Η ακτινοθεραπευτική ογκολογία στην Ελλάδα έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με την ενίσχυση του εξοπλισμού και τη βελτίωση των υπηρεσιών προς τους ασθενείς με καρκίνο. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε η δωρεά του Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, που αναβάθμισε ουσιαστικά το δημόσιο σύστημα.Στη δημοσιογράφο υγείας Νικολέτα Ντάμπου και στην εκπομπή Opinion Health του Healthweb.gr, ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος -Συντονιστής Διευθυντής Ακτινοθεραπευτικού Ογκολογικού Τμήματος, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» Γιώργος Πισσάκας εξηγεί τι έχει αλλάξει στην πράξη για τους ασθενείς, ποια είναι η σημερινή εικόνα της ακτινοθεραπείας στη χώρα και ποιες προκλήσεις παραμένουν.
Να μιλήσουμε για την ακτινοθεραπευτική ογκολογία στην Ελλάδα και τις σημαντικές αλλαγές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, με την ενίσχυση του εξοπλισμού και την αναβάθμιση των υπηρεσιών για τους ασθενείς με καρκίνο. Μαζί μας είναι ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος, συντονιστής-διευθυντής στο ΓΝΑ Αλεξάνδρα και πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας, κύριος Γιώργος Πισάκας. Κύριε Πισάκα, καλώς ήρθατε.
Απάντηση: Καλώς σας βρήκα, να είστε καλά.
Ερώτηση: Ποια είναι σήμερα η εικόνα της ακτινοθεραπείας στην Ελλάδα μετά τις πρόσφατες παρεμβάσεις και επενδύσεις;
Απάντηση: Νομίζω ότι το πιο σημαντικό που έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια είναι μια βαθιά και ουσιαστική ποιοτική αναβάθμιση της ακτινοθεραπευτικής ογκολογίας στη χώρα μας. Η ακτινοθεραπεία είναι μια ειδικότητα που εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την τεχνολογία. Όλη αυτή η τεχνολογική εξέλιξη των τελευταίων ετών κατάφερε να ενσωματωθεί στην καθημερινή πρακτική.
Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οι ασθενείς ταλαιπωρούνται πολύ λιγότερο. Έχουμε τη δυνατότητα να δώσουμε μεγαλύτερη δόση εκεί που χρειάζεται, άρα να έχουμε πιο αποτελεσματική θεραπεία, και ταυτόχρονα να προστατεύσουμε τους υγιείς ιστούς. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο να ζήσει ο ασθενής, αλλά να ζήσει με όσο το δυνατόν καλύτερη ποιότητα ζωής. Σε σχέση με το παρελθόν, οι παρενέργειες είναι σαφώς λιγότερες και πιο ελεγχόμενες.
Ερώτηση: Πόσο σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι επενδύσεις σε εξοπλισμό, ειδικά στα δημόσια νοσοκομεία;
Απάντηση: Έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Αν μιλούσαμε πριν από 7–8 χρόνια, η εικόνα θα ήταν εντελώς διαφορετική. Η μεγάλη αλλαγή ξεκίνησε με τη δωρεά του Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, που περιλάμβανε 12 σύγχρονα μηχανήματα για 8 δημόσια νοσοκομεία.
Για να καταλάβετε τη διαφορά, εκείνη την περίοδο η χώρα διέθετε συνολικά περίπου 24 μηχανήματα στο δημόσιο σύστημα, εκ των οποίων τα 16 ήταν πάνω από 15 ετών. Δηλαδή είχαν ξεπεράσει τον χρόνο ζωής τους και ήταν τεχνολογικά ξεπερασμένα. Η παρέμβαση αυτή άλλαξε ριζικά το τοπίο, όχι μόνο στον εξοπλισμό αλλά και στη φιλοσοφία της παροχής υπηρεσιών.
Ερώτηση: Πώς ξεκίνησε αυτή η συνεργασία που τελικά οδήγησε σε μια τόσο μεγάλη δωρεά;
Απάντηση: Ξεκίνησε με έναν τρόπο που πραγματικά μοιάζει απίστευτος. Την περίοδο της οικονομικής κρίσης, όταν υπήρχαν πολλοί ανασφάλιστοι χωρίς πρόσβαση στο σύστημα υγείας, είχαμε αποφασίσει στο “Αλεξάνδρα” να λειτουργήσουμε ένα εθελοντικό απογευματινό ιατρείο για να εξυπηρετούμε αυτούς τους ανθρώπους.
