Η παχυσαρκία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, όμως νέα διεθνής έρευνα αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή αλλαγή: στις περισσότερες πλούσιες χώρες η αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας φαίνεται να επιβραδύνεται ή ακόμη και να σταθεροποιείται, ενώ στις φτωχότερες περιοχές του κόσμου τα ποσοστά συνεχίζουν να αυξάνονται με ανησυχητικό ρυθμό. Η μεγάλη μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature και βασίστηκε σε δεδομένα από περισσότερες από 4.000 έρευνες που κάλυψαν περίπου 232 εκατομμύρια ανθρώπους σε 200 χώρες κατά την περίοδο 1980-2024. Οι επιστήμονες ανέλυσαν όχι μόνο το ποσοστό της παχυσαρκίας αλλά και την «ταχύτητα» με την οποία αυξάνεται ή μειώνεται κάθε χρόνο.
Οι πλούσιες χώρες δείχνουν σημάδια σταθεροποίησης
Σύμφωνα με τα στοιχεία, πολλές ανεπτυγμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής εμφανίζουν πλέον πιο αργή αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι:
- στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο η αύξηση συνεχίζεται αλλά με χαμηλότερο ρυθμό
- στη Γερμανία τα ποσοστά έχουν σχεδόν σταθεροποιηθεί
- στη Γαλλία και σε ορισμένες περιοχές της Ιταλίας εμφανίζονται ακόμη και μικρές μειώσεις
- σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες η επιβράδυνση ξεκίνησε πρώτα στα παιδιά και αργότερα στους ενήλικες
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν οι πολιτικές δημόσιας υγείας, η καλύτερη ενημέρωση για τη διατροφή, η αυξημένη ευαισθητοποίηση γύρω από τη φυσική άσκηση αλλά και η ευκολότερη πρόσβαση σε πιο υγιεινές τροφές.
Η παχυσαρκία αυξάνεται ραγδαία στις φτωχότερες χώρες
Την ίδια στιγμή, σε πολλές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος η κατάσταση επιδεινώνεται γρήγορα. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται:
- στην υποσαχάρια Αφρική
- στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία
- στη Λατινική Αμερική
- σε νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού και της Καραϊβικής
Σε αρκετές από αυτές τις περιοχές, τα ποσοστά παχυσαρκίας αυξάνονται σήμερα πιο γρήγορα από ποτέ. Οι ειδικοί μιλούν πλέον για μια νέα «μετατόπιση» της παγκόσμιας κρίσης βάρους από τις ανεπτυγμένες προς τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Γιατί συμβαίνει αυτή η αλλαγή
Οι ερευνητές εξηγούν ότι οι κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές επηρεάζουν δραματικά τη διατροφή και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων.
Στις φτωχότερες χώρες παρατηρούνται:
- αυξημένη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων
- φθηνότερη πρόσβαση σε ανθυγιεινά γεύματα
- λιγότερη φυσική δραστηριότητα λόγω αστικοποίησης
- μεγαλύτερη διαθεσιμότητα τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και λιπαρά
Παράλληλα, πολλές κυβερνήσεις δεν διαθέτουν ακόμη ισχυρές πολιτικές πρόληψης, ενώ τα συστήματα υγείας δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τις χρόνιες παθήσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία.
Τα παιδιά δείχνουν πρώτη την αλλαγή
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι η επιβράδυνση της παχυσαρκίας εμφανίστηκε πρώτα στα παιδιά και στους εφήβους των πλούσιων χωρών. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η σταθεροποίηση ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του 1990, ενώ μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000 οι αυξήσεις είχαν επιβραδυνθεί σημαντικά στις περισσότερες ανεπτυγμένες κοινωνίες. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτό δεν σημαίνει πως το πρόβλημα λύθηκε. Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο τα ποσοστά παραμένουν εξαιρετικά υψηλά, ακόμη κι αν η αύξηση δεν είναι τόσο γρήγορη όσο παλαιότερα.
Η Ελλάδα παρουσιάζει επιβράδυνση αλλά παραμένει σε υψηλά επίπεδα
Η έρευνα αναφέρει ότι και στην Ελλάδα καταγράφεται επιβράδυνση της αύξησης της παχυσαρκίας, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η χώρα έχει ξεπεράσει το πρόβλημα. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι Έλληνες αντιμετωπίζουν προβλήματα βάρους, ειδικά στις νεότερες ηλικίες. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η μεσογειακή διατροφή, που κάποτε αποτελούσε σημαντικό προστατευτικό παράγοντα, έχει σταδιακά αντικατασταθεί από πιο δυτικά πρότυπα διατροφής με αυξημένη κατανάλωση fast food και έτοιμων γευμάτων.
Οι νέες θεραπείες και τα φάρμακα αδυνατίσματος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πιθανή επίδραση των νέων φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, όπως οι θεραπείες GLP-1 που χρησιμοποιούνται ήδη σε πολλές χώρες.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι:
- τα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τις μελλοντικές τάσεις
- η πρόληψη παραμένει πιο σημαντική από τη θεραπεία
- οι ανισότητες πρόσβασης στις θεραπείες ίσως διευρύνουν το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών
Παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, οι ερευνητές επιμένουν ότι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας απαιτεί μακροχρόνιες πολιτικές δημόσιας υγείας, εκπαίδευση και αλλαγή διατροφικών συνηθειών.
Η παχυσαρκία δεν εξελίσσεται παντού με τον ίδιο τρόπο
Το βασικό μήνυμα της νέας μελέτης είναι ότι η λεγόμενη «παγκόσμια επιδημία παχυσαρκίας» δεν ακολουθεί την ίδια πορεία σε όλες τις χώρες. Κάθε κοινωνία επηρεάζεται διαφορετικά από την οικονομία, τον πολιτισμό, τη διατροφή και τις πολιτικές υγείας. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι χώρες που καταφέρνουν να σταθεροποιήσουν τα ποσοστά παχυσαρκίας μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα παραδείγματα για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας του 21ου αιώνα.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!