κουνουπιέρες εμποτισμένες με εντομοκτόνο
• ψεκασμοί σε εσωτερικούς χώρους
• γρήγορα διαγνωστικά τεστ
• έγκαιρη θεραπεία
• βιταμίνη Α για ενίσχυση της υγείας των παιδιών

Μάλιστα, η μελέτη έδειξε ότι το εμβόλιο δεν επηρέασε αρνητικά την αποδοχή άλλων εμβολίων παιδικής ηλικίας, κάτι που καθησυχάζει τις υγειονομικές αρχές.

Το μεγάλο όφελος: Προστατεύει και τα πιο ευάλωτα παιδιά

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα ήταν ότι πολλά παιδιά που δεν χρησιμοποιούσαν κουνουπιέρες έλαβαν το εμβόλιο, αυξάνοντας έτσι την πρόσβασή τους σε κάποια μορφή προστασίας.

Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε φτωχές ή απομακρυσμένες περιοχές όπου τα παραδοσιακά μέσα πρόληψης δεν φτάνουν πάντα.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι:

• το εμβόλιο καλύπτει κενά στην πρόληψη
• μειώνει τα σοβαρά περιστατικά
• αποσυμφορεί τα νοσοκομεία
• μειώνει τους θανάτους

Το μεγάλο εμπόδιο είναι η χρηματοδότηση

Παρά την επιτυχία του προγράμματος, η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η χρηματοδότηση. Σήμερα, 25 αφρικανικές χώρες έχουν εντάξει το εμβόλιο στα εθνικά προγράμματα εμβολιασμού, με πάνω από 10 εκατομμύρια παιδιά να αποτελούν στόχο ετησίως. Ωστόσο, πολλές χώρες δυσκολεύονται να αγοράσουν επαρκείς δόσεις και να διατηρήσουν υψηλά ποσοστά κάλυψης. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χωρίς οικονομική στήριξη, η πρόοδος μπορεί να επιβραδυνθεί.

Μια νέα εποχή στην πρόληψη

Η επιτυχία του RTS,S θεωρείται σημείο καμπής στη δημόσια υγεία. Για πρώτη φορά υπάρχει σαφής απόδειξη ότι ένα εμβόλιο κατά της ελονοσίας σώζει ζωές όχι μόνο σε κλινικές δοκιμές αλλά και στην πραγματική ζωή. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αν η εφαρμογή επεκταθεί, δεκάδες χιλιάδες παιδικές ζωές μπορούν να σωθούν κάθε χρόνο. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η ελονοσία εξακολουθεί να αποτελεί τεράστια απειλή, αλλά πλέον η ανθρωπότητα διαθέτει ένα ισχυρό νέο όπλο για να την αντιμετωπίσει.