Ο Charles Hillman, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Northeastern, γνωρίζει εδώ και καιρό ότι η σωματική δραστηριότητα έχει θετική επίδραση στον εγκέφαλο. Η επίδραση αυτή έχει τεκμηριωθεί μέσα από ποικίλα πειραματικά πλαίσια, αποδεικνύοντας ότι η άσκηση βελτιώνει τη συγκέντρωση και την εκτελεστική λειτουργία. Η εκτελεστική λειτουργία, σύμφωνα με την Κλινική του Κλίβελαντ, αναφέρεται στο σύνολο των γνωστικών διεργασιών που μας βοηθούν να θέτουμε στόχους, να σχεδιάζουμε, να επιλύουμε προβλήματα και να διαχειριζόμαστε συναισθήματα.

Νέα Στοιχεία από Πανεπιστημιακή Μελέτη

Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Διεθνές Περιοδικό Προώθησης της Ψυχικής Υγείας, με συνυπογραφή του Hillman, του ομότιμου καθηγητή Art Kramer και συναδέλφων, προσφέρει πρακτικά στοιχεία για τα οφέλη της άσκησης. Στη μελέτη, φοιτητές πανεπιστημίου εκτέλεσαν μια σύντομη συνεχή άσκηση 10 λεπτών λίγο πριν παρακολουθήσουν το μάθημα. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια αξιολόγησης της εκτελεστικής τους λειτουργίας πριν και μετά τη δραστηριότητα. Σε μια ημέρα χωρίς άσκηση, η ομάδα ελέγχου απάντησε στα ίδια ερωτηματολόγια πριν και μετά το μάθημα. Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή βελτίωση στις μετρήσεις εκτελεστικής λειτουργίας μετά την άσκηση, υποδηλώνοντας ότι ακόμη και σύντομες συνεδρίες μέτριας έντασης μπορούν να ενισχύσουν τη γνωστική επεξεργασία.

Μέτρια Ένταση Αρκεί

Ο Hillman επισημαίνει ότι η θετική επίδραση στη γνωστική λειτουργία δεν απαιτεί έντονη άσκηση. Η μέτρια ένταση, όπως το περπάτημα ανάμεσα σε κτίρια στην πανεπιστημιούπολη, είναι συχνά επαρκής για να προκαλέσει βελτίωση στη συγκέντρωση και στη διαχείριση προσοχής. Στην πραγματικότητα, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι για νεαρούς ενήλικες, η βελτίωση στη γνωστική επεξεργασία ήταν πιο έντονη μετά από μέτρια συνεχή άσκηση (MICE) παρά μετά από διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης (HIIT). Η απλότητα αυτής της προσέγγισης υποδηλώνει ότι καθημερινές δραστηριότητες, όπως η μετακίνηση στην τάξη με τα πόδια, μπορεί να προσφέρουν ήδη σημαντικά οφέλη.

Άσκηση και Εκπαίδευση

Η έρευνα του Hillman έχει ήδη επηρεάσει πρακτικά προγράμματα σε σχολικές περιφέρειες των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι μαθητές που εκτελούν δομημένη άσκηση πριν από τη μάθηση ή τις εξετάσεις παρουσιάζουν βελτιώσεις σε τυποποιημένα τεστ ανάγνωσης, μαθηματικών και αριθμητικής. Τα οφέλη δεν περιορίζονται μόνο στα παιδιά με τυπική ανάπτυξη, αλλά ισχύουν επίσης για παιδιά με ΔΕΠΥ. Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την ιδέα ότι η άσκηση πριν από δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ακαδημαϊκή επίδοση και την εκτελεστική λειτουργία.

Μακροπρόθεσμη Υγεία του Εγκεφάλου

Ο Hillman τονίζει ότι η διατήρηση της σωματικής δραστηριότητας σε τακτά χρονικά διαστήματα, καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας και κατά τη διάρκεια της ημέρας, αποτελεί κλειδί για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου. Τα προσωπικά του παραδείγματα περιλαμβάνουν δραστηριότητες όπως χόκεϊ επί πάγου, ορεινή ποδηλασία, πεζοπορία και γιόγκα, οι οποίες δεν απαιτούν συνδρομή σε γυμναστήριο. Όπως σημειώνει, «υπάρχουν εκατομμύρια τρόποι να είμαστε δραστήριοι και είναι θέμα να βρούμε αυτόν που μας ταιριάζει».

Οφέλη για Γνωστική και Σωματική Υγεία

Η μελέτη του Hillman αποτελεί ακόμη έναν κρίκο στην αλυσίδα ερευνών που δείχνει ότι η άσκηση ενισχύει τη συγκέντρωση, τη λήψη αποφάσεων και την εκτελεστική λειτουργία. Η θετική επίδραση δεν περιορίζεται μόνο στη γνωστική λειτουργία αλλά εκτείνεται και στη σωματική υγεία, καθώς η τακτική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, βελτιώνει τη διάθεση και ενισχύει τη γενική ευεξία.

Συμβουλές για Ενσωμάτωση της Άσκησης

Ο Hillman προτείνει πρακτικούς τρόπους για να ενσωματωθεί η άσκηση στην καθημερινότητα, χωρίς να απαιτείται εξειδικευμένος εξοπλισμός ή γυμναστήριο. Ακόμη και μικρές αλλαγές, όπως το περπάτημα για να φτάσετε σε μια τάξη ή η χρήση σκάλας αντί του ανελκυστήρα, μπορούν να έχουν σημαντικά οφέλη. Η τακτική κίνηση, σε συνδυασμό με δομημένες προπονήσεις, μπορεί να ενισχύσει τόσο τη γνωστική απόδοση όσο και την ευεξία, καθιστώντας τη σωματική δραστηριότητα ουσιαστικό εργαλείο για την καθημερινή ζωή.

