Η βρισιά ως φυσική εκτόνωση: Οι βωμολοχίες μπορούν να σε κάνουν πιο δυνατό;

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν βρεθεί κάποια στιγμή να βρίζουν αυθόρμητα όταν πονάνε, θυμώνουν ή προσπαθούν να ξεπεράσουν μια δύσκολη σωματική δοκιμασία. Αν και η βρισιά θεωρείται συχνά κοινωνικά ανεπιθύμητη, φαίνεται ότι έχει μια απρόσμενη θετική πλευρά. Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, το να ξεστομίζει κανείς μια βρισιά σε στιγμές έντασης δεν λειτουργεί μόνο ως συναισθηματική εκτόνωση, αλλά μπορεί να βελτιώσει και τη σωματική απόδοση.

Έρευνα που δημοσιεύθηκε από την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία δείχνει ότι η βρισιά μπορεί να ενισχύσει τη δύναμη και την αντοχή, βοηθώντας τους ανθρώπους να ξεπεράσουν τις εσωτερικές τους αναστολές και να πιέσουν περισσότερο τον εαυτό τους.

Η ψυχολογία πίσω από τη βωμολοχία

Σύμφωνα με τον Richard Stephens, Ph.D., από το Πανεπιστήμιο Keele στο Ηνωμένο Βασίλειο και κύριο συγγραφέα της μελέτης, οι άνθρωποι συχνά δεν αξιοποιούν πλήρως τις φυσικές τους δυνατότητες. Αυτός ο περιορισμός δεν είναι πάντα συνειδητός· πολλές φορές οφείλεται σε ψυχολογικούς φραγμούς, όπως ο φόβος του πόνου, της αποτυχίας ή της υπερπροσπάθειας.

Η βρισιά φαίνεται να λειτουργεί ως ένας απλός τρόπος άρσης αυτών των φραγμών. Όπως εξηγεί ο Stephens, όταν βρίζουμε, νιώθουμε πιο συγκεντρωμένοι, πιο σίγουροι για τον εαυτό μας και λιγότερο αποσπασμένοι από αρνητικές σκέψεις. Με άλλα λόγια, η βωμολοχία επιτρέπει στον εγκέφαλο να χαλαρώσει τους κοινωνικούς και ψυχολογικούς περιορισμούς που συνήθως μας συγκρατούν.

Τι έδειχναν οι προηγούμενες μελέτες

Η ιδέα ότι η βρισιά ενισχύει τη σωματική απόδοση δεν είναι καινούργια. Προηγούμενη έρευνα του Stephens και άλλων επιστημόνων είχε δείξει ότι οι άνθρωποι αντέχουν περισσότερο τον πόνο όταν βρίζουν, για παράδειγμα όταν κρατούν το χέρι τους σε παγωμένο νερό. Παρόμοια αποτελέσματα είχαν παρατηρηθεί και σε δοκιμασίες μυϊκής αντοχής, όπως ασκήσεις στήριξης του σωματικού βάρους.

Αυτά τα ευρήματα έχουν επαναληφθεί σε διαφορετικά πειράματα, γεγονός που τα καθιστά αξιόπιστα. Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παρέμενε: ποιος είναι ο ψυχολογικός μηχανισμός που κάνει τη βρισιά τόσο αποτελεσματική;

Τα νέα πειράματα

Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, οι ερευνητές πραγματοποίησαν δύο νέα πειράματα με συνολικά 192 συμμετέχοντες. Σε κάθε πείραμα, οι συμμετέχοντες εκτελούσαν κάμψεις σε καρέκλα, μια άσκηση που απαιτεί αντοχή και δύναμη, ενώ ταυτόχρονα επαναλάμβαναν είτε μια βρισιά της επιλογής τους είτε μια ουδέτερη λέξη κάθε δύο δευτερόλεπτα.

Μετά το τέλος της δοκιμασίας, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με την ψυχική τους κατάσταση κατά τη διάρκεια της άσκησης. Οι ερευνητές αξιολόγησαν παράγοντες όπως το θετικό συναίσθημα, το αίσθημα αυτοπεποίθησης, ο βαθμός απόσπασης της προσοχής και το πόσο «αστεία» ή απελευθερωτική βίωσαν την κατάσταση.

Η έννοια της ψυχολογικής ροής

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην έννοια της ψυχολογικής ροής. Η ροή είναι μια κατάσταση στην οποία το άτομο είναι πλήρως απορροφημένο σε μια δραστηριότητα, με έντονη συγκέντρωση και αίσθηση ευχαρίστησης. Πρόκειται για μια κατάσταση που συνδέεται συχνά με υψηλή απόδοση και μειωμένη αυτοκριτική.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι έβριζαν όχι μόνο άντεχαν περισσότερο στη δοκιμασία, αλλά ανέφεραν και υψηλότερα επίπεδα ροής, αυτοπεποίθησης και απόσπασης από τον πόνο ή την κόπωση.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα

Συνδυάζοντας τα δεδομένα των νέων και παλαιότερων πειραμάτων, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η βρισιά λειτουργεί ως ένας μηχανισμός άρσης αναστολών. Δεν προσφέρει ενέργεια με βιολογική έννοια, αλλά βοηθά το άτομο να απελευθερωθεί ψυχολογικά και να αξιοποιήσει καλύτερα τις υπάρχουσες δυνάμεις του.

Όπως σημειώνει ο Stephens, η βωμολοχία είναι ένα εργαλείο χωρίς κόστος, χωρίς θερμίδες και χωρίς φάρμακα, το οποίο είναι άμεσα διαθέσιμο όταν κάποιος χρειάζεται μια ώθηση στην απόδοσή του.

Μελλοντικές εφαρμογές

Οι ερευνητές σκοπεύουν να διερευνήσουν αν το ίδιο φαινόμενο ισχύει και σε άλλες καταστάσεις όπου κυριαρχεί ο δισταγμός, όπως η δημόσια ομιλία ή οι ρομαντικές συμπεριφορές. Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, η βρισιά μπορεί να αποδειχθεί ένα απροσδόκητα ισχυρό ψυχολογικό εργαλείο, ικανό να επηρεάσει όχι μόνο το σώμα, αλλά και τη συμπεριφορά μας σε κοινωνικά πλαίσια.