Φόρος στη ζάχαρη: Η Αυστραλία κηρύσσει πόλεμο στην παχυσαρκία

Μια νέα και ιδιαίτερα αυστηρή πρόταση βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης στην Αυστραλία: η επιβολή ειδικού φόρου στα ζαχαρούχα ποτά, με στόχο τη μείωση της παχυσαρκίας και των σοβαρών ασθενειών που σχετίζονται με αυτήν. Η πρόταση έρχεται από την Αυστραλιανή Ιατρική Ένωση (AMA), η οποία προειδοποιεί ότι η παχυσαρκία έχει πλέον ξεπεράσει το κάπνισμα ως ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για νοσήματα στη χώρα. Το σχέδιο προβλέπει φορολόγηση 50 λεπτών ανά 100 γραμμάρια ζάχαρης στα αναψυκτικά και στα υπόλοιπα ζαχαρούχα ποτά. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ειδικών, η αύξηση στην τιμή ενός τυπικού κουτιού αναψυκτικού 375 ml θα είναι περίπου 20 λεπτά, ποσό που θεωρείται αρκετό για να επηρεάσει τις καταναλωτικές συνήθειες. Η συζήτηση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς άλλοι τη βλέπουν ως απαραίτητο μέτρο δημόσιας υγείας και άλλοι ως επιπλέον οικονομική πίεση στους πολίτες.

Γιατί η παχυσαρκία θεωρείται εθνική κρίση

Τα τελευταία χρόνια, τα ποσοστά παχυσαρκίας στην Αυστραλία έχουν αυξηθεί σημαντικά, προκαλώντας τεράστια πίεση στο σύστημα υγείας.

Οι γιατροί τονίζουν ότι η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με:

• Διαβήτη τύπου 2
• Καρδιαγγειακά νοσήματα
• Εγκεφαλικά επεισόδια
• Υψηλή αρτηριακή πίεση
• Ορισμένες μορφές καρκίνου
• Προβλήματα στις αρθρώσεις
• Ψυχολογικές διαταραχές

Σύμφωνα με την AMA, η υπερκατανάλωση ζάχαρης και ιδιαίτερα μέσω των αναψυκτικών αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν αυτή την κρίση.

Τι προβλέπει ο νέος φόρος

Η πρόταση είναι σαφής: όσο περισσότερη ζάχαρη περιέχει ένα προϊόν, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο φόρος.

Ο στόχος είναι διπλός:

• Να αποθαρρυνθεί η υπερκατανάλωση
• Να πιεστούν οι εταιρείες να μειώσουν τη ζάχαρη στα προϊόντα τους

Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η πολιτική αυτή έχει ήδη αποδώσει σε πολλές χώρες.

Σήμερα, περισσότερες από 130 χώρες και περιοχές παγκοσμίως εφαρμόζουν ήδη παρόμοια φορολογία στα ζαχαρούχα ποτά, με θετικά αποτελέσματα στη μείωση της κατανάλωσης.

Πόση ζάχαρη καταναλώνουν οι Αυστραλοί

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί.

Οι Αυστραλοί καταναλώνουν περισσότερα από 2,4 δισεκατομμύρια λίτρα ζαχαρούχων ποτών κάθε χρόνο.

Αυτό αντιστοιχεί σε:

• 960 ολυμπιακές πισίνες γεμάτες αναψυκτικά
• Δισεκατομμύρια κουταλιές ζάχαρης
• Τεράστια θερμιδική επιβάρυνση

Η υπερκατανάλωση δεν αφορά μόνο τα αναψυκτικά, αλλά και ενεργειακά ποτά, παγωμένα τσάγια και άλλα επεξεργασμένα ροφήματα.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η εφαρμογή του φόρου θα μπορούσε να μειώσει την ετήσια κατανάλωση ζάχαρης κατά περίπου 2 κιλά ανά άτομο.

Το οικονομικό όφελος

Πέρα από την υγεία, το μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά έσοδα στο κράτος.

Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για:

• 3,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε τέσσερα χρόνια
• Μείωση κόστους νοσηλείας
• Λιγότερες χρόνιες ασθένειες
• Μικρότερη επιβάρυνση στα δημόσια νοσοκομεία

Τα χρήματα αυτά, σύμφωνα με την AMA, μπορούν να επενδυθούν σε προγράμματα πρόληψης, εκπαίδευσης και βελτίωσης της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Οι αντιδράσεις της βιομηχανίας

Η βιομηχανία αναψυκτικών αντιδρά έντονα, υποστηρίζοντας ότι ο φόρος δεν λύνει το πρόβλημα της παχυσαρκίας και απλώς αυξάνει το κόστος ζωής.

Τα βασικά επιχειρήματα των εταιρειών είναι:

• Η προσωπική ευθύνη του καταναλωτή
• Η ανάγκη ισορροπημένης διατροφής
• Ο κίνδυνος μείωσης πωλήσεων
• Η πιθανή απώλεια θέσεων εργασίας

Ωστόσο, οι γιατροί επιμένουν ότι η δημόσια υγεία πρέπει να μπει πάνω από τα εμπορικά συμφέροντα.

Μπορεί να λειτουργήσει;

Οι επιστήμονες πιστεύουν πως ναι.

Διεθνείς μελέτες έχουν δείξει ότι όταν αυξάνεται η τιμή των ζαχαρούχων ποτών:

• Μειώνεται η αγορά τους
• Αυξάνεται η κατανάλωση νερού
• Οι εταιρείες αλλάζουν συνταγές
• Μειώνεται η ημερήσια πρόσληψη θερμίδων

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι αλλάζει η κουλτούρα γύρω από τη διατροφή. Η Αυστραλία φαίνεται έτοιμη να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη μάχη κατά της παχυσαρκίας. Ο προτεινόμενος φόρος στη ζάχαρη μπορεί να μοιάζει μικρός στην τσέπη, αλλά ίσως αποδειχθεί τεράστιος για τη δημόσια υγεία. Σε έναν κόσμο όπου η παχυσαρκία εξελίσσεται σε παγκόσμια επιδημία, τέτοιες παρεμβάσεις ίσως είναι απαραίτητες για να αλλάξει η πορεία της υγείας των επόμενων γενιών.