Τα επιστημονικά δεδομένα είναι πλέον σαφή: η άσκηση ενισχύει τη γνωστική λειτουργία και την εκτελεστική ικανότητα, ακόμη και με μέτριας έντασης δραστηριότητες. Η τακτική σωματική δραστηριότητα πριν από δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση μπορεί να βελτιώσει την επίδοση και να ενισχύσει τη συνολική υγεία του εγκεφάλου. Όπως καταλήγει ο Hillman, λίγη κίνηση πριν από τα μαθήματα ή τις καθημερινές υποχρεώσεις δεν είναι μόνο επωφελής αλλά και πρακτικά απαραίτητη για βελτιωμένη γνωστική απόδοση και ευεξία.

Η ενσυναίσθηση, δηλαδή η ικανότητα να κατανοούμε και να συμμεριζόμαστε τα συναισθήματα των άλλων, αποτελεί θεμέλιο της κοινωνικής μας ζωής. Είναι αυτό που μας συνδέει, μας βοηθά να χτίζουμε σχέσεις εμπιστοσύνης και να αναπτύσσουμε κοινωνική ευαισθησία. Στην εποχή μας, όμως, οι νέοι μεγαλώνουν μέσα σε έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο οθόνες, social media και συνεχείς πληροφορίες, που συχνά επηρεάζουν τον τρόπο που κατανοούν και εκφράζουν τα συναισθήματα τους. Παράλληλα, οι νέοι αντιμετωπίζουν αυξημένο άγχος, πίεση για απόδοση και κοινωνικές προσδοκίες, γεγονός που κάνει την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης πιο απαραίτητη από ποτέ.

Η ενσυναίσθηση δεν είναι απλώς μια «καλή συμπεριφορά». Είναι δεξιότητα που μπορεί να μάθει κανείς, να εξασκηθεί και να βελτιώσει με πρακτικές καθημερινής ζωής. Στην ηλικία των εφήβων και των νέων ενηλίκων, η ενσυναίσθηση επηρεάζεται από παράγοντες όπως η οικογένεια, οι φίλοι, το σχολείο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι νέοι που έχουν την ευκαιρία να συζητούν τα συναισθήματα τους με γονείς ή δασκάλους και να βιώνουν θετικά παραδείγματα κοινωνικής ευαισθησίας, αναπτύσσουν μεγαλύτερη ικανότητα κατανόησης των άλλων.

Η ψηφιακή εποχή φέρνει μαζί της διλήμματα για την ενσυναίσθηση. Τα social media δίνουν τη δυνατότητα να συνδεόμαστε με ανθρώπους από όλο τον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν μία αίσθηση αποξένωσης. Η επικοινωνία πίσω από οθόνες συχνά περιορίζει την άμεση αλληλεπίδραση και την ανάγνωση μη λεκτικών σημάτων, όπως η έκφραση του προσώπου ή ο τόνος της φωνής. Οι νέοι συχνά εκτίθενται σε αρνητικά σχόλια, εκφοβισμό ή υπερβολικά φίλτρα ιδανικών εικόνων, που μπορούν να μειώσουν την ενσυναίσθηση, καθώς η πραγματική κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων υποκαθίσταται από επιφανειακές εικόνες ή likes.

Παρά τις προκλήσεις, πολλοί νέοι σήμερα δείχνουν έντονη κοινωνική συνείδηση και ευαισθησία απέναντι στα προβλήματα του κόσμου γύρω τους. Κοινωνικές καμπάνιες για το περιβάλλον, την ισότητα, τα δικαιώματα των ζώων ή τη ψυχική υγεία αποδεικνύουν ότι η ενσυναίσθηση μπορεί να εκφραστεί και ψηφιακά, μέσα από δημιουργικό περιεχόμενο, συλλογικές δράσεις και online αλληλεγγύη. Οι νέοι έχουν πλέον τη δυνατότητα να ενημερώνονται, να μαθαίνουν και να συνδέονται με ανθρώπους που βιώνουν διαφορετικές καταστάσεις, κάτι που ενισχύει την ικανότητα τους να νιώθουν και να κατανοούν τον πόνο ή τη χαρά των άλλων.

Η ενσυναίσθηση δεν περιορίζεται μόνο στην κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων. Περιλαμβάνει επίσης την ικανότητα αυτοενσυναίσθησης, δηλαδή να αναγνωρίζουμε τα δικά μας συναισθήματα και να τα διαχειριζόμαστε με θετικό τρόπο. Οι νέοι που μαθαίνουν να παρατηρούν τις αντιδράσεις τους, να σταματούν πριν αντιδράσουν σε συγκρούσεις ή να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με υγιή τρόπο, αναπτύσσουν πιο ουσιαστικές σχέσεις και μειώνουν τις συγκρούσεις με φίλους ή οικογένεια. Ακόμη, η αυτοενσυναίσθηση ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι σε στρες και πίεση, καθώς οι νέοι μαθαίνουν να φροντίζουν τον εαυτό τους συναισθηματικά, πριν προσπαθήσουν να φροντίσουν τους άλλους.

Η ενσυναίσθηση των νέων σήμερα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μελλοντική κοινωνία. Σε έναν κόσμο γεμάτο αλλαγές, διαφορετικότητα και προκλήσεις, η ικανότητα να κατανοούμε και να σεβόμαστε τα συναισθήματα των άλλων είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ισχυρών σχέσεων, συνεργασιών και κοινοτήτων. Με την κατάλληλη καθοδήγηση, υποστήριξη και ενίσχυση θετικών προτύπων, οι νέοι μπορούν να γίνουν πιο ευαίσθητοι, συνειδητοποιημένοι και έτοιμοι να συμβάλλουν σε έναν κόσμο που βασίζεται στην κατανόηση και την αλληλεγγύη.

