Τα τελευταία χρόνια η ψυχική υγεία έχει βγει από τη σκιά. Συζητείται περισσότερο στα μέσα ενημέρωσης, στα κοινωνικά δίκτυα, στους χώρους εργασίας και στις παρέες. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι μοιράζονται τις εμπειρίες τους με το άγχος, την κατάθλιψη, την εξουθένωση και τις ψυχολογικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Πρόκειται αναμφίβολα για μια θετική εξέλιξη, καθώς συμβάλλει στη μείωση του στίγματος και ενθαρρύνει όσους υποφέρουν να αναζητήσουν βοήθεια.
Ωστόσο, όσο σημαντικό κι αν είναι να μιλάμε για την ψυχική υγεία, δεν αρκεί. Οι λέξεις από μόνες τους δεν μπορούν να αλλάξουν την καθημερινότητα ενός ανθρώπου που παλεύει σιωπηλά με τον πόνο, τη μοναξιά ή την απελπισία. Ίσως ήρθε η στιγμή να περάσουμε από τη θεωρία στην πράξη. Όχι μόνο να μιλάμε για την ψυχική υγεία, αλλά να ρωτάμε, να ακούμε και να ενεργούμε.
Η δύναμη μιας απλής ερώτησης
Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες δεν ζητούν βοήθεια. Φοβούνται ότι θα κριθούν, ότι θα παρεξηγηθούν ή ότι θα επιβαρύνουν τους άλλους με τα προβλήματά τους. Συχνά συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά στην εργασία, στην οικογένεια ή στις κοινωνικές τους υποχρεώσεις, ενώ εσωτερικά βιώνουν μεγάλη πίεση.
Μια απλή ερώτηση μπορεί να κάνει τη διαφορά.
«Πώς είσαι πραγματικά;»
«Σε βλέπω κουρασμένο τελευταία. Θέλεις να μιλήσουμε;»
«Υπάρχει κάτι που σε δυσκολεύει;»
Τέτοιες ερωτήσεις δείχνουν ενδιαφέρον και δημιουργούν έναν ασφαλή χώρο επικοινωνίας. Δεν λύνουν το πρόβλημα, αλλά μεταφέρουν ένα σημαντικό μήνυμα: «Δεν είσαι μόνος».
Η τέχνη του να ακούμε
Στην καθημερινότητα πολλοί ακούμε για να απαντήσουμε και όχι για να κατανοήσουμε. Όταν κάποιος μας μιλά για τη δυσκολία του, συχνά σπεύδουμε να δώσουμε συμβουλές, να βρούμε λύσεις ή να υποβαθμίσουμε το πρόβλημα με φράσεις όπως «μην το σκέφτεσαι», «όλα θα περάσουν» ή «υπάρχουν και χειρότερα».
Παρότι συνήθως λέγονται με καλή πρόθεση, τέτοιες αντιδράσεις μπορεί να κάνουν τον συνομιλητή να αισθανθεί ότι δεν ακούγεται πραγματικά.
Η ουσιαστική ακρόαση απαιτεί παρουσία και ενσυναίσθηση. Σημαίνει να αφήσουμε στην άκρη την ανάγκη να διορθώσουμε τα πάντα και να επιτρέψουμε στον άλλον να εκφραστεί ελεύθερα. Μερικές φορές το πιο πολύτιμο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε δεν είναι μια λύση αλλά η προσοχή μας.
Όταν κάποιος αισθάνεται ότι ακούγεται χωρίς κριτική και χωρίς πίεση, είναι πιο πιθανό να ανοιχτεί και να αναζητήσει την υποστήριξη που χρειάζεται.
Από την ευαισθητοποίηση στη δράση
Η ενημέρωση γύρω από την ψυχική υγεία είναι απαραίτητη, αλλά δεν πρέπει να σταματά εκεί. Η πραγματική αλλαγή έρχεται όταν η γνώση μετατρέπεται σε πράξη.
Αυτό μπορεί να σημαίνει να συνοδεύσουμε έναν φίλο σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας, να στηρίξουμε έναν συνάδελφο που περνά δύσκολη περίοδο ή να αφιερώσουμε χρόνο σε ένα αγαπημένο πρόσωπο που δείχνει να απομονώνεται.
Μπορεί επίσης να σημαίνει τη δημιουργία πιο ανθρώπινων περιβαλλόντων σε σχολεία, πανεπιστήμια και χώρους εργασίας. Περιβαλλόντων όπου οι άνθρωποι δεν φοβούνται να εκφράσουν τις δυσκολίες τους και όπου η ψυχική ευεξία αντιμετωπίζεται με την ίδια σοβαρότητα που αντιμετωπίζεται η σωματική υγεία.
Η σιωπηλή κρίση γύρω μας
Η ψυχική δυσφορία δεν είναι πάντα ορατή. Πολλοί άνθρωποι χαμογελούν, εργάζονται, κοινωνικοποιούνται και φαίνονται καλά, ενώ ταυτόχρονα δίνουν καθημερινά μια δύσκολη εσωτερική μάχη.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μην θεωρούμε δεδομένο ότι κάποιος είναι καλά μόνο επειδή δείχνει καλά. Η καλοσύνη, το ενδιαφέρον και η προθυμία να ακούσουμε μπορούν να έχουν μεγαλύτερη επίδραση απ’ όσο φανταζόμαστε.
Μια συζήτηση, ένα τηλεφώνημα ή ένα μήνυμα μπορεί να αποτελέσει το σημείο καμπής για έναν άνθρωπο που αισθάνεται μόνος ή αβοήθητος.
Μια κοινωνία που νοιάζεται
Η ψυχική υγεία δεν είναι αποκλειστικά ατομική υπόθεση. Είναι ζήτημα που αφορά οικογένειες, κοινότητες και ολόκληρη την κοινωνία. Η δημιουργία ενός κόσμου με περισσότερη κατανόηση και λιγότερο στίγμα δεν εξαρτάται μόνο από ειδικούς ή οργανισμούς. Εξαρτάται και από τις καθημερινές μας επιλογές.
Ίσως λοιπόν το επόμενο βήμα δεν είναι να μιλάμε περισσότερο για την ψυχική υγεία, αλλά να τη στηρίζουμε πιο ουσιαστικά. Να ρωτάμε με ειλικρινές ενδιαφέρον, να ακούμε χωρίς προκαταλήψεις και να πράττουμε όταν κάποιος χρειάζεται βοήθεια.
Γιατί πολλές φορές η μεγαλύτερη διαφορά στη ζωή ενός ανθρώπου δεν προέρχεται από ένα μεγάλο γεγονός, αλλά από κάποιον που επέλεξε να σταθεί δίπλα του τη στιγμή που το είχε περισσότερο ανάγκη.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!