Καθώς η πανδημία της COVID-19 απομακρύνεται χρονικά, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της συνεχίζουν να απασχολούν έντονα την επιστημονική κοινότητα. Μία νέα μελέτη από το NYU Langone Health φέρνει στο προσκήνιο ανησυχητικά ευρήματα, συνδέοντας τη μακρά COVID με δομικές και λειτουργικές αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με γνωστούς βιοδείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ και αυξημένα επίπεδα γνωστικής έκπτωσης.
Το χοριοειδές πλέγμα στο επίκεντρο
Η έρευνα επικεντρώνεται στο χοριοειδές πλέγμα (ΧΠ), μια κρίσιμη αλλά συχνά παραγνωρισμένη δομή του εγκεφάλου. Το ΧΠ είναι ένα δίκτυο αιμοφόρων αγγείων επενδεδυμένων με εξειδικευμένα κύτταρα που παράγουν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ). Το υγρό αυτό προστατεύει τον εγκέφαλο, απομακρύνει μεταβολικά απόβλητα και λειτουργεί ως φραγμός μεταξύ της κυκλοφορίας του αίματος και του κεντρικού νευρικού συστήματος. Παράλληλα, το χοριοειδές πλέγμα παίζει βασικό ρόλο στη ρύθμιση της φλεγμονής και των ανοσολογικών αποκρίσεων στον εγκέφαλο.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia, διαπίστωσε ότι οι ασθενείς με νευρολογικά συμπτώματα μακράς COVID εμφάνιζαν κατά μέσο όρο 10% μεγαλύτερο όγκο χοριοειδούς πλέγματος σε σύγκριση με άτομα που είχαν αναρρώσει πλήρως από τη λοίμωξη. Επιπλέον, η αύξηση του μεγέθους του ΧΠ συνδέθηκε με μειωμένη αιμάτωση, δηλαδή χαμηλότερη παροχή αίματος στη συγκεκριμένη περιοχή.
Αυτές οι δομικές αλλαγές δεν ήταν τυχαίες. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το αυξημένο μέγεθος του ΧΠ συσχετιζόταν με υψηλότερα επίπεδα πρωτεϊνών στο αίμα που αποτελούν καθιερωμένους δείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ, όπως η pTau217, αλλά και με δείκτες εγκεφαλικής βλάβης, όπως η όξινη πρωτεΐνη των νευρογλοιακών ινιδίων.
Επιπτώσεις στη γνωστική λειτουργία
Οι αλλαγές στο χοριοειδές πλέγμα φάνηκε να έχουν και λειτουργικές συνέπειες. Οι ασθενείς με μεγαλύτερο όγκο ΧΠ είχαν, κατά μέσο όρο, 2% χαμηλότερη επίδοση στην Εξέταση Mini-Mental State, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο τεστ που αξιολογεί τη μνήμη, την προσοχή και άλλες βασικές γνωστικές λειτουργίες. Αν και το ποσοστό μπορεί να φαίνεται μικρό, θεωρείται κλινικά σημαντικό, ιδίως όταν αφορά πρώιμες αλλαγές που ενδέχεται να εξελιχθούν με την πάροδο του χρόνου.
Πιθανοί μηχανισμοί πίσω από τις αλλαγές
Παρότι οι ακριβείς μηχανισμοί δεν έχουν ακόμη πλήρως διευκρινιστεί, οι ερευνητές θεωρούν ότι η μακροχρόνια ανοσολογική ενεργοποίηση μετά τη λοίμωξη COVID-19 οδηγεί σε χρόνια φλεγμονή στο χοριοειδές πλέγμα. Αυτή η φλεγμονή φαίνεται να προκαλεί αγγειακή αναδιαμόρφωση, με πάχυνση των κυτταρικών στρωμάτων που περιβάλλουν τα αγγεία και ανάπτυξη ινώδους ιστού, γεγονός που περιορίζει τη ροή του αίματος.
Η μειωμένη αιμάτωση μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού, να οδηγήσει σε συσσώρευση τοξικών αποβλήτων και να αποδυναμώσει τον φραγμό αίματος–ΕΝΥ, καθιστώντας τον εγκέφαλο πιο ευάλωτο σε νευροεκφυλιστικές διεργασίες.
Γιατί τα ευρήματα προκαλούν ανησυχία
Η μακρά COVID επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και συχνά συνοδεύεται από συμπτώματα όπως «θόλωση εγκεφάλου», κόπωση, ζάλη και διαταραχές μνήμης. Η σύνδεση αυτών των συμπτωμάτων με βιοδείκτες Αλτσχάιμερ ενισχύει τις ανησυχίες ότι, σε ορισμένους ασθενείς, η μακρά COVID μπορεί να επιταχύνει διαδικασίες γνωστικής έκπτωσης.
Το επόμενο βήμα της έρευνας
Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες παρακολούθησης για να διαπιστωθεί αν οι αλλοιώσεις στο χοριοειδές πλέγμα αποτελούν αιτία ή συνέπεια των νευρολογικών συμπτωμάτων. Στόχος είναι να εντοπιστούν έγκαιρα όσοι ασθενείς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο μακροπρόθεσμων γνωστικών προβλημάτων και να σχεδιαστούν πιο στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Ένα μήνυμα επαγρύπνησης
Τα ευρήματα της μελέτης προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο πολύπλοκο παζλ της μακράς COVID και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση της εγκεφαλικής υγείας των ασθενών. Η κατανόηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων της νόσου δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά και τη μελλοντική πρόληψη της άνοιας και άλλων νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!