Στον σύγχρονο, γρήγορο τρόπο ζωής, η έννοια της χαλάρωσης συχνά μοιάζει πολυτέλεια. Οι υποχρεώσεις, το σχολείο, η δουλειά ή οι καθημερινές ανησυχίες μπορούν να αφήσουν το σώμα και το μυαλό μας σε συνεχή ένταση. Η γιόγκα, μια αρχαία πρακτική που συνδυάζει σωματικές ασκήσεις, αναπνοές και διαλογισμό, έχει αποδειχθεί αποτελεσματικός τρόπος για την αποσυμπίεση και την επίτευξη εσωτερικής ηρεμίας. Αν και οι τάξεις γιόγκα στο στούντιο προσφέρουν καθοδήγηση και δομημένο περιβάλλον, η πρακτική στο σπίτι μπορεί να προσφέρει ευελιξία και να ενσωματωθεί πιο εύκολα στην καθημερινότητά μας.

Η μετάβαση από την τάξη της γιόγκα στο σπίτι μπορεί να φαίνεται δύσκολη αρχικά. Το στούντιο προσφέρει συχνά χαλαρωτική ατμόσφαιρα, μουσική υπόκρουση και καθοδήγηση από έμπειρους δασκάλους, στοιχεία που δεν υπάρχουν πάντα στο σπίτι. Ωστόσο, με μερικές απλές πρακτικές και προσεκτικό σχεδιασμό, η εμπειρία μπορεί να γίνει εξίσου ευεργετική. Το πρώτο βήμα είναι η δημιουργία ενός προσωπικού χώρου χαλάρωσης. Ένας ήσυχος χώρος, με μαξιλάρια, χαλάκι γιόγκα και απαλή φωτισμό, μπορεί να βοηθήσει το σώμα και το μυαλό να συνδεθούν με την πρακτική. Η καθαριότητα και η οργάνωση του χώρου ενισχύουν την αίσθηση ηρεμίας, ενώ η επιλογή μουσικής ή ήχων της φύσης μπορεί να δημιουργήσει ατμόσφαιρα που ευνοεί τη συγκέντρωση.

Η αναπνοή είναι το θεμέλιο της γιόγκα και ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία για χαλάρωση. Απλές ασκήσεις αναπνοής, όπως η βαθιά κοιλιακή αναπνοή ή η τεχνική «4-7-8» – εισπνοή για 4 δευτερόλεπτα, κράτημα για 7 και εκπνοή για 8 – μπορούν να μειώσουν την ένταση και να αυξήσουν την αίσθηση ηρεμίας. Ακόμη και λίγα λεπτά καθημερινής εστίασης στην αναπνοή μπορούν να έχουν σημαντικά οφέλη στη διάθεση και την ψυχική κατάσταση. Συνδυάζοντας την αναπνοή με απλές στάσεις γιόγκα, όπως η «Παιδική Στάση» ή η «Στάση Καθιστού Εδάφους», μπορεί να επιτευχθεί βαθύτερη χαλάρωση και ευλυγισία του σώματος.

Η καθοδήγηση μέσω βίντεο ή εφαρμογών γιόγκα μπορεί να αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη διδασκαλία της τάξης. Υπάρχουν διαθέσιμες πολλές εφαρμογές και βίντεο για όλες τις ηλικίες και τα επίπεδα δεξιοτήτων. Η επιλογή μιας σύντομης 20-30λεπτης ρουτίνας, ειδικά σχεδιασμένη για χαλάρωση και αποσυμπίεση, μπορεί να είναι ιδανική για αρχάριους και για όσους έχουν περιορισμένο χρόνο. Είναι σημαντικό να προσαρμόζουμε τις ασκήσεις στις προσωπικές μας ανάγκες και να ακούμε το σώμα μας, αποφεύγοντας υπερβολική πίεση ή δυσφορία.

Ένας άλλος τρόπος για να ενισχύσουμε την πρακτική στο σπίτι είναι η ενσωμάτωση μικρών τελετουργιών. Το να ανάψουμε ένα κερί ή ένα αρωματικό ρεσό, να φορέσουμε άνετα ρούχα και να αφιερώσουμε λίγα λεπτά στο stretching πριν και μετά τη γιόγκα, δημιουργεί αίσθηση ρουτίνας και σηματοδοτεί στον νου ότι έρχεται χρόνος χαλάρωσης. Αυτή η σταθερότητα μπορεί να μειώσει το άγχος και να βελτιώσει την ποιότητα ύπνου.

Η γιόγκα στο σπίτι δεν χρειάζεται να είναι μια μοναχική διαδικασία. Η κοινή πρακτική με φίλους ή μελών της οικογένειας μέσω βιντεοκλήσης μπορεί να προσφέρει αίσθηση συντροφικότητας και κίνητρο. Επιπλέον, η καταγραφή της προόδου ή η παρακολούθηση μιας ρουτίνας χαλάρωσης δημιουργεί αίσθηση επίτευξης και ενισχύει τη συνέπεια.

Τέλος, η πρακτική στο σπίτι δίνει την ευκαιρία να εξερευνήσουμε άλλες τεχνικές χαλάρωσης που συμπληρώνουν τη γιόγκα. Ο διαλογισμός, οι απλές ασκήσεις αυτοσυγκέντρωσης, η ακρόαση χαλαρωτικής μουσικής ή η ανάγνωση ενός βιβλίου μπορεί να αποτελέσουν επέκταση της πρακτικής και να δημιουργήσουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία ευεξίας.

Η μετάβαση από την τάξη της γιόγκα στο σπίτι δεν είναι απλώς μια αλλαγή χώρου· είναι μια ευκαιρία να ενσωματώσουμε τη χαλάρωση στην καθημερινή ζωή με έναν πιο προσωπικό και ευέλικτο τρόπο. Με τη σωστή προετοιμασία, λίγη πειθαρχία και ανοιχτό μυαλό, η γιόγκα μπορεί να γίνει καθημερινός συνοδός στην προσπάθεια για ισορροπία, ευεξία και ηρεμία. Ακόμα και λίγα λεπτά την ημέρα μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά, βοηθώντας το σώμα να χαλαρώσει, το μυαλό να ηρεμήσει και τη διάθεση να ανεβεί, μετατρέποντας το σπίτι σε ένα μικρό καταφύγιο ηρεμίας.

