Κλιματική κρίση και υγεία: Ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι η Ευρώπη πληρώνει ήδη το τίμημα

Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό πρόβλημα αλλά μια άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ). Σε νέα έκθεση και παρέμβασή του, ο ΠΟΥ Ευρώπης τονίζει ότι η κλιματική κρίση εξελίσσεται ήδη σε υγειονομική κρίση, επηρεάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους μέσω ακραίων θερμοκρασιών, ατμοσφαιρικής ρύπανσης, λοιμωδών νοσημάτων και ψυχικών επιπτώσεων. Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη περιοχή του πλανήτη. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι θερμοκρασίες στην ευρωπαϊκή ήπειρο αυξάνονται σχεδόν με διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται ολοένα πιο συχνά και πιο επικίνδυνα.

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη την ανθρώπινη υγεία

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν αποτελεί απλώς μελλοντική απειλή αλλά ήδη επιβαρύνει σοβαρά τα συστήματα υγείας.

Οι σημαντικότερες επιπτώσεις περιλαμβάνουν:

• περισσότερους θανάτους από καύσωνες
• επιδείνωση αναπνευστικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων
• αύξηση αλλεργιών και προβλημάτων από γύρη
• εξάπλωση λοιμωδών ασθενειών
• ψυχική επιβάρυνση μετά από φυσικές καταστροφές
• επισιτιστική και υδάτινη ανασφάλεια

Η Ευρώπη έχει ήδη βιώσει αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα, καταστροφικές πλημμύρες και παρατεταμένες ξηρασίες τα τελευταία χρόνια. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χωρίς άμεση δράση οι επιπτώσεις θα επιδεινωθούν δραματικά τις επόμενες δεκαετίες.

Ο ΠΟΥ ζητά άμεση πολιτική κινητοποίηση

Η νέα έκθεση της Πανευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κλίμα και την Υγεία, που δημιουργήθηκε υπό την αιγίδα του ΠΟΥ, παρουσιάζει 17 βασικές προτάσεις προς κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς.

Οι προτάσεις επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς άξονες:

• αναγνώριση της κλιματικής αλλαγής ως απειλής για την υγειονομική ασφάλεια
• μεταρρύθμιση των συστημάτων υγείας
• ενίσχυση τοπικών δράσεων και ανθεκτικότητας
• αλλαγή των οικονομικών πολιτικών που ενισχύουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα

Η πρώην πρωθυπουργός της Ισλανδίας Katrín Jakobsdóttir, που προεδρεύει της Επιτροπής, δήλωσε ότι η κλιματική κρίση αποτελεί ταυτόχρονα απειλή για την ασφάλεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημόσια υγεία.

Οι καύσωνες σκοτώνουν ήδη χιλιάδες ανθρώπους

Οι υψηλές θερμοκρασίες θεωρούνται μία από τις πιο άμεσες απειλές για την ανθρώπινη ζωή. Σύμφωνα με επιστημονικά στοιχεία, οι θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη αυξάνονται σταθερά στην Ευρώπη.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι θεωρούνται:

• οι ηλικιωμένοι
• τα μικρά παιδιά
• τα άτομα με χρόνια νοσήματα
• οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους
• τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χωρίς αποτελεσματικά μέτρα προσαρμογής, οι θάνατοι από καύσωνα θα μπορούσαν να πολλαπλασιαστούν μέχρι τα μέσα του αιώνα.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση επιδεινώνει την κρίση

Ο ΠΟΥ τονίζει ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα δεν επηρεάζει μόνο το κλίμα αλλά και την καθημερινή υγεία των πολιτών μέσω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να δαπανούν δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις για καύσιμα που επιβαρύνουν τόσο το περιβάλλον όσο και τα συστήματα υγείας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η ρύπανση που συνδέεται με τα ορυκτά καύσιμα προκαλεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρώπη.

Νέες ασθένειες και εξάπλωση λοιμώξεων

Η άνοδος της θερμοκρασίας αλλάζει επίσης τη γεωγραφική εξάπλωση πολλών λοιμωδών ασθενειών. Τα κουνούπια και άλλοι φορείς νοσημάτων επεκτείνονται πλέον σε περιοχές όπου παλαιότερα δεν επιβίωναν.

Οι ειδικοί ανησυχούν για:

• μεγαλύτερο κίνδυνο μετάδοσης ελονοσίας
• αύξηση του δάγκειου πυρετού
• εξάπλωση του ιού του Δυτικού Νείλου
• αυξημένες τροφιμογενείς και υδατογενείς λοιμώξεις

Παράλληλα, η υποβάθμιση των υδάτινων πόρων και οι ξηρασίες εντείνουν τον κίνδυνο ανθρωπιστικών κρίσεων και υποσιτισμού σε πολλές περιοχές του κόσμου.

Η ψυχική υγεία στο επίκεντρο

Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης δεν είναι μόνο σωματικές αλλά και ψυχολογικές. Οι φυσικές καταστροφές, οι μετακινήσεις πληθυσμών και η αβεβαιότητα για το μέλλον επηρεάζουν σημαντικά την ψυχική υγεία.

Οι ειδικοί καταγράφουν αύξηση:

• του άγχους και της κατάθλιψης
• του λεγόμενου «climate anxiety»
• των ψυχολογικών τραυμάτων μετά από καταστροφές
• της κοινωνικής ανασφάλειας σε ευάλωτες κοινότητες

Η κλιματική δράση μπορεί να βελτιώσει την υγεία

Παρά τις ανησυχητικές προβλέψεις, ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αποτελεί ταυτόχρονα και τεράστια ευκαιρία για τη δημόσια υγεία. Η μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, οι βιώσιμες μεταφορές, οι πιο «πράσινες» πόλεις και οι υγιεινότερες διατροφικές συνήθειες μπορούν να μειώσουν τα νοσήματα, να αυξήσουν το προσδόκιμο ζωής και να περιορίσουν τις κοινωνικές ανισότητες