Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί μία από τις ταχύτερα αυξανόμενες χρόνιες παθήσεις παγκοσμίως, με τον διαβήτη τύπου 2 να συνδέεται στενά με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και τη διατροφή. Πέρα από την υπερκατανάλωση ζάχαρης και την καθιστική ζωή, τα τελευταία χρόνια η επιστημονική έρευνα στρέφει το ενδιαφέρον της σε έναν λιγότερο προφανή, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα: τα συντηρητικά και τα πρόσθετα που περιέχονται στα επεξεργασμένα τρόφιμα. Ορισμένες από αυτές τις ουσίες φαίνεται να διαταράσσουν τον μεταβολισμό και να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.
Ο ρόλος των επεξεργασμένων τροφίμων
Τα επεξεργασμένα και υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν βασικό μέρος της σύγχρονης διατροφής. Έτοιμα γεύματα, αλλαντικά, συσκευασμένα σνακ, αναψυκτικά και αρτοσκευάσματα μακράς διάρκειας περιέχουν συντηρητικά που παρατείνουν τη ζωή στο ράφι και βελτιώνουν τη γεύση και την υφή. Ωστόσο, η συχνή κατανάλωσή τους έχει συσχετιστεί με αυξημένο σωματικό βάρος, αντίσταση στην ινσουλίνη και φλεγμονή – βασικούς παράγοντες για την ανάπτυξη διαβήτη τύπου 2.
Νιτρώδη και νιτρικά άλατα
Τα νιτρώδη και νιτρικά άλατα χρησιμοποιούνται ευρέως στα αλλαντικά και στα επεξεργασμένα κρέατα για λόγους συντήρησης και χρώματος. Μελέτες έχουν δείξει ότι η συστηματική κατανάλωση τέτοιων προϊόντων σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη. Οι ουσίες αυτές μπορεί να επηρεάζουν τη λειτουργία του παγκρέατος και να ενισχύουν τη φλεγμονώδη αντίδραση του οργανισμού, συμβάλλοντας στη μείωση της ευαισθησίας των κυττάρων στην ινσουλίνη.
Γαλακτωματοποιητές και τεχνητά πρόσθετα
Οι γαλακτωματοποιητές, όπως η καρβοξυμεθυλοκυτταρίνη και τα πολυσορβικά, χρησιμοποιούνται για να βελτιώνουν την υφή και τη σταθερότητα των τροφίμων, ιδιαίτερα σε παγωτά, σάλτσες και έτοιμα γλυκά. Έρευνες σε πειραματικά μοντέλα δείχνουν ότι οι ουσίες αυτές μπορούν να διαταράξουν το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή τη φυσιολογική ισορροπία των βακτηρίων του εντέρου. Η διαταραχή αυτή έχει συνδεθεί με μεταβολικές διαταραχές, χρόνια φλεγμονή και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.
Τεχνητά γλυκαντικά
Αν και δεν είναι συντηρητικά με τη στενή έννοια, τα τεχνητά γλυκαντικά συχνά συνυπάρχουν με συντηρητικά στα «διαίτης» προϊόντα. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι γλυκαντικά όπως η ασπαρτάμη και η σακχαρίνη μπορεί να επηρεάζουν την ανοχή στη γλυκόζη, παρά το γεγονός ότι δεν περιέχουν θερμίδες. Η επίδρασή τους στο μικροβίωμα και στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής συζήτησης.
Φωσφορικά άλατα και μεταβολισμός
Τα φωσφορικά άλατα χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά και σταθεροποιητές σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα και αναψυκτικά τύπου cola. Η υπερβολική πρόσληψη φωσφόρου έχει συσχετιστεί με διαταραχές στον μεταβολισμό της γλυκόζης και με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση για διαβήτη.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό διαβήτη, παχυσαρκία ή καθιστικό τρόπο ζωής φαίνεται να είναι πιο ευάλωτα στις επιδράσεις των συντηρητικών. Σε αυτούς τους πληθυσμούς, η χρόνια έκθεση σε τέτοιες ουσίες μπορεί να λειτουργήσει σωρευτικά, επιταχύνοντας την εμφάνιση της νόσου.
Πώς να μειώσουμε τον κίνδυνο
Η πλήρης αποφυγή συντηρητικών δεν είναι ρεαλιστική, όμως η μείωση της κατανάλωσής τους είναι εφικτή. Η επιλογή φρέσκων, μη επεξεργασμένων τροφίμων, η προσεκτική ανάγνωση των ετικετών και ο περιορισμός αλλαντικών, έτοιμων γευμάτων και συσκευασμένων σνακ μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μεταβολική υγεία.
Ο διαβήτης δεν «γεννιέται» μόνο από τη ζάχαρη, αλλά και από ένα ευρύτερο διατροφικό περιβάλλον πλούσιο σε επεξεργασμένα τρόφιμα και χημικά πρόσθετα. Τα συντηρητικά που καταναλώνουμε καθημερινά μπορεί να μην προκαλούν άμεσα συμπτώματα, όμως σε βάθος χρόνου φαίνεται ότι εγκυμονούν τον κίνδυνο μεταβολικών διαταραχών. Η ενημέρωση και η συνειδητή διατροφική επιλογή αποτελούν βασικά όπλα πρόληψης απέναντι σε μία νόσο που συνεχίζει να αυξάνεται σιωπηλά.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!