Πώς να χειριστείς όσους κρύβονται πίσω από τη φράση «πλάκα έκανα» ενώ σε προσβάλλουν

Η φράση «πλάκα έκανα» χρησιμοποιείται συχνά ως μηχανισμός άμυνας όταν κάποιος ξεπερνά τα όρια και προκαλεί προσβολή. Στην επιφάνεια παρουσιάζεται ως αθώο χιούμορ, στην πράξη όμως μπορεί να λειτουργεί ως συγκαλυμμένη μορφή επιθετικότητας. Το λεγόμενο «επιθετικό χιούμορ» επιτρέπει στον ομιλητή να εκφράσει υποτίμηση ή κριτική χωρίς να αναλάβει την ευθύνη των λόγων του. Αν αντιδράσεις, κινδυνεύεις να χαρακτηριστείς υπερβολικός. Αν δεν αντιδράσεις, εσωτερικεύεις την προσβολή. Πώς λοιπόν μπορείς να το διαχειριστείς αποτελεσματικά;

Αναγνώρισε τι πραγματικά συμβαίνει

Το πρώτο βήμα είναι η επίγνωση. Αν ένα «αστείο» σε κάνει να νιώθεις άβολα, μειωμένος ή εκτεθειμένος, τότε πιθανότατα δεν πρόκειται απλώς για χιούμορ. Το υγιές χιούμορ είναι αμοιβαίο και δεν στοχεύει στην απαξίωση. Αντίθετα, όταν κάποιος επαναλαμβάνει σχόλια που θίγουν την εμφάνιση, τις ικανότητες ή τις επιλογές σου και στη συνέχεια τα καλύπτει με τη φράση «πλάκα έκανα», πρόκειται για παθητικο-επιθετική συμπεριφορά.

Μην αμφισβητείς το συναίσθημά σου. Η ενόχληση είναι ένδειξη ότι ένα όριο παραβιάστηκε.

Μην απολογείσαι επειδή ενοχλήθηκες

Συχνά, όταν εκφράζουμε τη δυσαρέσκειά μας, ο άλλος απαντά: «Δεν έχεις χιούμορ» ή «Το πήρες πολύ σοβαρά». Αυτή η μετατόπιση ευθύνης επιχειρεί να σε κάνει να αμφισβητήσεις την αντίδρασή σου. Είναι σημαντικό να μην μπεις σε αυτή τη λογική.

Μπορείς να απαντήσεις ήρεμα και σταθερά: «Ίσως το εννοούσες για αστείο, αλλά εμένα με ενόχλησε». Η διατύπωση σε πρώτο πρόσωπο μειώνει την ένταση και ταυτόχρονα διατηρεί τη θέση σου.

Θέσε σαφή όρια

Τα όρια δεν είναι επιθετικότητα· είναι αυτοσεβασμός. Αν κάποιος επαναλαμβάνει τέτοιου είδους «αστεία», χρειάζεται ξεκάθαρη επικοινωνία. Μια φράση όπως «Δεν βρίσκω αστεία τα σχόλια για αυτό το θέμα, θα προτιμούσα να το αποφύγεις» θέτει το πλαίσιο χωρίς να κλιμακώνει τη σύγκρουση.

Η συνέπεια είναι καθοριστική. Αν γελάς αμήχανα κάθε φορά, το μήνυμα που περνά είναι ότι τελικά αποδέχεσαι τη συμπεριφορά.

Παρατήρησε το μοτίβο

Ένα μεμονωμένο άστοχο σχόλιο μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη ευαισθησίας. Όταν όμως το φαινόμενο επαναλαμβάνεται, πιθανόν να αποτελεί τρόπο επιβολής ή έμμεσης υποτίμησης. Σε επαγγελματικό περιβάλλον, τέτοιου τύπου «αστεία» μπορεί να υπονομεύουν την αξιοπιστία σου μπροστά σε άλλους. Σε προσωπικές σχέσεις, μπορεί να διαβρώνουν την αυτοεκτίμηση.

Η συστηματικότητα είναι το κλειδί για να αξιολογήσεις αν πρόκειται για απλή αδεξιότητα ή για συνειδητή συμπεριφορά.

Χρησιμοποίησε την τεχνική της αντανάκλασης

Μια αποτελεσματική στρατηγική είναι να ζητήσεις διευκρίνιση: «Τι ακριβώς εννοείς;» ή «Μπορείς να μου εξηγήσεις πού βρίσκεται το αστείο;». Συχνά, όταν ο άλλος κληθεί να επαναδιατυπώσει το σχόλιο, αντιλαμβάνεται ο ίδιος την ακαταλληλότητά του.

Η τεχνική αυτή μεταφέρει διακριτικά την ευθύνη πίσω στον ομιλητή, χωρίς να χρειάζεται να υψώσεις τον τόνο.

Διατήρησε την ψυχραιμία σου

Η έντονη αντίδραση μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον σου ως απόδειξη ότι «δεν αντέχεις την πλάκα». Αντίθετα, η ήρεμη και σταθερή στάση δείχνει αυτοπεποίθηση. Ο στόχος δεν είναι να κερδίσεις μια λεκτική αντιπαράθεση, αλλά να προστατεύσεις την αξιοπρέπειά σου.

Η γλώσσα του σώματος, ο τόνος της φωνής και η οπτική επαφή ενισχύουν το μήνυμα ότι μιλάς σοβαρά.

Αξιολόγησε τη σχέση

Αν, παρά τα όρια που θέτεις, η συμπεριφορά συνεχίζεται, χρειάζεται επαναξιολόγηση της σχέσης. Ο σεβασμός αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε υγιούς αλληλεπίδρασης. Όταν κάποιος επιμένει να σε προσβάλλει καλυπτόμενος πίσω από το χιούμορ, πιθανόν δεν σέβεται τα συναισθήματά σου.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συναισθηματική αποστασιοποίηση ή ο περιορισμός της επαφής μπορεί να είναι απαραίτητος.

Η φράση «πλάκα έκανα» δεν αναιρεί την επίδραση ενός προσβλητικού σχολίου. Το χιούμορ δεν πρέπει να λειτουργεί ως άλλοθι για υποτίμηση ή έμμεση επιθετικότητα. Μαθαίνοντας να αναγνωρίζεις τη διαφορά μεταξύ αθώου πειράγματος και συγκαλυμμένης προσβολής, ενισχύεις τον αυτοσεβασμό σου και διαμορφώνεις πιο υγιείς σχέσεις.

Ο τρόπος που επιτρέπεις στους άλλους να σου μιλούν καθορίζει και το επίπεδο σεβασμού που λαμβάνεις. Θέτοντας σαφή όρια με ηρεμία και σταθερότητα, δείχνεις ότι η αξιοπρέπειά σου δεν είναι αντικείμενο «αστείου».