Η βιομηχανία αλκοόλ χρησιμοποιεί ισχυρισμούς υγείας για να ενισχύσει τις πωλήσεις

Δύο νέες αυστραλιανές μελέτες αποκαλύπτουν πώς οι μάρκες αλκοόλ χρησιμοποιούν ισχυρισμούς διατροφής για να παρουσιάσουν τα προϊόντα τους ως πιο «υγιεινά». Όροι όπως «χαμηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη», «χαμηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες» και «χαμηλές θερμίδες» αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα οι καταναλωτές να θεωρήσουν τα αλκοολούχα ποτά υγιεινά, παρά το γεγονός ότι η περιεκτικότητα σε αλκοόλ παραμένει η ίδια και αποτελεί τον κύριο παράγοντα κινδύνου για την υγεία. Οι μελέτες διεξήχθησαν από το Ινστιτούτο George για την Παγκόσμια Υγεία και το UNSW και καταδεικνύουν μια στρατηγική της βιομηχανίας αλκοόλ να συνδέει τα προϊόντα της με έναν υγιεινό τρόπο ζωής, αξιοποιώντας το αυξανόμενο ενδιαφέρον των καταναλωτών για ευεξία και υγεία.

Μελέτη για ισχυρισμούς διατροφής

Στην πρώτη μελέτη συμμετείχαν 2.034 Αυστραλοί πότες σε εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα. Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν αλκοολούχα προϊόντα με και χωρίς ισχυρισμούς διατροφής. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι καταναλωτές ήταν σχεδόν τρεις φορές πιο πιθανό να θεωρήσουν ένα προϊόν «υγιεινό» όταν έφερε ισχυρισμό για υδατάνθρακες και πάνω από δύο φορές πιο πιθανό όταν έφερε ισχυρισμό για ζάχαρη. Οι ισχυρισμοί για ενέργεια και θερμίδες αύξησαν επίσης την αντίληψη της υγείας, αν και σε μικρότερο βαθμό. Οι γυναίκες είχαν σχεδόν μιάμιση φορά περισσότερες πιθανότητες να θεωρήσουν ένα προϊόν με ισχυρισμό θερμίδων ως υγιεινό, υποδηλώνοντας ότι αυτές οι στρατηγικές μπορεί να επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες καταναλώτριες. Το σημαντικό είναι ότι όλα τα προϊόντα περιείχαν τα ίδια επίπεδα αλκοόλ, επομένως οι ισχυρισμοί δεν αντικατοπτρίζουν το πραγματικό προφίλ κινδύνου για την υγεία.

Νομικό πλαίσιο και διεθνείς κανονισμοί

Η Αυστραλία επιτρέπει επί του παρόντος αυτούς τους ισχυρισμούς στα αλκοολούχα προϊόντα. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν απαγορεύσει ισχυρισμούς διατροφής σε αλκοολούχα ποτά. Το θέμα εξετάζεται επίσης στην Επιτροπή Codex Alimentarius, που καθορίζει τα παγκόσμια πρότυπα επισήμανσης τροφίμων. Οι ερευνητές καλούν την Αυστραλία να ακολουθήσει το παράδειγμα της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου για να αποφευχθεί η παραπλάνηση των καταναλωτών.

Προϊόντα μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ και έκθεση σε καταστήματα

Η δεύτερη μελέτη παρακολούθησε την αύξηση των προϊόντων μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ σε αυστραλιανά σούπερ μάρκετ και καταστήματα αλκοολούχων ποτών μεταξύ 2022 και 2024. Το 59% των προϊόντων μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ στα σούπερ μάρκετ φέρουν επωνυμία αλκοολούχων ποτών, αυξημένο από 37% το 2022. Στα καταστήματα αλκοολούχων, η γκάμα αυτών των προϊόντων υπερδιπλασιάστηκε, από 110 σε 261 προϊόντα. Δεδομένου ότι το αλκοόλ δεν πωλείται νόμιμα στα περισσότερα σούπερ μάρκετ, τα μη αλκοολούχα προϊόντα επιτρέπουν στις μάρκες να προβάλλονται σε ράφια με αναψυκτικά και χυμούς, εκθέτοντας τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, σε λογότυπα αλκοόλ.

Επίδραση στους νέους και ανάγκη ρύθμισης

Περισσότεροι από τους μισούς Αυστραλούς ηλικίας 14 έως 17 ετών έχουν δει προϊόντα μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ σε σούπερ μάρκετ και πάνω από το ένα τρίτο έχει δοκιμάσει κάποιο. Δεν υπάρχουν νομικοί περιορισμοί στην πώληση αυτών των προϊόντων σε ανηλίκους. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτή η πρακτική διαβρώνει την προστασία που προσέφεραν ιστορικά τα σούπερ μάρκετ από την προώθηση αλκοόλ, αυξάνοντας την έκθεση των νέων σε λογότυπα και συσκευασίες αλκοολούχων ποτών.

Παραλληλισμός με τη βιομηχανία καπνού

Οι ερευνητές σημειώνουν παρόμοιες τακτικές με την καπνοβιομηχανία, όπου οι περιγραφές «ελαφριάς» και «ήπιας» στα τσιγάρα παραπλανούσαν τους καταναλωτές. Οι περιγραφές αυτές τελικά απαγορεύτηκαν λόγω παραπλανητικού χαρακτήρα. Ομοίως, οι ισχυρισμοί «χαμηλής ζάχαρης» ή «χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες» για αλκοολούχα ποτά μπορεί να δημιουργούν ψευδή εντύπωση ασφάλειας και απαιτούν αντίστοιχο κανονιστικό έλεγχο.

Οι μελέτες καταδεικνύουν ότι η βιομηχανία αλκοόλ προσαρμόζεται σε μια αγορά που προτιμά την υγιεινή κατανάλωση και την ευεξία. Η χρήση ισχυρισμών διατροφής και η ανάπτυξη προϊόντων μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ επιτρέπει στις μάρκες να διατηρούν την επωνυμία τους σε καταστήματα και να επηρεάζουν τις αντιλήψεις των καταναλωτών. Οι ερευνητές προτείνουν ρυθμιστική παρέμβαση στην Αυστραλία για την αποφυγή παραπλάνησης και την προστασία της δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα των νέων.

Βασικά στατιστικά στοιχεία

• 2.034 Αυστραλοί συμμετέχοντες στην έρευνα για ισχυρισμούς διατροφής

• Υψηλότερη πιθανότητα αξιολόγησης προϊόντων ως «υγιεινά» με ισχυρισμό για υδατάνθρακες (OR = 2,77) και ζάχαρη (OR = 2,65)

• Διπλασιασμός ποσοστού προϊόντων «υγιεινών» για ισχυρισμούς υδατανθράκων από 13% σε 26%

• Η γκάμα προϊόντων μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ αυξήθηκε σημαντικά μεταξύ 2022 και 2024 στα σούπερ μάρκετ και καταστήματα αλκοολούχων ποτών

• Δεν υπάρχουν νομικοί περιορισμοί για πώληση σε ανηλίκους

Αυτές οι τάσεις δείχνουν ότι η υγεία χρησιμοποιείται ως εργαλείο μάρκετινγκ από τη βιομηχανία αλκοόλ, δημιουργώντας την ανάγκη για αυστηρότερους κανόνες επισήμανσης και προστασίας των καταναλωτών.