Καθώς μπαίνει ο χειμώνας, η γρίπη γίνεται καθημερινή ανησυχία. Εκτός από τον εμβολιασμό, η διατροφή μπορεί να αποτελέσει ισχυρή ασπίδα, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα και μειώνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης.

Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι η φυσική άμυνα του οργανισμού απέναντι σε ιούς και βακτήρια. Για να λειτουργεί αποτελεσματικά, χρειάζεται ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε βιταμίνες, μέταλλα, πρωτεΐνες και αντιοξειδωτικά. Η έλλειψη βασικών θρεπτικών συστατικών μπορεί να μειώσει την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίσει λοιμώξεις, κάνοντας το άτομο πιο ευάλωτο στη γρίπη και σε άλλες εποχικές ασθένειες.

Η βιταμίνη C είναι από τις πιο γνωστές ουσίες για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού. Φρούτα όπως πορτοκάλια, ακτινίδια, φράουλες και λαχανικά όπως μπρόκολο και πιπεριές, βοηθούν στην παραγωγή λευκών αιμοσφαιρίων, που καταπολεμούν λοιμώξεις. Παράλληλα, η βιταμίνη D, που προσλαμβάνεται μέσω τροφών όπως σολομός, σαρδέλες και αυγά ή μέσω έκθεσης στον ήλιο, μειώνει τον κίνδυνο αναπνευστικών λοιμώξεων και ενισχύει την άμυνα του οργανισμού.

Ο ψευδάργυρος, που περιέχεται σε κόκκινο κρέας, θαλασσινά, ξηρούς καρπούς και όσπρια, υποστηρίζει τη λειτουργία των κυττάρων του ανοσοποιητικού και βοηθά στην ταχύτερη ανάρρωση σε περίπτωση λοίμωξης. Τα αντιοξειδωτικά, από τρόφιμα όπως μούρα, σπανάκι, καρότα και ντομάτες, προστατεύουν τα κύτταρα από βλάβες και ενισχύουν την αντίσταση σε ιούς.

Η σημασία των πρωτεϊνών δεν πρέπει να παραβλέπεται. Κρέας, ψάρι, αυγά, όσπρια και ξηροί καρποί παρέχουν τα απαραίτητα αμινοξέα για την παραγωγή αντισωμάτων. Παράλληλα, τα προβιοτικά και οι φυτικές ίνες από γιαούρτι, κεφίρ, ξινολάχανο, όσπρια και λαχανικά συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας του εντέρου, που σχετίζεται άμεσα με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού.

Η ενυδάτωση είναι επίσης κρίσιμη. Το νερό διευκολύνει τη μεταφορά θρεπτικών συστατικών, τη σωστή λειτουργία των κυττάρων και την αποβολή τοξινών. Ακόμα και ήπιες ελλείψεις υγρών μπορούν να μειώσουν την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίσει λοιμώξεις.

Η σωστή διατροφή δεν είναι όμως το μόνο μέτρο πρόληψης. Ο επαρκής ύπνος, η τακτική άσκηση και η μείωση του άγχους αποτελούν αλληλένδετα στοιχεία για ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα. Η διατροφή λειτουργεί καλύτερα όταν συνδυάζεται με έναν υγιεινό τρόπο ζωής, προστατεύοντας τον οργανισμό από ιώσεις και επιτρέποντας ταχύτερη ανάρρωση σε περίπτωση λοίμωξης.

Η διατροφή αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού απέναντι στη γρίπη. Επιλέγοντας τροφές πλούσιες σε βιταμίνες, μέταλλα, πρωτεΐνες, αντιοξειδωτικά και προβιοτικά, ενισχύουμε την άμυνα μας και μειώνουμε τον κίνδυνο μόλυνσης. Ακόμα και μικρές αλλαγές στο καθημερινό τραπέζι μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά, βοηθώντας τον οργανισμό να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της εποχής με δύναμη και αντοχή.

Το άγχος είναι πλέον καθημερινός σύντροφος για πολλούς από εμάς. Από την πίεση στο σχολείο ή τη δουλειά μέχρι την προσωπική ζωή, οι στρεσογόνες καταστάσεις μας επηρεάζουν σε πολλαπλά επίπεδα. Πώς όμως επηρεάζει πραγματικά το σώμα και την ψυχή μας;

Το άγχος αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε καταστάσεις που απαιτούν εγρήγορση. Όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με πρόκληση ή κίνδυνο, ενεργοποιείται το λεγόμενο σύστημα «μάχης ή φυγής». Τα επινεφρίδια απελευθερώνουν ορμόνες όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη, με αποτέλεσμα την αύξηση του καρδιακού ρυθμού, της αρτηριακής πίεσης και της αναπνοής. Οι μύες ετοιμάζονται για δράση, ενώ ο εγκέφαλος αυξάνει την ετοιμότητα για λήψη γρήγορων αποφάσεων. Σε σύντομες περιόδους, αυτή η αντίδραση μπορεί να είναι χρήσιμη και προστατευτική. Όταν όμως το άγχος γίνεται χρόνια κατάσταση, οι συνέπειες στον οργανισμό είναι σημαντικές.

Το καρδιαγγειακό σύστημα επηρεάζεται άμεσα. Η συνεχής υπερδιέγερση μπορεί να προκαλέσει αύξηση της αρτηριακής πίεσης, ταχυκαρδία και μακροχρόνια επιβάρυνση της καρδιάς. Ταυτόχρονα, το πεπτικό σύστημα συχνά ανταποκρίνεται στο άγχος με δυσφορία: φούσκωμα, πόνο στην κοιλιά, διαταραχές στην όρεξη και αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου. Η μακροχρόνια έκθεση σε στρες μπορεί να επιδεινώσει γαστρεντερικά προβλήματα, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ενώ η φλεγμονή σε ιστούς αυξάνεται και μειώνει την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίσει λοιμώξεις.

