Η διεθνής κοινότητα συνεχίζει να αναζητά κοινό έδαφος για την επόμενη πανδημία, καθώς ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανακοίνωσε την παράταση των διαπραγματεύσεων για το κρίσιμο σύμφωνο πρόσβασης σε παθογόνους οργανισμούς και δίκαιης κατανομής των οφελών που προκύπτουν από αυτούς. Το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας στρατηγικής πρόληψης πανδημιών, καθώς αφορά το πώς οι χώρες θα μοιράζονται γρήγορα δείγματα και πληροφορίες για επικίνδυνα παθογόνα, αλλά και πώς θα εξασφαλίζεται ισότιμη πρόσβαση σε εμβόλια, διαγνωστικά τεστ και θεραπείες. Οι συνομιλίες, που διεξάγονται στη Γενεύη, παρατείνονται λόγω διαφωνιών σε κρίσιμα τεχνικά και νομικά ζητήματα.
Τι είναι το νέο σύμφωνο για τα παθογόνα
Το επίμαχο πλαίσιο, γνωστό ως PABS (Pathogen Access and Benefit Sharing), αποτελεί βασικό κομμάτι της ευρύτερης συμφωνίας του ΠΟΥ για την πανδημική ετοιμότητα.
Ο βασικός στόχος του είναι διπλός:
- Ταχεία ανταλλαγή παθογόνων με πανδημικό δυναμικό
- Άμεση κοινοποίηση γενετικών δεδομένων
- Δίκαιη πρόσβαση σε εμβόλια και φάρμακα
- Δίκαιη κατανομή των οικονομικών και επιστημονικών οφελών
- Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας
Η ανάγκη για ένα τέτοιο σύστημα προέκυψε έντονα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, όταν πολλές χώρες κατήγγειλαν σοβαρές ανισότητες στην πρόσβαση σε εμβόλια και ιατρικά εργαλεία.
Γιατί καθυστερούν οι διαπραγματεύσεις
Παρά τη σημαντική πρόοδο που σημειώθηκε, τα κράτη-μέλη δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε πλήρη συμφωνία.
Οι βασικές διαφωνίες αφορούν:
- Ποιος θα έχει πρόσβαση στα παθογόνα δεδομένα
- Πώς θα διανέμονται τα οφέλη από την επιστημονική αξιοποίηση
- Ποιοι μηχανισμοί θα ελέγχουν τη διαφάνεια
- Ποιες εταιρείες θα δεσμεύονται από το σύστημα
- Τι ποσοστό παραγωγής εμβολίων θα διατίθεται παγκοσμίως
Πολλές αναπτυσσόμενες χώρες ζητούν ισχυρότερες εγγυήσεις, φοβούμενες επανάληψη των ανισοτήτων που καταγράφηκαν την περίοδο 2020–2022.
Οι ανεπτυγμένες χώρες, από την άλλη, πιέζουν για ταχύτερη ανταλλαγή δεδομένων χωρίς αυστηρές δεσμεύσεις για κατανομή παραγωγής.
Αυτή η ισορροπία είναι το πιο δύσκολο σημείο της συμφωνίας.
Η προειδοποίηση του ΠΟΥ
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Tedros Adhanom Ghebreyesus, υπογράμμισε ότι η επόμενη πανδημία δεν είναι θέμα «αν», αλλά «πότε».
Όπως τόνισε, η ολοκλήρωση του PABS αποτελεί το τελευταίο κρίσιμο βήμα για την ενεργοποίηση της νέας παγκόσμιας συμφωνίας για πανδημίες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών είναι θεμελιώδης για την επιτυχία του σχεδίου.
Η δήλωσή του στέλνει σαφές μήνυμα ότι ο χρόνος πιέζει και η διεθνής συνεργασία είναι αναγκαία περισσότερο από ποτέ.
Τι σημαίνει αυτό για τον κόσμο
Η συμφωνία αυτή μπορεί να καθορίσει το πώς ο πλανήτης θα αντιδράσει σε μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις.
Αν εφαρμοστεί αποτελεσματικά, θα μπορούσε να προσφέρει:
- Ταχύτερη ανίχνευση νέων ιών
- Πιο γρήγορη ανάπτυξη εμβολίων
- Μείωση των καθυστερήσεων στην επιστημονική ανταπόκριση
- Καλύτερη προστασία των ευάλωτων χωρών
- Ισχυρότερη παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η πανδημία COVID-19 αποκάλυψε κενά στο διεθνές σύστημα και ότι χωρίς ένα σαφές πλαίσιο συνεργασίας, οι ίδιες αδυναμίες μπορεί να επαναληφθούν.
Πότε αναμένεται η τελική συμφωνία
Το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων θα παρουσιαστεί στην 79η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας αργότερα μέσα στον μήνα.
Ωστόσο, εφόσον οι διαφωνίες παραμείνουν, υπάρχει ήδη πρόταση για νέα παράταση μέχρι τον Μάιο του 2027 ή ακόμη και για ειδική συνεδρίαση μέσα στο 2026, ώστε να ολοκληρωθεί νωρίτερα η συμφωνία.
Αυτό δείχνει ότι, παρά τη βούληση για συνεργασία, οι τελικές αποφάσεις απαιτούν περισσότερο χρόνο.
Το μεγάλο δίλημμα της επόμενης μέρας
Το βασικό ερώτημα είναι ξεκάθαρο: ποιος ελέγχει τη γνώση και ποιος επωφελείται από αυτήν;
Η επιστημονική πρόοδος χρειάζεται γρήγορη πρόσβαση σε δεδομένα και δείγματα. Όμως η παγκόσμια δικαιοσύνη απαιτεί ίση πρόσβαση στα αποτελέσματα αυτής της προόδου.
Το PABS επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε αυτές τις δύο ανάγκες.
Η επιτυχία ή αποτυχία του μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις κυβερνήσεις και τις φαρμακευτικές εταιρείες, αλλά και δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
Η παράταση των συνομιλιών μπορεί να σημαίνει καθυστέρηση, αλλά ταυτόχρονα δείχνει ότι τα κράτη αναγνωρίζουν τη σημασία μιας σωστής και βιώσιμης συμφωνίας.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για το μέλλον της παγκόσμιας υγειονομικής ασφάλειας.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!