Παλμοί καρδιάς – Οι φυσιολογικές τιμές ανά ηλικία και τι να προσέχετε

Οι παλμοί της καρδιάς αποτελούν βασικό δείκτη της καρδιαγγειακής υγείας. Ο καρδιακός ρυθμός (heart rate) εκφράζει τον αριθμό των συστολών της καρδιάς ανά λεπτό και μετριέται σε παλμούς ανά λεπτό (beats per minute – bpm). Η συστηματική παρακολούθησή του μπορεί να αποκαλύψει πληροφορίες για τη φυσική κατάσταση, τη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος και πιθανές παθολογικές καταστάσεις.

Η καρδιά δεν χτυπά με τον ίδιο ρυθμό σε όλες τις ηλικίες ούτε υπό όλες τις συνθήκες. Ο καρδιακός ρυθμός επηρεάζεται από την ηλικία, το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας, τη θερμοκρασία σώματος, τη λήψη φαρμάκων, το άγχος και την ενυδάτωση.

Φυσιολογικές Τιμές Καρδιακών Παλμών Ανά Ηλικία

Οι φυσιολογικές τιμές αφορούν τον καρδιακό ρυθμό σε κατάσταση ηρεμίας.

• Νεογνά (0–1 έτους): 100–160 bpm

• Νήπια (1–3 ετών): 90–150 bpm

• Παιδιά (4–12 ετών): 70–120 bpm

• Έφηβοι (13–18 ετών): 60–100 bpm

• Ενήλικες: 60–100 bpm

• Ηλικιωμένοι: 60–100 bpm (συχνά ελαφρώς χαμηλότεροι σε καλή φυσική κατάσταση)

Σε καλά γυμνασμένα άτομα, ιδιαίτερα αθλητές αντοχής, οι παλμοί ηρεμίας μπορεί να κυμαίνονται μεταξύ 40–60 bpm χωρίς να θεωρούνται παθολογικοί. Αυτό οφείλεται στη βελτιωμένη καρδιακή απόδοση και στον αυξημένο όγκο παλμού (stroke volume).

Πότε θεωρούνται παθολογικοί οι παλμοί;

Δύο βασικές διαταραχές σχετίζονται με αποκλίσεις από τις φυσιολογικές τιμές:

• Ταχυκαρδία: Καρδιακός ρυθμός άνω των 100 bpm σε ηρεμία.

• Βραδυκαρδία: Καρδιακός ρυθμός κάτω των 60 bpm (εκτός εάν πρόκειται για καλά γυμνασμένο άτομο).

Η ταχυκαρδία μπορεί να οφείλεται σε πυρετό, άγχος, αναιμία, υπερθυρεοειδισμό ή καρδιακές αρρυθμίες. Η βραδυκαρδία, όταν συνοδεύεται από συμπτώματα όπως ζάλη ή λιποθυμία, απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.

Μια συχνή αρρυθμία που εμφανίζεται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες είναι η Κολπική Μαρμαρυγή, η οποία χαρακτηρίζεται από ακανόνιστο και συχνά γρήγορο καρδιακό ρυθμό και αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Πώς να μετρήσετε σωστά τους παλμούς σας

Η μέτρηση μπορεί να γίνει:

• Ψηλαφώντας τον σφυγμό στον καρπό (κερκιδική αρτηρία) ή στον λαιμό (καρωτίδα)

• Με πιεσόμετρο

• Με έξυπνα ρολόγια ή συσκευές παρακολούθησης καρδιακού ρυθμού

Η μέτρηση πρέπει να γίνεται σε κατάσταση ηρεμίας, μετά από 5 λεπτά καθιστής θέσης, χωρίς πρόσφατη κατανάλωση καφεΐνης ή έντονη σωματική δραστηριότητα.

Τι να Προσέχετε

1. Αιφνίδιες Μεταβολές

Απότομη αύξηση ή μείωση των παλμών χωρίς προφανή αιτία μπορεί να αποτελεί ένδειξη διαταραχής ρυθμού.

2. Συνοδά Συμπτώματα

Εάν οι μεταβολές συνοδεύονται από:

• Πόνο στο στήθος

• Δύσπνοια

• Ζάλη ή λιποθυμία

• Έντονη κόπωση

απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

3. Χρόνιο Άγχος

Το στρες αυξάνει τη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, οδηγώντας σε αυξημένους παλμούς και αυξημένη αρτηριακή πίεση.

4. Φαρμακευτική Αγωγή

Ορισμένα φάρμακα (π.χ. β-αναστολείς, θυρεοειδικές ορμόνες, αποσυμφορητικά) επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό.

5. Αφυδάτωση και Ηλεκτρολύτες

Χαμηλά επίπεδα καλίου ή μαγνησίου μπορούν να προκαλέσουν αρρυθμίες.

Ο Ρόλος της Άσκησης

Η τακτική αερόβια άσκηση βελτιώνει την καρδιακή λειτουργία και μειώνει τους παλμούς ηρεμίας. Ο μέγιστος θεωρητικός καρδιακός ρυθμός υπολογίζεται κατά προσέγγιση ως:

220 μείον την ηλικία

Για παράδειγμα, σε άτομο 50 ετών, ο μέγιστος ρυθμός είναι περίπου 170 bpm. Η άσκηση μέτριας έντασης συστήνεται στο 50–70% του μέγιστου καρδιακού ρυθμού.

Πότε να Απευθυνθείτε σε Γιατρό

Ζητήστε ιατρική συμβουλή εάν:

• Οι παλμοί σε ηρεμία είναι συστηματικά πάνω από 100 ή κάτω από 50 bpm (χωρίς να είστε αθλητής)

• Παρατηρείτε ακανόνιστο ρυθμό

• Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρδιακών παθήσεων

• Έχετε προϋπάρχοντα καρδιολογικά προβλήματα

Ο ηλεκτροκαρδιογραφικός έλεγχος (ΗΚΓ), το Holter ρυθμού 24ώρου και οι αιματολογικές εξετάσεις βοηθούν στη διάγνωση πιθανών διαταραχών.

Οι παλμοί της καρδιάς αποτελούν έναν απλό αλλά ουσιαστικό δείκτη υγείας. Η γνώση των φυσιολογικών τιμών ανά ηλικία και η κατανόηση των παραγόντων που τους επηρεάζουν επιτρέπουν έγκαιρη αναγνώριση πιθανών προβλημάτων. Η πρόληψη, η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή και ο έλεγχος του στρες συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση ενός υγιούς καρδιακού ρυθμού και, κατ’ επέκταση, μιας υγιούς καρδιάς.