Ο εγκέφαλος και η ψυχολογία επηρεάζονται εξίσου σημαντικά. Η συνεχής έκθεση στο στρες μειώνει τη μνήμη και τη συγκέντρωση, καθώς η υπερβολική κορτιζόλη επηρεάζει τον ιππόκαμπο, τμήμα του εγκεφάλου που σχετίζεται με την αποθήκευση και επεξεργασία πληροφοριών. Παράλληλα, το άγχος αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ψυχικών διαταραχών, όπως κατάθλιψη, διαταραχές άγχους και διαταραχές ύπνου. Η αίσθηση συνεχούς πίεσης μπορεί να δημιουργήσει φαύλο κύκλο: η ψυχική ένταση επιδεινώνει τη σωματική υγεία, η οποία με τη σειρά της αυξάνει το άγχος.

Κοινωνικοί παράγοντες όπως το σχολείο, η εργασία, οι σχέσεις και οι απαιτήσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο τους εφήβους και τους νέους ενήλικες. Οι υψηλές προσδοκίες και η σύγκριση με τους άλλους δημιουργούν συχνά έντονα συναισθήματα πίεσης και ανασφάλειας. Η έλλειψη ισορροπίας ανάμεσα στις υποχρεώσεις και τον προσωπικό χρόνο δυσχεραίνει την αντιμετώπιση του στρες και αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης σωματικών και ψυχικών προβλημάτων.

Η αντιμετώπιση του άγχους είναι εφικτή και απαραίτητη για τη διατήρηση της ισορροπίας του οργανισμού. Η τακτική σωματική άσκηση μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης και βελτιώνει τη διάθεση. Τεχνικές χαλάρωσης, όπως η βαθιά αναπνοή, η γιόγκα και ο διαλογισμός, βοηθούν στη μείωση της έντασης. Η σωστή διατροφή, ο επαρκής ύπνος και η αποφυγή υπερβολικής καφεΐνης ή αλκοόλ υποστηρίζουν την ανθεκτικότητα του οργανισμού. Η κοινωνική υποστήριξη και η επικοινωνία με φίλους, οικογένεια ή επαγγελματίες ψυχικής υγείας αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την αποτελεσματική διαχείριση του άγχους.

Το άγχος είναι φυσιολογικό και αναπόφευκτο, αλλά όταν γίνεται χρόνιο μπορεί να επηρεάσει σοβαρά τη σωματική και ψυχική υγεία. Η κατανόηση των επιπτώσεων, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η εφαρμογή στρατηγικών αντιμετώπισης είναι απαραίτητες για μια ισορροπημένη ζωή. Στον σύγχρονο κόσμο, η ικανότητα να διαχειριζόμαστε το άγχος δεν αποτελεί μόνο θέμα υγείας, αλλά και βασικό στοιχείο ποιότητας ζωής.

Η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων αλλαγών, τόσο σωματικών όσο και συναισθηματικών. Μέσα σε αυτές τις αλλαγές εντάσσεται και η αφύπνιση της σεξουαλικότητας, ένα φυσιολογικό και αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης ανάπτυξης. Η σωστή ενημέρωση γύρω από τη σεξουαλική υγεία είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε οι έφηβοι να μπορούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους και να πάρουν υπεύθυνες αποφάσεις.

Η σεξουαλική υγεία δεν αφορά μόνο τη σωματική ασφάλεια, αλλά και τη συναισθηματική ευεξία, τον σεβασμό και την αυτοεκτίμηση. Πρώτο και βασικό στοιχείο είναι η γνώση. Οι έφηβοι χρειάζεται να έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες και όχι σε μύθους ή παραπλανητικό περιεχόμενο που συχνά κυκλοφορεί στο διαδίκτυο. Η σωστή πληροφόρηση βοηθά στη μείωση του φόβου, της σύγχυσης και των επικίνδυνων επιλογών.

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της σεξουαλικής υγείας είναι η προστασία από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η πρόληψη βασίζεται στην υπεύθυνη στάση, στη σωστή ενημέρωση και στη χρήση μέτρων προστασίας όταν κάποιος αποφασίσει να είναι σεξουαλικά ενεργός. Παράλληλα, η τακτική ιατρική παρακολούθηση και ο εμβολιασμός, όπου ενδείκνυται, αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης.

Εξίσου σημαντικό είναι το θέμα της συναίνεσης. Κάθε μορφή σωματικής επαφής πρέπει να βασίζεται στην ελεύθερη, ξεκάθαρη και αμοιβαία συμφωνία. Οι έφηβοι πρέπει να γνωρίζουν ότι έχουν το δικαίωμα να πουν «όχι» σε οποιαδήποτε στιγμή και για οποιονδήποτε λόγο, χωρίς να νιώθουν πίεση ή ενοχή. Ο σεβασμός στα όρια του άλλου και στα δικά μας όρια είναι θεμέλιο μιας υγιούς σχέσης.

Η ψυχολογική διάσταση της σεξουαλικής υγείας συχνά παραβλέπεται. Η πίεση από συνομηλίκους, τα κοινωνικά στερεότυπα και η εικόνα που προβάλλεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να δημιουργήσουν άγχος και ανασφάλεια. Οι έφηβοι χρειάζεται να κατανοήσουν ότι δεν υπάρχει «σωστός χρόνος» που ισχύει για όλους και ότι η προσωπική ετοιμότητα είναι πιο σημαντική από τις προσδοκίες των άλλων.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η επικοινωνία. Οι έφηβοι πρέπει να ενθαρρύνονται να μιλούν ανοιχτά με άτομα που εμπιστεύονται, όπως γονείς, εκπαιδευτικούς ή επαγγελματίες υγείας. Ο ανοιχτός διάλογος μειώνει τον φόβο και βοηθά στην έγκαιρη αντιμετώπιση αποριών ή προβλημάτων. Η σιωπή και η ντροπή συχνά οδηγούν σε λανθασμένες επιλογές.

