Σοβαρές ανησυχίες προκαλεί στις Ηνωμένες Πολιτείες η αποκάλυψη ότι το Τμήμα Δημόσιας Υγείας του Σικάγο κινδυνεύει να αφήσει αναξιοποίητα εκατομμύρια δολάρια ομοσπονδιακής χρηματοδότησης, την ώρα που η πόλη αντιμετωπίζει αυξανόμενες ανάγκες σε υπηρεσίες υγείας, πρόληψης και αντιμετώπισης επιδημιών. Η υπόθεση έχει πυροδοτήσει πολιτικές αντιδράσεις αλλά και έντονο προβληματισμό στους ειδικούς της δημόσιας υγείας, καθώς τα συγκεκριμένα κονδύλια προορίζονταν για κρίσιμα προγράμματα μετά την πανδημία COVID-19.

Τα κονδύλια που κινδυνεύουν να χαθούν
Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης προέρχεται από το πρόγραμμα American Rescue Plan Act (ARPA), δηλαδή το τεράστιο πακέτο οικονομικής ενίσχυσης που δημιούργησαν οι ΗΠΑ για την ανάκαμψη μετά την πανδημία.
Τα χρήματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια για:
- προγράμματα επιδημιολογικής επιτήρησης
- ενίσχυση νοσοκομείων
- προσλήψεις προσωπικού δημόσιας υγείας
- υπηρεσίες ψυχικής υγείας
- πρόληψη HIV και σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων
- εμβολιαστικές δράσεις
- παρεμβάσεις σε ευάλωτες κοινότητες
Ωστόσο, σύμφωνα με αναφορές αμερικανικών μέσων και οργανισμών πολιτικής ανάλυσης, σημαντικό μέρος αυτών των χρημάτων παραμένει αδιάθετο ή δεν έχει αξιοποιηθεί αποτελεσματικά πριν τη λήξη των σχετικών προθεσμιών.
Το πρόβλημα της «προσωρινής χρηματοδότησης»
Οι ειδικοί εξηγούν ότι μεγάλο μέρος των ομοσπονδιακών κονδυλίων ήταν προσωρινό. Αυτό δημιούργησε ένα δύσκολο δίλημμα για τις τοπικές αρχές:
Να επενδύσουν σε μόνιμες υπηρεσίες γνωρίζοντας ότι η χρηματοδότηση θα τελειώσει ή να περιορίσουν τις δράσεις φοβούμενοι μελλοντικό δημοσιονομικό κενό;
Στην περίπτωση του Σικάγου, φαίνεται πως υπήρξε καθυστέρηση στη διαχείριση και αξιοποίηση αρκετών προγραμμάτων.
Σύμφωνα με οικονομικές αναλύσεις, το budget του Chicago Department of Public Health μειώνεται δραστικά για το 2026, καθώς λήγουν οι έκτακτες επιχορηγήσεις της πανδημίας. Οι συνολικές πιστώσεις προβλέπεται να πέσουν πάνω από 54% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Μαζικές περικοπές και απώλειες προσωπικού
Η μείωση της χρηματοδότησης έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τη λειτουργία των υπηρεσιών δημόσιας υγείας.
Οι προβλεπόμενες περικοπές περιλαμβάνουν:
- μείωση επιδημιολόγων
- κατάργηση θέσεων πρόληψης λοιμώξεων
- περιορισμό εξωτερικών συνεργασιών
- μείωση κοινωνικών προγραμμάτων
- περικοπές σε προγράμματα πρόληψης ασθενειών
Σύμφωνα με στοιχεία προϋπολογισμού, το τμήμα δημόσιας υγείας του Σικάγου αναμένεται να χάσει εκατοντάδες θέσεις εργασίας σε σχέση με τα χρόνια της πανδημίας.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η απώλεια έμπειρου προσωπικού μπορεί να αποδυναμώσει σημαντικά την ετοιμότητα της πόλης απέναντι σε μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις.
Η πολιτική αντιπαράθεση
Το θέμα έχει αποκτήσει και πολιτικές διαστάσεις.
Ορισμένοι επικριτές κατηγορούν τις τοπικές αρχές ότι δεν σχεδίασαν εγκαίρως τη μετάβαση μετά το τέλος της έκτακτης χρηματοδότησης της πανδημίας. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μείωσε πολύ γρήγορα τη στήριξη προς τις πόλεις.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Trump εξετάζει περαιτέρω περιορισμούς σε χρηματοδοτήσεις δημόσιας υγείας προς πολιτείες και μεγάλες πόλεις που διοικούνται από Δημοκρατικούς, προκαλώντας νέες εντάσεις.
Οι προτεινόμενες περικοπές αφορούν:
- προγράμματα πρόληψης HIV
- δράσεις κατά των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων
- εκπαίδευση υγειονομικών
- προγράμματα «health equity»
- κοινοτικές παρεμβάσεις πρόληψης
Οι φόβοι για το μέλλον
Οι ειδικοί στη δημόσια υγεία προειδοποιούν ότι η υποχρηματοδότηση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες τα επόμενα χρόνια.
Η πανδημία COVID-19 απέδειξε πόσο κρίσιμη είναι η ύπαρξη ισχυρών τοπικών δομών υγείας, συστημάτων επιτήρησης και εξειδικευμένου προσωπικού.
Οι βασικοί φόβοι περιλαμβάνουν:
- καθυστερημένη ανίχνευση νέων επιδημιών
- αύξηση λοιμωδών νοσημάτων
- επιβάρυνση νοσοκομείων
- υποβάθμιση προγραμμάτων πρόληψης
- αύξηση κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι πολλά από τα προγράμματα που δημιουργήθηκαν την περίοδο της πανδημίας αφορούσαν κοινότητες χαμηλού εισοδήματος που εξακολουθούν να έχουν αυξημένες ανάγκες.
Η μεγάλη πρόκληση μετά την πανδημία
Το Σικάγο δεν είναι η μόνη πόλη που αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα. Πολλές αμερικανικές μεγαλουπόλεις βρίσκονται αντιμέτωπες με τη δύσκολη μετάβαση από την έκτακτη πανδημική χρηματοδότηση στη «νέα κανονικότητα». Η συζήτηση πλέον επικεντρώνεται στο αν οι ΗΠΑ θα επενδύσουν μακροπρόθεσμα στη δημόσια υγεία ή αν οι υποδομές που δημιουργήθηκαν μετά την COVID-19 θα αρχίσουν να διαλύονται λόγω έλλειψης πόρων. Για πολλούς επιστήμονες, το δίδαγμα της πανδημίας είναι σαφές: η δημόσια υγεία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε προσωρινά κονδύλια έκτακτης ανάγκης. Χρειάζεται σταθερή και διαρκής χρηματοδότηση ώστε οι πόλεις να είναι πραγματικά έτοιμες για την επόμενη κρίση.


