Η ορμονοθεραπεία στην εμμηνόπαυση δεν φαίνεται να επηρεάζει τον κίνδυνο άνοιας

Μια νέα συστηματική ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του University College London (UCL) δεν βρήκε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ορμονοθεραπεία κατά την εμμηνόπαυση επηρεάζει τον κίνδυνο άνοιας στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο The Lancet Healthy Longevity και προσφέρουν σαφήνεια σε ένα ζήτημα που έχει συζητηθεί έντονα τις τελευταίες δεκαετίες. Η ανασκόπηση ενισχύει τις τρέχουσες κλινικές οδηγίες που υποστηρίζουν ότι η ορμονοθεραπεία, γνωστή και ως HRT (Hormone Replacement Therapy), πρέπει να καθοδηγείται από τα αντιληπτά οφέλη και κινδύνους και όχι ως μέτρο πρόληψης της άνοιας.

Μεθοδολογία και Δεδομένα

Η συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση αποτέλεσε την πιο ολοκληρωμένη προσπάθεια μέχρι σήμερα, συνδυάζοντας δεδομένα από πάνω από ένα εκατομμύριο συμμετέχοντες. Η ομάδα ερευνητών συγκέντρωσε στοιχεία από μία τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή και εννέα παρατηρητικές μελέτες, καλύπτοντας συμμετέχοντες από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, την Ελβετία, την Αυστραλία και την Κίνα. Η ανάλυση περιλάμβανε την εξέταση συνδέσεων μεταξύ της ορμονοθεραπείας της εμμηνόπαυσης και της νόσου Αλτσχάιμερ καθώς και άλλων τύπων άνοιας.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δεν υπήρχε σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ορμονοθεραπείας και του κινδύνου άνοιας ή ήπιας γνωστικής εξασθένησης. Επιπλέον, πρόσθετες αναλύσεις υποομάδων με βάση τον χρόνο, τη διάρκεια και τον τύπο της ορμονοθεραπείας δεν αποκάλυψαν καμία σημαντική επίδραση. Τα δεδομένα έδειξαν επίσης ότι η ορμονοθεραπεία δεν επηρεάζει τον κίνδυνο άνοιας ακόμη και μετά την πρώιμη εμμηνόπαυση.

Επικαιρότητα και Ρύθμιση από τον FDA

Η δημοσίευση της μελέτης έρχεται μετά την ανακοίνωση της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) τον Νοέμβριο, με την οποία αφαιρούνται οι προειδοποιήσεις «μαύρου κουτιού» από τα προϊόντα ορμονοθεραπείας της εμμηνόπαυσης. Προηγουμένως, οι προειδοποιήσεις αυτές περιλάμβαναν ισχυρισμούς για πιθανό αυξημένο κίνδυνο άνοιας, οι οποίοι πλέον δεν υποστηρίζονται από τα διαθέσιμα στοιχεία. Ο FDA ανέφερε ότι η ορμονοθεραπεία ενδέχεται να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ, ωστόσο η πρόσφατη ανασκόπηση δείχνει ότι ούτε αυτός ο ισχυρισμός υποστηρίζεται επιστημονικά.

Απόψεις Ειδικών

Η διδακτορική φοιτήτρια Melissa Melville, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, υπογράμμισε ότι η άνοια επηρεάζει δυσανάλογα τις γυναίκες και ότι υπάρχει πιεστική ανάγκη κατανόησης των παραγόντων που επηρεάζουν αυτόν τον κίνδυνο. «Η ορμονοθεραπεία της εμμηνόπαυσης χρησιμοποιείται ευρέως για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, αλλά η επίδρασή της στη μνήμη, στη γνωστική λειτουργία και στον κίνδυνο άνοιας παραμένει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ζητήματα στην υγεία των γυναικών», δήλωσε.

Η καθηγήτρια Aimee Spector, συν-επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, τόνισε ότι η ανάλυση των πιο αυστηρών διαθέσιμων δεδομένων δείχνει ότι η ορμονοθεραπεία δεν φαίνεται να επηρεάζει θετικά ή αρνητικά τον κίνδυνο άνοιας. «Η ανασκόπηση θα βοηθήσει στην ενημέρωση των επερχόμενων κατευθυντήριων γραμμών του ΠΟΥ για τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης και άνοιας, οι οποίες αναμένεται να δημοσιευτούν το 2026», πρόσθεσε.

Περιορισμοί και Μελλοντικές Έρευνες

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα αποτελέσματα περιορίζονται από την έλλειψη επαρκών τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών και από το γεγονός ότι πολλά δεδομένα έχουν σχετικά χαμηλή βεβαιότητα. Υπογραμμίζουν την ανάγκη για υψηλής ποιότητας, μακροπρόθεσμη έρευνα, ιδιαίτερα σε γυναίκες με πρόωρη εμμηνόπαυση, πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, ήπια γνωστική εξασθένηση ή γυναίκες από εθνοτικές μειονότητες.

Η ερευνητική ομάδα επισημαίνει ότι, προς το παρόν, οι κλινικοί ιατροί και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής διαθέτουν περιορισμένη καθοδήγηση σχετικά με την επίδραση της ορμονοθεραπείας στη γνωστική λειτουργία, γεγονός που δημιουργεί κρίσιμο κενό στις αποφάσεις για τη φροντίδα των γυναικών.

Η ανασκόπηση του UCL προσφέρει σαφήνεια σε ένα θέμα που είχε προκαλέσει αμφιβολίες επί δεκαετίες. Η ορμονοθεραπεία κατά την εμμηνόπαυση δεν φαίνεται να αυξάνει ούτε να μειώνει τον κίνδυνο άνοιας, και η χρήση της πρέπει να καθοδηγείται από τα αντιληπτά οφέλη και τους κινδύνους για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης. Παρά ταύτα, εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για περισσότερη υψηλής ποιότητας, μακροπρόθεσμη έρευνα για την πλήρη κατανόηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων της θεραπείας. Η μελέτη αυτή αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την ενημέρωση μελλοντικών κατευθυντήριων γραμμών του ΠΟΥ και την υποστήριξη ασφαλών και τεκμηριωμένων κλινικών αποφάσεων για τις γυναίκες παγκοσμίως.