Τέλος, η σεξουαλική υγεία συνδέεται άμεσα με τον σεβασμό προς τον εαυτό και τους άλλους. Η αποδοχή του σώματος, η κατανόηση της διαφορετικότητας και η απόρριψη της βίας ή του εξαναγκασμού είναι βασικές αξίες που πρέπει να καλλιεργούνται από νεαρή ηλικία. Η υγιής σεξουαλικότητα βασίζεται στην ισορροπία ανάμεσα στη γνώση, την υπευθυνότητα και τον σεβασμό.

Η σωστή ενημέρωση για τη σεξουαλική υγεία δεν ενθαρρύνει την ανεύθυνη συμπεριφορά, αλλά αντιθέτως προστατεύει τους εφήβους και τους δίνει τα εφόδια να μεγαλώσουν με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση. Σε μια κοινωνία που αλλάζει, η γνώση παραμένει το ισχυρότερο μέσο πρόληψης.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η εικόνα προηγείται της πραγματικότητας. Με ένα απλό άγγιγμα στην οθόνη του κινητού, το πρόσωπο λειαίνεται, τα μάτια μεγαλώνουν, το δέρμα «τελειοποιείται» και κάθε ατέλεια εξαφανίζεται. Τα φίλτρα των κοινωνικών δικτύων δεν είναι πλέον απλώς ένα διασκεδαστικό εργαλείο, αλλά ένας καθοριστικός παράγοντας στη διαμόρφωση της σύγχρονης αντίληψης για την ομορφιά. Το ερώτημα όμως παραμένει: πόσο αληθινή είναι τελικά η εικόνα που προβάλλουμε – και κυρίως, η εικόνα που βλέπουμε στον εαυτό μας;

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εμφάνισή μας. Παλαιότερα, τα πρότυπα ομορφιάς προέρχονταν κυρίως από περιοδικά και τη διαφήμιση. Σήμερα, όμως, τα πρότυπα αυτά βρίσκονται καθημερινά μπροστά μας, στις οθόνες μας, μέσα από φωτογραφίες φίλων, γνωστών και influencers. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι οι εικόνες αυτές είναι επιλεγμένες, αλλά ότι είναι συχνά ψηφιακά αλλοιωμένες, δημιουργώντας μια ψευδή αίσθηση τελειότητας.

Η συνεχής έκθεση σε φιλτραρισμένες εικόνες επηρεάζει άμεσα την αυτοεικόνα, ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων. Πολλοί συγκρίνουν τον πραγματικό τους εαυτό με μια ψηφιακή εκδοχή που στην ουσία δεν υπάρχει. Η σύγκριση αυτή συχνά οδηγεί σε δυσαρέσκεια, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αίσθηση ανεπάρκειας. Το «φυσιολογικό» πρόσωπο αρχίζει να μοιάζει ανεπαρκές μπροστά σε μια ψηφιακά κατασκευασμένη ομορφιά.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι τα φίλτρα δεν αλλοιώνουν απλώς την εικόνα, αλλά δημιουργούν νέα, μη ρεαλιστικά πρότυπα. Λεπτότερη μύτη, πιο συμμετρικό πρόσωπο, άψογο δέρμα χωρίς πόρους ή σημάδια. Έτσι, η διαφορετικότητα που χαρακτηρίζει τον ανθρώπινο πληθυσμό σταδιακά εξαφανίζεται πίσω από μια ενιαία, «τυποποιημένη» εικόνα ομορφιάς. Το αποτέλεσμα είναι η ομορφιά να χάνει την αυθεντικότητά της και να μετατρέπεται σε προϊόν.

Παράλληλα, η ανάγκη για αποδοχή μέσω των likes και των θετικών σχολίων ενισχύει την πίεση. Πολλοί αισθάνονται ότι η αξία τους μετριέται με βάση την εικόνα που προβάλλουν και την ανταπόκριση που λαμβάνουν. Η ομορφιά παύει να είναι προσωπική υπόθεση και γίνεται κοινωνικό κριτήριο. Σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση φίλτρων δεν αποτελεί απλώς επιλογή, αλλά σχεδόν υποχρέωση.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται και μια αντίδραση σε αυτή την ψηφιακή υπερβολή. Κινήματα που προωθούν τη φυσική εμφάνιση, τη διαφορετικότητα και την αποδοχή του εαυτού κερδίζουν έδαφος. Όλο και περισσότεροι χρήστες επιλέγουν να δημοσιεύουν αφιλτράριστες φωτογραφίες, στέλνοντας το μήνυμα ότι η αληθινή ομορφιά δεν βρίσκεται στην τελειότητα, αλλά στην αυθεντικότητα.

Το ζήτημα δεν είναι να «δαιμονοποιηθούν» τα φίλτρα. Όπως κάθε εργαλείο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διασκέδαση ή δημιουργική έκφραση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η ψηφιακή εικόνα αντικαθιστά την πραγματική και όταν η αυτοεκτίμηση εξαρτάται από μια αλλοιωμένη αντανάκλαση του εαυτού μας.

Τελικά, η ερώτηση «πόσο αληθινή είναι η εικόνα μας;» δεν αφορά μόνο τα social media, αλλά τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να βλέπουμε και να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας. Σε μια εποχή φίλτρων και ψηφιακής τελειότητας, ίσως η μεγαλύτερη πράξη ομορφιάς να είναι η ειλικρίνεια

Η ψυχική υγεία αποτελεί βασικό πυλώνα της συνολικής ευεξίας του ανθρώπου και επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα σκέφτονται, αισθάνονται και αλληλεπιδρούν με το κοινωνικό τους περιβάλλον. Στη σύγχρονη κοινωνία, η αυξανόμενη πίεση, οι κοινωνικές ανισότητες και οι ταχύτατες αλλαγές στον τρόπο ζωής έχουν αναδείξει την ψυχική υγεία σε ζήτημα μείζονος σημασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η κατανόηση των ψυχικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών προσωπικότητας, είναι απαραίτητη για την προώθηση της πρόληψης, της έγκαιρης παρέμβασης και της κοινωνικής αποδοχής.