Μια από αυτές τις ασθενείς, η οποία έπασχε από πολλαπλούν μυέλωμα, ολοκλήρωσε τη θεραπεία της με επιτυχία. Στο τέλος μάς είπε ότι ήθελε να κάνει κάτι για να βοηθήσει. Λίγες ημέρες αργότερα επέστρεψε και μας έφερε επαφές από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Ακολούθησε συνάντηση, παρουσιάσαμε στοιχεία και μελέτες για τις ανάγκες της χώρας, και τελικά ήρθε η πρόταση να αντικατασταθούν όλα τα παλιά μηχανήματα. Για εμάς που παλεύαμε χρόνια για ένα μηχάνημα, αυτό ήταν πραγματικά συγκλονιστικό.
Ερώτηση: Πέρα από τον εξοπλισμό, τι άλλαξε για τον ασθενή στην καθημερινότητα της θεραπείας;
Απάντηση: Άλλαξε πρώτα απ’ όλα το περιβάλλον. Τα νέα ακτινοθεραπευτικά κέντρα δεν έχουν καμία σχέση με τα παλιά. Είναι φωτεινά, σύγχρονα, σχεδιασμένα με σεβασμό στον ασθενή. Αυτό παίζει τεράστιο ρόλο στην ψυχολογία του.
Σε επίπεδο θεραπείας, η αλλαγή είναι ακόμα μεγαλύτερη. Τα σύγχρονα μηχανήματα μας επιτρέπουν να κάνουμε απεικόνιση πριν από κάθε συνεδρία. Δηλαδή, βλέπουμε εκείνη τη στιγμή πού βρίσκονται τα όργανα του ασθενούς και προσαρμόζουμε τη θεραπεία. Μπορούμε να προστατεύσουμε κρίσιμες δομές όπως το έντερο ή την ουροδόχο κύστη και να περιορίσουμε στο ελάχιστο τις παρενέργειες. Αυτό είναι ουσιαστικά η εφαρμογή της πραγματικής στοχευμένης ακτινοθεραπείας.
Ερώτηση: Πού βρίσκεται σήμερα το δημόσιο σύστημα σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα;
Απάντηση: Για πρώτη φορά μπορούμε να πούμε ότι το δημόσιο σύστημα έχει φτάσει σε επίπεδο αντίστοιχο ή και ανώτερο από το ιδιωτικό, τόσο σε εξοπλισμό όσο και σε ποιότητα υπηρεσιών. Τα μηχανήματα είναι από τα καλύτερα που υπάρχουν στην Ευρώπη και οι χώροι έχουν αναβαθμιστεί σημαντικά.
Ωστόσο, υπάρχει ένα σοβαρό θέμα που αφορά τον ιδιωτικό τομέα, και αυτό είναι οι επιπλέον χρεώσεις στους ασθενείς.
Ερώτηση: Αναφέρεστε στις χρεώσεις που καλούνται να πληρώσουν οι ασθενείς. Τι ακριβώς συμβαίνει;
Απάντηση: Παρόλο που οι ακτινοθεραπείες καλύπτονται από τον ΕΟΠΥΥ, παρατηρείται το φαινόμενο να ζητούνται επιπλέον χρήματα από τους ασθενείς. Μιλάμε για ποσά που φτάνουν τα 2.000 με 3.000 ευρώ για μια κλασική θεραπεία, ενώ σε πιο εξειδικευμένες τεχνικές, όπως η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία, το κόστος μπορεί να φτάσει τις 5.000 ή και 6.000 ευρώ.
Αυτό δεν θα έπρεπε να συμβαίνει και χρειάζεται έλεγχος. Είναι ένα πολύ ευαίσθητο ζήτημα, γιατί αφορά ανθρώπους που ήδη βρίσκονται σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση.
Ερώτηση: Τι έχει αλλάξει στις λίστες αναμονής για ακτινοθεραπεία;
Απάντηση: Η βελτίωση είναι σημαντική. Από αναμονές που έφταναν ακόμη και τους 6 μήνες, σήμερα έχουμε φτάσει περίπου στους 2 μήνες. Παρ’ όλα αυτά, ο καρκίνος δεν περιμένει, οπότε για τα επείγοντα περιστατικά υπάρχει προτεραιοποίηση και ξεκινούν πολύ πιο γρήγορα.
