Ιράν: Μαζικές συλλήψεις και καταγγελίες για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Σοβαρές καταγγελίες για εκτεταμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν φέρνει στο φως νέα έκθεση της διεθνούς οργάνωσης Human Rights Watch, η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα και περιγράφει ένα κλίμα έντονης καταστολής, φόβου και ατιμωρησίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, οι ιρανικές αρχές έχουν προχωρήσει σε μαζικές συλλήψεις πολιτών, κρατώντας πολλούς σε ανεπίσημους χώρους κράτησης χωρίς καμία επικοινωνία με τον έξω κόσμο.

Η έκθεση καταγράφει ότι χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν στο πλαίσιο μιας εκστρατείας καταστολής που ξεκίνησε μετά τις μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και της ραγδαίας υποτίμησης του νομίσματος. Οι αρχές φέρονται να χρησιμοποίησαν βίαιες μεθόδους, ενώ υπάρχουν καταγγελίες για βασανιστήρια, εξαναγκασμένες ομολογίες και εξαφανίσεις πολιτών.

Κρατήσεις σε μυστικές εγκαταστάσεις

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της έκθεσης αφορά τη χρήση ανεπίσημων κέντρων κράτησης. Σύμφωνα με μαρτυρίες, πολλοί συλληφθέντες κρατούνται σε απομονωμένους χώρους που δεν αναγνωρίζονται επίσημα, γεγονός που δυσχεραίνει τον έλεγχο των συνθηκών κράτησης και αυξάνει τον κίνδυνο κακοποίησης.

Κρατούμενοι που μίλησαν στην οργάνωση περιέγραψαν συνθήκες πλήρους απομόνωσης, συχνά με δεμένα μάτια και χειροπέδες, ενώ ανέφεραν ότι υποχρεώθηκαν να υπογράψουν ομολογίες που είχαν συνταχθεί από τις αρχές. Όπως σημείωσε ένας κρατούμενος, οι ανακριτές χρησιμοποιούσαν ηλεκτροσόκ και ξυλοδαρμούς για να αποσπάσουν ομολογίες.

Εξαναγκασμένες τηλεοπτικές ομολογίες

Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εκατοντάδες «ομολογίες» συλληφθέντων, συμπεριλαμβανομένων ανηλίκων. Οι πρακτικές αυτές θεωρούνται κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, καθώς παραβιάζουν την απαγόρευση βασανιστηρίων και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, δύο 16χρονες εμφανίστηκαν σε βίντεο να δηλώνουν ότι είχαν λάβει ξένη χρηματοδότηση για τη συμμετοχή τους σε διαδηλώσεις — ισχυρισμοί που, σύμφωνα με την οργάνωση, αποσπάστηκαν υπό πίεση.

Χιλιάδες νεκροί και εξαφανισμένοι

Αν και οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν επισήμως λίγο πάνω από 3.000 θανάτους, ανεξάρτητες οργανώσεις εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων είναι πολύ υψηλότερος. Σύμφωνα με στοιχεία ακτιβιστών, τουλάχιστον 7.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά την καταστολή του Ιανουαρίου, μεταξύ αυτών εκατοντάδες παιδιά.

Πολλές οικογένειες αναφέρουν ότι δεν έλαβαν ποτέ τις σορούς των συγγενών τους ούτε ενημέρωση για την τύχη τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, συγγενείς αναζητούν ακόμα πληροφορίες, χωρίς να γνωρίζουν αν οι δικοί τους άνθρωποι είναι νεκροί ή ζωντανοί.

Περιορισμοί στην πρόσβαση σε δικηγόρους

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύεται είναι ο περιορισμός στην πρόσβαση των κρατουμένων σε ανεξάρτητη νομική εκπροσώπηση. Σύμφωνα με την ιρανική νομοθεσία για υποθέσεις «εθνικής ασφάλειας», οι κατηγορούμενοι μπορούν να εκπροσωπούνται μόνο από δικηγόρους εγκεκριμένους από το κράτος.

Αυτό έχει προκαλέσει έντονη κριτική, καθώς πολλοί από αυτούς τους δικηγόρους κατηγορούνται ότι συνεργάζονται στενά με τις αρχές και δεν υπερασπίζονται ουσιαστικά τους πελάτες τους.

Καταγγελίες για βασανιστήρια και κακομεταχείριση

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης μαρτυρίες για σωματική και ψυχολογική κακοποίηση, σεξουαλική βία, στέρηση τροφής και άρνηση ιατρικής περίθαλψης. Κρατούμενοι περιέγραψαν σοβαρούς ξυλοδαρμούς, απειλές εκτέλεσης και παρατεταμένη απομόνωση.

Σε μια χαρακτηριστική μαρτυρία, γυναίκα που συνελήφθη ανέφερε ότι δέχθηκε επίθεση από πολλούς άνδρες αστυνομικούς, οι οποίοι τη χτύπησαν με γκλομπ και την εξύβρισαν, πριν τη μεταφέρουν δεμένη σε όχημα ασφαλείας.

Έκκληση για διεθνή παρέμβαση

Η Human Rights Watch καλεί τη διεθνή κοινότητα να ασκήσει πίεση ώστε να επιτραπεί η πρόσβαση ανεξάρτητων παρατηρητών σε φυλακές και κέντρα κράτησης. Επισημαίνει ότι η ατιμωρησία έχει επιτρέψει στις αρχές να συνεχίζουν τις παραβιάσεις χωρίς συνέπειες.

Παράλληλα, ζητά από δικαστικές αρχές άλλων χωρών να εξετάσουν το ενδεχόμενο διερεύνησης εγκλημάτων βάσει της αρχής της καθολικής δικαιοδοσίας.

Ένα κλίμα φόβου

Οι καταγγελίες σκιαγραφούν μια κοινωνία όπου ο φόβος κυριαρχεί. Πολλοί πολίτες διστάζουν να εκφραστούν δημόσια, ενώ οικογένειες συγκεντρώνονται έξω από φυλακές και αστυνομικά τμήματα αναζητώντας απεγνωσμένα πληροφορίες.

Η κατάσταση στο Ιράν παραμένει εξαιρετικά τεταμένη, με διεθνείς οργανισμούς να προειδοποιούν ότι χωρίς ουσιαστική διεθνή παρέμβαση, οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενδέχεται να συνεχιστούν.