Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει υπερανάλυση. Είναι εκείνη η διαδικασία όπου μια αρνητική σκέψη, ένα σχόλιο, ένα βλέμμα ή ένα σενάριο παίζει ξανά και ξανά στο μυαλό μας μέχρι να διογκωθεί και να αποκτήσει δυσανάλογη σημασία. Μπορεί να κρατήσει ώρες ή και μέρες, επηρεάζοντας τη διάθεση, τη συμπεριφορά και την αυτοεικόνα μας. Το παράδοξο είναι ότι ενώ είμαστε εξαιρετικά ικανοί στο να υπεραναλύουμε το δυσάρεστο, σπάνια κάνουμε το ίδιο με κάτι όμορφο. Γιατί άραγε;
Ο εγκέφαλος είναι εκπαιδευμένος στον κίνδυνο
Από εξελικτική σκοπιά, ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει μάθει να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στην απειλή παρά στην ευχαρίστηση. Η αρνητική σκέψη λειτουργεί σαν συναγερμός: «πρόσεξε», «κάτι δεν πήγε καλά», «μπορεί να κινδυνεύεις». Έτσι, την εξετάζουμε από όλες τις πλευρές, ψάχνουμε αιτίες, ευθύνες, πιθανά μελλοντικά σενάρια. Η όμορφη σκέψη, αντίθετα, δεν φαίνεται επείγουσα. Δεν απαιτεί λύση. Και έτσι την αφήνουμε να περάσει.
Η υπερανάλυση ως μορφή ελέγχου
Όταν υπεραναλύουμε κάτι άσχημο, συχνά πιστεύουμε –ασυνείδητα– ότι αν το σκεφτούμε αρκετά, θα το ελέγξουμε. Αν βρούμε τι πήγε στραβά, ίσως το αποφύγουμε στο μέλλον. Αυτή η ψευδαίσθηση ελέγχου μας κρατά κολλημένους στη σκέψη. Οι όμορφες σκέψεις, όμως, δεν μας δίνουν το ίδιο αίσθημα ελέγχου. Αντίθετα, μας φέρνουν κοντά στην ευαλωτότητα: αν το απολαύσω, μπορεί να χαθεί. Κι έτσι τις αγγίζουμε επιφανειακά, χωρίς να τις αφήσουμε να ριζώσουν.
Η δυσπιστία απέναντι στο καλό
Πολλοί άνθρωποι έχουν μάθει να δυσπιστούν απέναντι στο θετικό. Όταν συμβαίνει κάτι όμορφο, εμφανίζεται μια εσωτερική φωνή που λέει «μην ενθουσιάζεσαι», «κάτι θα πάει στραβά», «δεν κρατάνε αυτά». Αυτή η στάση λειτουργεί σαν άμυνα απέναντι στην απογοήτευση, αλλά ταυτόχρονα μας στερεί τη χαρά. Έτσι, αντί να υπεραναλύσουμε μια όμορφη σκέψη, την υποβαθμίζουμε ή την ακυρώνουμε πριν καν προλάβει να μας αγγίξει.
Η συνήθεια της αυτοκριτικής
Οι άσχημες σκέψεις συχνά στρέφονται γύρω από το «τι έκανα λάθος», «πώς φάνηκα», «τι σημαίνει αυτό για μένα». Η υπερανάλυση τροφοδοτείται από την αυτοκριτική. Οι όμορφες σκέψεις, αντίθετα, απαιτούν αυτοαποδοχή. Να δεχτείς ότι κάτι καλό σου αξίζει, ότι έκανες κάτι σωστά, ότι κάποιος σε εκτίμησε. Για πολλούς αυτό είναι πιο δύσκολο από το να κατηγορούν τον εαυτό τους.
Τι θα γινόταν αν υπεραναλύαμε το όμορφο
Φαντάσου να αφιέρωνες την ίδια ενέργεια που δίνεις σε μια άσχημη σκέψη σε μια όμορφη. Να την εξετάζεις, να τη θυμάσαι, να την επαναφέρεις στο μυαλό σου. Να αναρωτιέσαι γιατί σε έκανε να νιώσεις καλά, τι λέει για σένα, τι αξίζει να κρατήσεις από αυτήν. Δεν πρόκειται για άρνηση της πραγματικότητας ή ψεύτικη αισιοδοξία, αλλά για εξισορρόπηση της προσοχής.
Η υπερανάλυση μπορεί να γίνει εργαλείο
Η υπερανάλυση δεν είναι από μόνη της κακή. Το πρόβλημα είναι η μονομέρεια. Αντί να την καταναλώνουμε αποκλειστικά στο αρνητικό, μπορούμε να τη μετατρέψουμε σε εργαλείο ενίσχυσης του θετικού. Να δίνουμε βάθος στις στιγμές που μας θρέφουν, όχι μόνο σε εκείνες που μας πληγώνουν.
Μια συνειδητή επιλογή προσοχής
Το μυαλό θα συνεχίσει να εντοπίζει τις άσχημες σκέψεις· αυτό δεν αλλάζει εύκολα. Αυτό που αλλάζει είναι τι επιλέγουμε να καλλιεργήσουμε. Αν αρχίσουμε να υπεραναλύουμε και τις όμορφες σκέψεις, να τις αφήνουμε χώρο και χρόνο, σιγά σιγά το εσωτερικό μας τοπίο εξισορροπείται. Και τότε, χωρίς να το καταλάβουμε, η ομορφιά αποκτά μεγαλύτερη διάρκεια από τον φόβο.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!