Ερώτηση: Έχει επεκταθεί και το ωράριο λειτουργίας των τμημάτων;
Απάντηση: Ναι, και αυτό ήταν μια πολύ σημαντική εξέλιξη. Παλαιότερα τα τμήματα λειτουργούσαν σε περιορισμένο ωράριο. Σήμερα, με την εφαρμογή της ολοήμερης λειτουργίας, δουλεύουμε μέχρι αργά το βράδυ, πολλές φορές μέχρι τις 11:30 ή και τα μεσάνυχτα, ενώ σε έκτακτες περιπτώσεις μπορεί να φτάσουμε και μετά τα μεσάνυχτα.
Αυτό γίνεται για να μην χαθεί καμία θεραπεία και για να μπορέσουμε να εξυπηρετήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους ασθενείς.
Ερώτηση: Τι σημαίνει στην πράξη «ολοήμερη λειτουργία» για τον ασθενή;
Απάντηση: Σημαίνει ότι ο ασθενής εξυπηρετείται χωρίς να πληρώνει, όπως ακριβώς και το πρωί. Δεν έχει καμία σχέση με τα απογευματινά ιατρεία, όπου υπάρχει οικονομική επιβάρυνση. Είναι μια επέκταση του δημόσιου συστήματος προς όφελος του ασθενούς.
Ερώτηση: Και το προσωπικό πώς ανταποκρίνεται σε αυτή την επέκταση του ωραρίου; Υπάρχει αμοιβή;
Απάντηση: Η συμμετοχή είναι προαιρετική, αλλά υπάρχει οικονομική αποζημίωση. Ο ΕΟΠΥΥ αποζημιώνει το νοσοκομείο, το οποίο κρατά ένα ποσοστό και το υπόλοιπο κατανέμεται στο προσωπικό που συμμετέχει. Είναι σημαντικό γιατί η ακτινοθεραπεία βασίζεται σε ομάδα: γιατροί, φυσικοί ιατρικής, τεχνολόγοι. Όλοι πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα.
Ερώτηση: Υπάρχει επάρκεια μηχανημάτων στη χώρα;
Απάντηση: Όχι ακόμη. Αυτή τη στιγμή λειτουργούν περίπου 56 μηχανήματα, ενώ με βάση τα πληθυσμιακά δεδομένα θα έπρεπε να έχουμε 77 έως 80. Υπάρχει σχεδιασμός για νέα μηχανήματα μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, αλλά δυστυχώς υπάρχουν καθυστερήσεις στις διαδικασίες.
Ερώτηση: Υπάρχει πρόβλεψη για ενίσχυση της περιφέρειας;
Απάντηση: Ναι, και είναι απολύτως απαραίτητο. Αυτή τη στιγμή περίπου το 50% των ασθενών καταλήγει στην Αθήνα. Υπάρχει σχεδιασμός για νέα κέντρα στη Λαμία, στην Τρίπολη και στη Ρόδο, ώστε να καλυφθούν καλύτερα οι ανάγκες της περιφέρειας και να μειωθούν οι μετακινήσεις των ασθενών.
Ερώτηση: Ένα πολύ σημαντικό θέμα είναι και η διαμονή των ασθενών που έρχονται από την επαρχία. Ποια είναι η κατάσταση;
Απάντηση: Είναι ένα από τα πιο δύσκολα και λιγότερο προβεβλημένα προβλήματα. Οι ασθενείς που χρειάζονται ακτινοθεραπεία πρέπει να μείνουν στην Αθήνα για μεγάλο χρονικό διάστημα, που μπορεί να φτάσει και τον ενάμιση ή δύο μήνες. Πολλοί δεν έχουν συγγενείς ή οικονομική δυνατότητα να καλύψουν αυτή τη διαμονή.
Υπάρχουν κάποιες προσπάθειες, όπως η Πνοή Αγάπης, που διαθέτει ξενώνες και προσφέρει φιλοξενία με υποστηρικτικές υπηρεσίες. Ωστόσο, αυτές οι δομές καλύπτουν μόνο ένα μέρος των αναγκών. Υπάρχουν και άλλες μικρότερες πρωτοβουλίες από συλλόγους, αλλά το πρόβλημα παραμένει μεγάλο και χρειάζεται συνολική αντιμετώπιση.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!