Η ψυχική υγεία δεν περιορίζεται στην απουσία ψυχικής ασθένειας, αλλά περιλαμβάνει την ικανότητα του ατόμου να διαχειρίζεται το άγχος, να διατηρεί υγιείς σχέσεις και να λειτουργεί παραγωγικά. Οι διαταραχές προσωπικότητας αποτελούν μια κατηγορία ψυχικών διαταραχών που επηρεάζουν σταθερά μοτίβα σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς. Ανάμεσα σε αυτές συγκαταλέγεται και η αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας, όρος που συχνά συνδέεται με την έννοια της κοινωνιοπάθειας.

Τα κοινωνιοπαθή άτομα χαρακτηρίζονται από δυσκολία στην ενσυναίσθηση, περιορισμένη συναισθηματική ανταπόκριση και τάση παραβίασης κοινωνικών κανόνων. Συχνά εμφανίζουν παρορμητική συμπεριφορά και μειωμένη αίσθηση ευθύνης για τις πράξεις τους. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο όρος «κοινωνιοπάθεια» δεν χρησιμοποιείται επίσημα στη σύγχρονη κλινική διάγνωση, αλλά περιγράφει συμπεριφορικά χαρακτηριστικά που εντάσσονται στην αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας.

Η ανάπτυξη αυτών των χαρακτηριστικών δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Έρευνες δείχνουν ότι η κοινωνιοπαθητική συμπεριφορά προκύπτει από συνδυασμό βιολογικών, γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Τραυματικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία, παραμέληση, κακοποίηση και έλλειψη σταθερών δεσμών έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση αντικοινωνικών χαρακτηριστικών στην ενήλικη ζωή. Παράλληλα, νευροβιολογικές διαφοροποιήσεις στον εγκέφαλο φαίνεται να επηρεάζουν τον έλεγχο των παρορμήσεων και τη συναισθηματική επεξεργασία.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που σχετίζονται με την κοινωνιοπάθεια είναι ο κοινωνικός στιγματισμός. Τα κοινωνιοπαθή άτομα συχνά παρουσιάζονται στα μέσα ενημέρωσης με ακραίο και μονοδιάστατο τρόπο, γεγονός που ενισχύει τον φόβο και την παραπληροφόρηση. Στην πραγματικότητα, δεν εμφανίζουν όλα τα άτομα με αντικοινωνικά χαρακτηριστικά βίαιη ή εγκληματική συμπεριφορά. Πολλοί λειτουργούν εντός της κοινωνίας, αν και αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και στη συμμόρφωση με κοινωνικούς κανόνες.

Η αντιμετώπιση της κοινωνιοπάθειας εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ψυχικής υγείας και απαιτεί εξειδικευμένη προσέγγιση. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της συμπεριφοράς και στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, αν και η θεραπευτική διαδικασία είναι συχνά απαιτητική και μακροχρόνια. Η έγκαιρη παρέμβαση σε νεαρή ηλικία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να περιορίσει την παγίωση αντικοινωνικών μοτίβων.

H ψυχική υγεία αποτελεί συλλογική ευθύνη και προϋποθέτει κατανόηση, επιστημονική γνώση και κοινωνική ευαισθησία. Η ψυχολογία των κοινωνιοπαθών ατόμων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με φόβο ή προκατάληψη, αλλά με στόχο την πρόληψη, τη θεραπεία και την κοινωνική ένταξη. Μόνο μέσα από την ενημέρωση και τη μείωση του στιγματισμού μπορεί να προαχθεί μια κοινωνία που σέβεται και υποστηρίζει την ψυχική υγεία όλων των μελών της.

Το τσιτσίρισμα των τηγανητών πατατών, το άρωμα μιας ζεστής πίτσας ή η εικόνα μιας σοκολάτας αρκούν συχνά για να πυροδοτήσουν μια έντονη λαχτάρα. Παρά τις ξεκάθαρες επιστημονικές προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις του στην υγεία, το πρόχειρο φαγητό παραμένει βαθιά ριζωμένο στην καθημερινότητά μας. Το ερώτημα δεν είναι απλώς γιατί το καταναλώνουμε, αλλά γιατί το επιθυμούμε τόσο έντονα, ακόμη και όταν γνωρίζουμε ότι μακροπρόθεσμα μας βλάπτει.

Η βιολογική βάση της λαχτάρας

Η αγάπη μας για το πρόχειρο φαγητό ξεκινά από τη βιολογία. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει εξελιχθεί σε περιβάλλοντα όπου η τροφή ήταν σπάνια και οι θερμίδες πολύτιμες. Τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη, λιπαρά και αλάτι αποτελούσαν πλεονέκτημα επιβίωσης. Σήμερα, τα ίδια χαρακτηριστικά ενεργοποιούν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, οδηγώντας στην απελευθέρωση ντοπαμίνης, του νευροδιαβιβαστή που συνδέεται με την ευχαρίστηση. Κάθε μπουκιά πρόχειρου φαγητού ενισχύει αυτόν τον μηχανισμό, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο επιθυμίας και κατανάλωσης.

Ψυχολογία και συναισθηματικό φαγητό

Πέρα από τη βιολογία, η ψυχολογία παίζει καθοριστικό ρόλο. Το άγχος, η κόπωση, η μοναξιά ή η πλήξη συχνά μας ωθούν σε τρόφιμα που προσφέρουν άμεση παρηγοριά. Το πρόχειρο φαγητό λειτουργεί σαν γρήγορο «αντίδοτο» στα αρνητικά συναισθήματα, προσφέροντας προσωρινή ανακούφιση. Με τον καιρό, ο εγκέφαλος μαθαίνει να συνδέει συγκεκριμένα συναισθήματα με συγκεκριμένες τροφές, ενισχύοντας το συναισθηματικό πρότυπο διατροφής.

