Η άποψη ότι το σεξ αποτελεί την απόλυτη άσκηση καύσης λίπους είναι διαδεδομένη και συχνά αναπαράγεται σε δημοφιλή μέσα ενημέρωσης. Η ιδέα είναι ελκυστική: μια δραστηριότητα που συνδυάζει απόλαυση, συναισθηματική σύνδεση και σωματική κίνηση, φαινομενικά χωρίς την πειθαρχία και την καταπόνηση μιας οργανωμένης προπόνησης. Για να αξιολογηθεί, όμως, με ακρίβεια, απαιτείται ανάλυση με βάση τη φυσιολογία της άσκησης και τις αρχές του ενεργειακού ισοζυγίου.
Θερμιδική δαπάνη και φυσιολογική απόκριση
Κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας παρατηρείται αύξηση του καρδιακού ρυθμού, της αρτηριακής πίεσης και της αναπνευστικής συχνότητας. Παράλληλα ενεργοποιούνται πολλαπλές μυϊκές ομάδες, ιδίως ο κορμός, οι γλουτοί και τα κάτω άκρα. Η συνολική ενεργειακή κατανάλωση εξαρτάται από τη διάρκεια, την ένταση και τη σωματική μάζα των συμμετεχόντων. Σε έναν μέσο ενήλικα, η θερμιδική δαπάνη κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 70 και 150 θερμίδων ανά συνεδρία μέτριας διάρκειας. Σε πιο έντονες ή παρατεταμένες περιπτώσεις μπορεί να αυξηθεί, αλλά σπάνια συγκρίνεται με οργανωμένη προπόνηση μέτριας έως υψηλής έντασης.
Σύγκριση με συστηματική άσκηση
Για λόγους αντικειμενικής σύγκρισης, 30 λεπτά τρεξίματος μέτριας έντασης μπορούν να καταναλώσουν 250–400 θερμίδες, ανάλογα με το σωματικό βάρος και το επίπεδο φυσικής κατάστασης. Αντίστοιχα, η προπόνηση διαλειμματικής υψηλής έντασης ή η άσκηση με αντιστάσεις αυξάνουν όχι μόνο την άμεση ενεργειακή δαπάνη, αλλά και τον μεταβολικό ρυθμό μετά το τέλος της δραστηριότητας, μέσω του φαινομένου της αυξημένης μετακαταναλωτικής οξυγόνωσης (EPOC). Το σεξ, αν και μπορεί να περιλαμβάνει σύντομα διαστήματα αυξημένης έντασης, δεν διαρκεί συνήθως αρκετά ώστε να επιφέρει σημαντικό μεταβολικό «afterburn».
Ο ρόλος του ενεργειακού ισοζυγίου
Η απώλεια λίπους προκύπτει όταν το σώμα βρίσκεται σε αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο, δηλαδή όταν οι θερμίδες που καταναλώνονται υπερβαίνουν εκείνες που προσλαμβάνονται μέσω της διατροφής. Καμία μεμονωμένη δραστηριότητα, ακόμη και αν είναι ευχάριστη ή συχνή, δεν μπορεί να αντισταθμίσει μια σταθερά αυξημένη θερμιδική πρόσληψη. Συνεπώς, το σεξ δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτόνομη στρατηγική λιποδιάλυσης, εάν δεν εντάσσεται σε ένα συνολικά ελεγχόμενο διατροφικό και κινητικό πλαίσιο.
Ορμονικές και ψυχολογικές επιδράσεις
Παρά τον περιορισμένο ρόλο του στη θερμιδική καύση, η σεξουαλική δραστηριότητα έχει σημαντικές έμμεσες επιδράσεις. Η έκκριση ενδορφινών, οξυτοκίνης και ντοπαμίνης ενισχύει την αίσθηση ευεξίας και μειώνει τα επίπεδα στρες. Η χρόνια αύξηση της κορτιζόλης, που σχετίζεται με ψυχολογική πίεση, έχει συσχετιστεί με αυξημένη εναπόθεση λίπους, ιδίως στην κοιλιακή περιοχή. Μέσω της μείωσης του στρες, το σεξ μπορεί να συμβάλει έμμεσα στη ρύθμιση του σωματικού βάρους.
Μυϊκή ενεργοποίηση και λειτουργική κίνηση
Η σεξουαλική δραστηριότητα απαιτεί σταθεροποίηση του κορμού, έλεγχο ισορροπίας και συνεργασία πολλών μυϊκών ομάδων. Σε ορισμένες στάσεις παρατηρείται αυξημένη ενεργοποίηση των γλουτών και των κοιλιακών, γεγονός που παρέχει ένα στοιχείο λειτουργικής άσκησης. Παρότι αυτό δεν αντικαθιστά την προπόνηση ενδυνάμωσης, συμβάλλει στη γενικότερη κινητικότητα και στη διατήρηση βασικού επιπέδου φυσικής δραστηριότητας.

Με επιστημονικά κριτήρια, το σεξ δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως η απόλυτη άσκηση καύσης λίπους. Η θερμιδική του απόδοση είναι μέτρια και δεν επαρκεί για ουσιαστική μείωση σωματικού λίπους χωρίς συνοδευτικές αλλαγές στη διατροφή και τη συστηματική άσκηση. Ωστόσο, αποτελεί μια μορφή φυσικής δραστηριότητας με θετικές επιδράσεις στη σωματική και ψυχική υγεία. Σε ένα ισορροπημένο μοντέλο ζωής που περιλαμβάνει οργανωμένη άσκηση, σωστή διατροφή και επαρκή ξεκούραση, το σεξ μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, ενισχύοντας τόσο την ευεξία όσο και τη συνολική φυσική κατάσταση.

