Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει ξαφνικά τρεμόπαιγμα στο βλέφαρο ή μυϊκούς σπασμούς στα χέρια, τα πόδια ή ακόμα και στα πέλματα. Το φαινόμενο αυτό, αν και ανησυχητικό, επηρεάζει περίπου το 70% των ανθρώπων κάποια στιγμή στη ζωή τους. Οι μυϊκές συσπάσεις μπορεί να διαρκέσουν δευτερόλεπτα, ώρες ή ακόμη και μέρες, και ενώ συνήθως είναι αβλαβείς, μερικές φορές οι άνθρωποι ανησυχούν ότι μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρές παθήσεις όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας.

Τύποι μυϊκών συσπάσεων
Οι μυϊκές συσπάσεις κατατάσσονται σε δύο βασικούς τύπους. Ο μυόκλωνος αφορά ολόκληρους μύες ή ομάδες μυών που συσπώνται ξαφνικά. Η συσσωμάτωση αφορά μεμονωμένες μυϊκές ίνες που συσπώνται αδύναμα, συχνά χωρίς να κινούν το άκρο, αλλά είναι ορατές κάτω από το δέρμα. Οι παράγοντες που προκαλούν αυτές τις συσπάσεις ποικίλλουν, και συχνά οι καθημερινές συνήθειες παίζουν σημαντικό ρόλο.
Διεγερτικά και φάρμακα
Η καφεΐνη είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους παράγοντες. Ως διεγερτικό, επηρεάζει τον σκελετικό και τον καρδιακό μυ, αυξάνοντας την απελευθέρωση ασβεστίου στους μύες και καθυστερώντας τη χαλάρωσή τους. Άλλα διεγερτικά, όπως η νικοτίνη, η κοκαΐνη και οι αμφεταμίνες, μπορούν να προκαλέσουν παρόμοιες συσπάσεις. Ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα, όπως αντικαταθλιπτικά, αντισπασμωδικά, φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, αντιβιοτικά και αναισθητικά, μπορούν επίσης να προκαλέσουν μυϊκές παρενέργειες.
Έλλειψη μετάλλων και ηλεκτρολυτών
Οι μυϊκές συσπάσεις μπορεί να προκύψουν και από ανεπάρκεια μετάλλων στο σώμα. Η υποασβεστιαιμία, δηλαδή τα χαμηλά επίπεδα ασβεστίου, μπορεί να προκαλέσει σπασμούς, ιδιαίτερα στην πλάτη και τα πόδια. Το ασβέστιο βοηθά τους μύες να ξεκουράζονται μεταξύ των συσπάσεων, και η έλλειψή του προκαλεί υπερκινητικότητα των νεύρων. Το μαγνήσιο, η έλλειψή του από κακή διατροφή ή από παθήσεις όπως η κοιλιοκάκη, μπορεί επίσης να προκαλέσει μυϊκές συσπάσεις. Το ίδιο ισχύει για το χαμηλό κάλιο, το οποίο διαταράσσει την ηλεκτρική ισορροπία των μυών, καθιστώντας τους επιρρεπείς σε ακούσιες συσπάσεις. Η κατανάλωση ισορροπημένης διατροφής και η επαρκής πρόσληψη νερού συνήθως αρκούν για να διατηρηθούν τα επίπεδα αυτών των μετάλλων σε φυσιολογικά επίπεδα.
Ο ρόλος του εγκεφάλου και του στρες
Το στρες και το άγχος μπορούν να προκαλέσουν μυϊκές συσπάσεις μέσω της υπερδιέγερσης του νευρικού συστήματος. Η αδρεναλίνη αυξάνει την εγρήγορση του νευρικού συστήματος και προκαλεί ένταση στους μύες, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται σπασμοί ακόμα και όταν το σώμα βρίσκεται σε ηρεμία. Η υπερδιέγερση των νευροδιαβιβαστών μπορεί να ενισχύσει την κίνηση των μυών, δημιουργώντας την αίσθηση ακούσιων σπασμών.
Λοιμώξεις και νευρολογικοί παράγοντες
Ορισμένες λοιμώξεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν μυϊκές συσπάσεις. Ο τέτανος, για παράδειγμα, προκαλεί έντονους μυϊκούς σπασμούς, ιδιαίτερα στο πρόσωπο και το λαιμό. Άλλες λοιμώξεις, όπως η νόσος του Lyme, η κυστικέρκωση, η τοξοπλάσμωση, η γρίπη, ο HIV και ο απλός έρπης, μπορούν να επηρεάσουν τα νεύρα ή τους μύες και να προκαλέσουν μυϊκές συσπάσεις.
Καλοήθες σύνδρομο συσσωμάτωσης
Όταν οι σοβαρές αιτίες αποκλείονται, μερικοί άνθρωποι διαγιγνώσκονται με καλοήθες σύνδρομο συσσωμάτωσης. Πρόκειται για ακούσιες μυϊκές συσπάσεις χωρίς αναγνωρίσιμη υποκείμενη νόσο. Αν και πιστεύεται ότι επηρεάζει τουλάχιστον το 1% του υγιούς πληθυσμού, μπορεί να επιμείνει για μήνες ή χρόνια. Για πολλούς, αποτελεί απλώς μια ενοχλητική κατάσταση που δεν υποδηλώνει σοβαρή ασθένεια.

Οι μυϊκές συσπάσεις είναι συχνές και, τις περισσότερες φορές, αβλαβείς. Παράγοντες όπως η υπερβολική καφεΐνη, η έλλειψη βασικών μετάλλων, η αφυδάτωση, το στρες και ορισμένες λοιμώξεις μπορούν να τις προκαλέσουν. Σε περίπτωση που οι σπασμοί επιμένουν ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα, είναι σημαντικό να αναζητηθεί η συμβουλή ενός επαγγελματία υγείας για να αποκλειστούν σοβαρές παθήσεις. Με την κατάλληλη φροντίδα, η συντριπτική πλειοψηφία των μυϊκών σπασμών μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά.

