Η συνειδητή αντίληψη φαίνεται να αντικατοπτρίζει τον κόσμο όπως είναι σε πραγματικό χρόνο, αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Λόγω των καθυστερήσεων στην επεξεργασία των νευρώνων, οι αισθήσεις που βιώνουμε ως «τώρα» είναι στην ουσία αναμνήσεις προηγούμενων ασυνείδητων αισθητηριακών διαδικασιών.
«Οι ασυνείδητοι μηχανισμοί προεπεξεργάζονται τα δεδομένα και η συνειδητή εμπειρία μας είναι ουσιαστικά μια αναδρομή αυτών των επεξεργασμένων πληροφοριών», εξηγεί ο Dr. Andrew Budson, καθηγητής νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και διευθυντής του Κέντρου Μεταφραστικής Γνωστικής Νευροεπιστήμης στο Σύστημα Υγείας Βετεράνων της Βοστώνης.
Τα δίκτυα προεπιλεγμένης λειτουργίας, μαζί με τα δίκτυα μετωποβρεγματικού ελέγχου και προβολής, φαίνεται ότι συμμετέχουν τόσο στην προσομοίωση του μέλλοντος όσο και στη συνειδητή αντίληψη του παρόντος.
Το ίδιο κύκλωμα για παρελθόν, παρόν και μέλλον
Οι ερευνητές εξηγούν ότι οι διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για την ανάκληση μνήμης ενεργοποιούνται επίσης όταν βιώνουμε το παρόν ή όταν φανταζόμαστε μελλοντικά γεγονότα. «Δεν υπάρχει αυστηρό όριο μεταξύ αντίληψης και μνήμη σε χρονικές κλίμακες από χιλιοστά του δευτερολέπτου έως δευτερόλεπτα», προσθέτει ο Budson.
Ο Dr. Hinze Hogendoorn, ειδικός στον χρονισμό της συνειδητής αντίληψης στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Κουίνσλαντ, επιβεβαιώνει ότι σε αυτές τις χρονικές κλίμακες οι διαδικασίες της αντίληψης και της μνήμης είναι αδιαχώριστες. Η Dr. Donna Rose Addis, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, υποστηρίζει ότι η μνήμη, η φαντασία και ακόμη και η εμπειρία του παρόντος είναι όλες προσομοιώσεις που δημιουργούνται από τον εγκέφαλο.
Η θεωρία της συνείδησης της μνήμης
Η ομάδα βασίζεται στη λεγόμενη Θεωρία της Συνείδησης της Μνήμης του Budson, η οποία υποστηρίζει ότι οι συνειδητές αντιλήψεις, αποφάσεις και πράξεις μας είναι αναμνήσεις προηγούμενων ασυνείδητων αισθήσεων, επιλογών και ενεργειών. Με άλλα λόγια, κάθε στιγμή που βιώνουμε συνειδητά βασίζεται σε προηγούμενη ασυνείδητη επεξεργασία.
«Ο σκοπός της συνείδησης είναι ο ίδιος με αυτόν της ρητής μνήμης: να χρησιμοποιούμε προηγούμενες εμπειρίες για να κατανοούμε το παρόν, να φανταζόμαστε πιθανά μέλλοντα και να σχεδιάζουμε ανάλογες δράσεις», εξηγεί ο Budson. Η θεωρία αυτή δίνει νέο νόημα στην ανατομία και φυσιολογία της συνείδησης, καθώς η λειτουργία της επεκτείνεται σε ολόκληρο τον εγκεφαλικό φλοιό.
Συνδυάζοντας διαφορετικές θεωρίες της συνείδησης
Η σύνθεση των ευρημάτων αυτών συμπληρώνει άλλες θεωρίες, όπως η θεωρία του παγκόσμιου νευρωνικού χώρου εργασίας και η θεωρία της προγνωστικής επεξεργασίας. Η ιδέα είναι ότι διαφορετικές θεωρίες μπορεί να περιγράφουν τμήματα μιας ενιαίας, υποκείμενης λειτουργίας του εγκεφάλου. «Αυτό μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τη συνείδηση ως μια λειτουργία που συνδυάζει μνήμη, αντίληψη και προβλέψεις», σημειώνει ο Budson.
Σημασία για τη νευροεπιστήμη και την υγεία
Η νέα θεωρητική σύνθεση έχει πρακτικές συνέπειες για την έρευνα και την κλινική πράξη. Κατανοώντας πώς η μνήμη και η αντίληψη συνδέονται σε ένα ενιαίο δίκτυο, οι επιστήμονες μπορούν να αναπτύξουν καλύτερες στρατηγικές για την αντιμετώπιση διαταραχών της μνήμης, της αντίληψης και της συνείδησης. Αυτό μπορεί να αφορά ασθενείς με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως άνοια, αλλά και διαταραχές συνειδητής αντίληψης ή ψυχικής υγείας.
Η έρευνα υποστηρίχθηκε από το Βραβείο Αξιολόγησης Κλινικής Επιστήμης, Έρευνας και Ανάπτυξης των Υποθέσεων Βετεράνων των ΗΠΑ και από το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης.
Η νέα προοπτική υποστηρίζει ότι η συνείδηση, η μνήμη και η αντίληψη δεν είναι ξεχωριστές λειτουργίες, αλλά διαφορετικές όψεις του ίδιου νευρωνικού μηχανισμού. Με αυτή την κατανόηση, οι επιστήμονες μπορούν να ερμηνεύσουν καλύτερα πώς ο εγκέφαλος δημιουργεί την ανθρώπινη εμπειρία και να προχωρήσουν σε εφαρμογές που βελτιώνουν τη φροντίδα και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η ενσωμάτωση θεωριών μνήμης, αντίληψης και προβλέψεων ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της συνείδησης σε όλες τις διαστάσεις της.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!