Η δύναμη της συνήθειας και της ευκολίας

Η ευκολία αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. Το πρόχειρο φαγητό είναι φθηνό, άμεσα διαθέσιμο και δεν απαιτεί προετοιμασία. Σε έναν γρήγορο και απαιτητικό τρόπο ζωής, η ευκολία συχνά υπερισχύει της ποιότητας. Με την επανάληψη, η κατανάλωση τέτοιων τροφών μετατρέπεται σε συνήθεια, η οποία λειτουργεί σχεδόν αυτόματα, χωρίς συνειδητή σκέψη ή αξιολόγηση των συνεπειών.

Κοινωνικές και πολιτιστικές επιρροές

Το πρόχειρο φαγητό δεν είναι απλώς τροφή, αλλά και κοινωνικό σύμβολο. Διαφημίσεις, ταινίες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης το συνδέουν με τη διασκέδαση, τη χαλάρωση και την κοινωνικότητα. Πολλές κοινωνικές δραστηριότητες, όπως κινηματογράφος, αθλητικά γεγονότα ή παιδικά πάρτι, περιστρέφονται γύρω από τέτοιου είδους τρόφιμα. Έτσι, η κατανάλωσή τους ενισχύεται πολιτισμικά και αποκτά συναισθηματική αξία πέρα από τη γεύση.

Γνωστική ασυμφωνία και εσωτερική σύγκρουση

Ενώ γνωρίζουμε τους κινδύνους του πρόχειρου φαγητού, συνεχίζουμε να το επιλέγουμε. Αυτή η αντίφαση δημιουργεί γνωστική ασυμφωνία, δηλαδή ψυχολογική δυσφορία από τη σύγκρουση γνώσης και συμπεριφοράς. Για να μειώσουμε αυτή τη δυσφορία, συχνά υποτιμούμε τις επιπτώσεις στην υγεία ή πείθουμε τον εαυτό μας ότι «μια φορά δεν πειράζει», ακόμη κι αν αυτή η «μία φορά» επαναλαμβάνεται συχνά.

Οι πραγματικές επιπτώσεις στην υγεία

Η ανησυχία για το πρόχειρο φαγητό είναι απολύτως δικαιολογημένη. Η συστηματική κατανάλωσή του συνδέεται με παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο, καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, επηρεάζει αρνητικά το μικροβίωμα του εντέρου, γεγονός που σχετίζεται όχι μόνο με τη σωματική αλλά και με την ψυχική υγεία. Έρευνες δείχνουν συσχετίσεις μεταξύ διατροφών πλούσιων σε επεξεργασμένα τρόφιμα και αυξημένου κινδύνου κατάθλιψης, άγχους και γνωστικής έκπτωσης.

Γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ γνώσης και πράξης

Η κατανόηση των μηχανισμών πίσω από την έλξη του πρόχειρου φαγητού είναι το πρώτο βήμα. Το επόμενο είναι η δράση. Η εκπαίδευση γύρω από τη διατροφή, η συνειδητή κατανάλωση τροφής και η αναγνώριση των συναισθηματικών ερεθισμάτων που μας οδηγούν στο φαγητό μπορούν να αλλάξουν τη σχέση μας με αυτό. Παράλληλα, πολιτικές που περιορίζουν τη διαφήμιση ανθυγιεινών τροφίμων και διευκολύνουν την πρόσβαση σε υγιεινές επιλογές μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά.

Η αγάπη μας για το πρόχειρο φαγητό δεν είναι θέμα αδυναμίας χαρακτήρα, αλλά αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης βιολογίας, ψυχολογίας και κοινωνίας. Η επίγνωση αυτής της πραγματικότητας μας δίνει τη δυνατότητα να κάνουμε πιο συνειδητές επιλογές. Η απεξάρτηση από τη γοητεία του πρόχειρου φαγητού δεν είναι εύκολη, αλλά αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα προς μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή.

Με το νόμο 5263/2025 η ΗΔΙΚΑ (Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης Ανώνυμη Εταιρεία) αντικαθίστανται από την ΗΔΥΚΑ (Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης Μονοπρόσωπη ΑνώνυμηΕταιρεία) με σκοπό την  εναρμόνιση του νομοθετικού καθεστώτος της «Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης Ανώνυμη Εταιρεία» με τον διακριτικό τίτλο Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. με τους τομείς της δραστηριότητάς της και με βάση τη φύση, τον σκοπό και τις αρμοδιότητές της και η διασφάλιση της αποτελεσματικής λειτουργίας της Εταιρείας για την υλοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών έργων ψηφιακού μετασχηματισμού στον τομέα της υγείας.

Οι αρμοδιότητες ασκούνται από κοινού από τους Υπουργούς Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υγείας, κατά λόγο αρμοδιότητάς τους, με σκοπό την ενιαία διακυβέρνηση των ψηφιακών υπηρεσιών και υποδομών στον τομέα της υγείας.

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης ασκεί την εποπτεία και τον έλεγχο: α) επί του συνόλου των τεχνικών και ψηφιακών υποδομών της Εταιρείας, β) επί της εφαρμογής των οριζόντιων ψηφιακών πολιτικών και της συμμόρφωσης με το εθνικό και ενωσιακό πλαίσιο που διέπει την ψηφιακή διακυβέρνηση, καθώς και όλων των έργων που έχουν τεχνικό και ψηφιακό αντικείμενο, και γ) στα θέματα κατάρτισης, εκτέλεσης και παρακολούθησης του προϋπολογισμού της Εταιρείας. Ο Υπουργός Υγείας ασκεί την εποπτεία και τον έλεγχο των παρεχόμενων υπηρεσιών της Εταιρείας που αφορούν στον τομέα της υγείας, περιλαμβανομένων της διακυβέρνησης, της διαχείρισης και της αξιοποίησης των ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας, της προστασίας αυτών, της ασφάλειας των ασθενών και της συμμόρφωσης προς το ειδικό υγειονομικό, εθνικό και ενωσιακό κανονιστικό και δεοντολογικό πλαίσιο.