NHS: Γιατί η Βρετανία λέει «όχι» στον μαζικό προληπτικό έλεγχο για καρκίνο προστάτη;

Μια νέα απόφαση της βρετανικής επιτροπής υγειονομικού ελέγχου NHS προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη δημόσια υγεία και στις οργανώσεις κατά του καρκίνου. Παρά την αύξηση των περιστατικών καρκίνου του προστάτη, οι ειδικοί στο Ηνωμένο Βασίλειο εισηγούνται να μην εφαρμοστεί μαζικός προληπτικός έλεγχος για όλους τους άνδρες, θεωρώντας ότι τα μειονεκτήματα ενδέχεται να ξεπερνούν τα οφέλη. Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί σήμερα τη συχνότερη μορφή καρκίνου στους άνδρες στη Βρετανία, με περισσότερες από 64.000 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο.

Παρόλα αυτά, σε αντίθεση με άλλες μορφές καρκίνου, δεν υπάρχει εθνικό πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου για το σύνολο του πληθυσμού. Η απόφαση προέρχεται από την Εθνική Επιτροπή Προληπτικού Ελέγχου του Ηνωμένου Βασιλείου (UKNSC), η οποία εξέτασε τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα γύρω από το PSA test – την πιο γνωστή εξέταση αίματος για τον εντοπισμό πιθανών προβλημάτων στον προστάτη. Οι ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ευρεία εφαρμογή του τεστ μπορεί να οδηγήσει σε υπερδιάγνωση και περιττές θεραπείες.

Τα βασικά σημεία της απόφασης

• Δεν προτείνεται μαζικός προληπτικός έλεγχος για όλους τους άνδρες.
• Η εξέταση PSA θεωρείται ότι μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα ή υπερβολικά αποτελέσματα.
• Προτείνεται στοχευμένος έλεγχος μόνο για άνδρες υψηλού κινδύνου με συγκεκριμένη γενετική μετάλλαξη BRCA2.
• Οι ειδικοί φοβούνται ότι πολλές περιπτώσεις θα οδηγηθούν σε περιττές επεμβάσεις.
• Ορισμένες θεραπείες ενδέχεται να προκαλέσουν παρενέργειες όπως ακράτεια και στυτική δυσλειτουργία.
• Η κυβέρνηση καλείται τώρα να αποφασίσει αν θα αποδεχθεί την εισήγηση.

Σύμφωνα με την επιτροπή, το PSA test δεν είναι αρκετά ακριβές ώστε να χρησιμοποιείται σε ολόκληρο τον ανδρικό πληθυσμό. Σε αρκετές περιπτώσεις εντοπίζει καρκίνους που εξελίσσονται πολύ αργά και ίσως δεν απειλήσουν ποτέ τη ζωή του ασθενούς. Ωστόσο, όταν αυτοί οι άνδρες υποβάλλονται σε επεμβάσεις ή θεραπείες, μπορεί να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.

Η νέα σύσταση προβλέπει ότι μόνο άνδρες ηλικίας 45 έως 61 ετών που φέρουν τη γονιδιακή μετάλλαξη BRCA2 και έχουν οικογενειακό ιστορικό συγκεκριμένων μορφών καρκίνου θα πρέπει να εξετάζονται κάθε δύο χρόνια. Η επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η ομάδα παρουσιάζει σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης επιθετικού καρκίνου του προστάτη.

Ωστόσο, η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις και ειδικούς. Η φιλανθρωπική οργάνωση Prostate Cancer UK χαρακτήρισε την εξέλιξη «βαθιά απογοητευτική», υποστηρίζοντας ότι χιλιάδες ζωές χάνονται κάθε χρόνο επειδή η νόσος εντοπίζεται αργά. Σύμφωνα με τα στοιχεία τους, περισσότεροι από 12.000 άνδρες πεθαίνουν ετησίως από καρκίνο του προστάτη στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Αντιδράσεις υπήρξαν και από πολιτικά πρόσωπα. Ο πρώην πρωθυπουργός David Cameron, ο οποίος έχει μιλήσει δημόσια για τη δική του εμπειρία με τον καρκίνο του προστάτη, κάλεσε την κυβέρνηση να απορρίψει τη σύσταση της επιτροπής. Όπως δήλωσε, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει ζωές, ειδικά σε περιπτώσεις όπου η ασθένεια δεν παρουσιάζει αρχικά συμπτώματα.

Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί συζήτηση είναι η στάση της επιτροπής απέναντι στους μαύρους άνδρες, οι οποίοι εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά καρκίνου του προστάτη. Παρότι αναγνωρίζεται ότι πρόκειται για ομάδα αυξημένου κινδύνου, οι ειδικοί δήλωσαν ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι ακόμη επαρκή ώστε να αποδειχθεί ότι ένας γενικευμένος έλεγχος θα προσφέρει περισσότερα οφέλη παρά κινδύνους.

Πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι η εικόνα μπορεί να αλλάξει τα επόμενα χρόνια. Νέες μελέτες και πιο σύγχρονες διαγνωστικές τεχνικές ίσως επιτρέψουν πιο ασφαλή και αποτελεσματικά προγράμματα ελέγχου. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη μεγάλες έρευνες, όπως η μελέτη Transform, που εξετάζει νέους τρόπους εντοπισμού του καρκίνου του προστάτη με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Η τελική απόφαση πλέον βρίσκεται στα χέρια της βρετανικής κυβέρνησης. Μέχρι τότε, η συζήτηση γύρω από τον προληπτικό έλεγχο του καρκίνου του προστάτη συνεχίζει να διχάζει επιστήμονες, πολιτικούς και οργανώσεις ασθενών, με κοινό στόχο όμως τη μείωση των θανάτων και την προστασία της υγείας των ανδρών.