Η πρωτοπαθής χολική χολαγγειίτιδα (PBC) είναι μια χρόνια αυτοάνοση νόσος των χοληφόρων που οδηγεί σε προοδευτική χολόσταση και ηπατική βλάβη. Πέρα από τις ηπατικές επιπτώσεις, η PBC συχνά συνδέεται με οστεοπόρωση (OP), μια σοβαρή εξωηπατική επιπλοκή που αυξάνει τον κίνδυνο κατάγματος και τη θνησιμότητα. Με την αυξανόμενη επίπτωση της PBC, αυξάνεται και η συχνότητα εμφάνισης της OP σε αυτούς τους ασθενείς. Η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική διαχείριση είναι κρίσιμες, αν και οι τρέχουσες στρατηγικές βασίζονται κυρίως σε δεδομένα από τη μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση, παρά τις σαφείς διαφορές στην παθογένεια.
Επιπολασμός και Παράγοντες Κινδύνου
Η οστεοπενία εμφανίζεται σε 20–50% των ασθενών με PBC, ενώ οι μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι περίπου το 38% έχει οστεοπενία και ένα άλλο 39% οστεοπόρωση.
Δημογραφικοί και κλινικοί παράγοντες:
-
Προχωρημένη ηλικία
-
Παρατεταμένη διάρκεια νόσου
-
Χαμηλός δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) και σαρκοπενία
-
Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά OP
Εργαστηριακές και ιστολογικές συσχετίσεις:
-
Αυξημένα επίπεδα χολερυθρίνης και χολικών οξέων
-
Δυσλιπιδαιμία
-
Προχωρημένη ηπατική ίνωση (FibroScan ή FIB-4)
Γενετικές συσχετίσεις:
-
Μελέτες τυχαιοποίησης του Mendel υποστηρίζουν αιτιώδη σύνδεση μεταξύ PBC και αυξημένου κινδύνου OP.
Παθογένεια της Οστεοπόρωσης στην PBC
Η οστική απώλεια στην PBC οφείλεται κυρίως σε μειωμένο σχηματισμό οστού από οστεοβλάστες, με δευτερεύουσα συμμετοχή των οστεοκλαστών.
Δυσλειτουργία ανοσοποιητικού:
-
Αυξημένη δραστηριότητα Th17 και IL-17
-
Ενεργοποίηση RANKL και διαταραχή OPG → αυξημένη οστεοκλαστογένεση
Χολόσταση:
-
Μειωμένη απορρόφηση βιταμινών D και K → επιδείνωση οστικής ανόργανωσης
-
Συσσώρευση χολικών οξέων αναστέλλει τη διαφοροποίηση των οστεοβλαστών
Ηπατική βλάβη:
-
Μειωμένη σύνθεση IGF-1 → χαμηλότερη διέγερση οστεοβλαστών
-
Αυξημένη σκληροστίνη → καταστολή οστεογένεσης μέσω Wnt/β-κατενίνης
Διάγνωση της Οστεοπόρωσης στην PBC
Η μέθοδος εκλογής είναι η απορρόφηση ακτίνων Χ διπλής ενέργειας (DXA) με T-score ≤ −2,5 για OP. Υπάρχουν και εργαλεία διαλογής:
-
Δοκιμή Κινδύνου Οστεοπόρωσης IOF: Γρήγορος έλεγχος με βάση ηλικία, ιστορικό κατάγματος και άλλους παράγοντες κινδύνου.
-
FRAX: Εκτίμηση δεκαετούς κινδύνου κατάγματος με βάση BMD, ηλικία, ΔΜΣ και κλινικούς παράγοντες.
-
OSTA: Εργαλείο για Ασιάτισσες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, βασισμένο σε ηλικία και βάρος.
Θεραπευτική Διαχείριση
Οι στρατηγικές προέρχονται κυρίως από τη μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση.
Συμπληρώματα ασβεστίου και βιταμίνης D: Αρχική θεραπεία, με ασαφή αποτελέσματα στην πρόληψη καταγμάτων στην PBC.
Διφωσφονικά: Βελτιώνουν οστική πυκνότητα, αλλά δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία για μείωση καταγμάτων. Προσοχή σε ασθενείς με κιρσούς οισοφάγου.
Δενοσουμάμπη: Αναστολέας RANKL με σημαντική βελτίωση BMD και ευνοϊκό προφίλ ασφάλειας, συγκρίσιμο με ζολεδρονικό οξύ.
Romosozumab: Μονοκλωνικό αντίσωμα κατά της σκληροστίνης, δείχνει όφελος σε ασθενείς με PBC, ακόμη και σε μειωμένες δόσεις.
Ορμονική Υποκατάσταση: Δεν συνιστάται λόγω κινδύνων επιδείνωσης χολόστασης και ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η οστεοπόρωση αποτελεί συχνή και σοβαρή εξωηπατική επιπλοκή της PBC, με πολύπλοκη παθογένεια. Η διάγνωση βασίζεται σε DXA και κλινικά εργαλεία κινδύνου, ενώ η θεραπεία παραμένει δύσκολη λόγω περιορισμένων δεδομένων ειδικά για την PBC. Τα συμπληρώματα ασβεστίου και βιταμίνης D είναι η αρχική προσέγγιση, ενώ διφωσφονικά, δενοσουμάμπη και romosozumab προσφέρουν επιπλέον θεραπευτικά οφέλη. Απαιτούνται περαιτέρω υψηλής ποιότητας μελέτες για την ανάπτυξη τεκμηριωμένων κατευθυντήριων γραμμών για πρόληψη και θεραπεία της OP σε ασθενείς με PBC.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!