Η ψυχική κακοποίηση δεν είναι πάντα φανερή. Δεν συνοδεύεται απαραίτητα από φωνές, απειλές ή ακραίες συμπεριφορές. Συχνά είναι σιωπηλή, ύπουλη και σταδιακή, γεγονός που την καθιστά δύσκολα αναγνωρίσιμη, ακόμη και από το ίδιο το άτομο που τη βιώνει. Πολλοί άνθρωποι βρίσκονται σε σχέσεις – φιλικές, οικογενειακές ή ερωτικές – που τους φθείρουν ψυχικά, χωρίς να μπορούν να εξηγήσουν τι ακριβώς συμβαίνει.
Η αναγνώριση των πρώτων σημαδιών είναι καθοριστική για την ψυχική υγεία και την αυτοπροστασία.
Νιώθεις συχνά ενοχές χωρίς ξεκάθαρο λόγο
Ένα από τα πιο συνηθισμένα σημάδια ψυχικής κακοποίησης είναι η διαρκής αίσθηση ενοχής. Αν κάποιος σε κάνει να αισθάνεσαι συνεχώς ότι φταις, ότι υπερβάλλεις ή ότι είσαι «πολύ ευαίσθητος», είναι πιθανό να χειρίζεται τα συναισθήματά σου. Η ενοχή αυτή δεν βασίζεται σε πραγματικά λάθη, αλλά καλλιεργείται σταδιακά, ώστε να αμφισβητείς τον εαυτό σου.
Με τον καιρό, μπορεί να αρχίσεις να ζητάς συγγνώμη ακόμα και για πράγματα που δεν έχεις κάνει.
Αμφισβητείς την αντίληψή σου για την πραγματικότητα
Όταν κάποιος σου λέει συστηματικά ότι «δεν έγινε έτσι», «το φαντάζεσαι» ή «υπερβάλλεις», μπορεί να σε οδηγήσει στο να αμφισβητείς τη δική σου κρίση. Αυτή η τακτική, γνωστή και ως gaslighting, υπονομεύει την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη στον εαυτό.
Αν πιάνεις τον εαυτό σου να αναρωτιέται συνεχώς αν θυμάται σωστά ή αν αντιδρά υπερβολικά, αυτό είναι ένα σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι.
Νιώθεις εξαντλημένος μετά την επαφή μαζί του
Οι υγιείς σχέσεις, ακόμη και όταν έχουν δυσκολίες, δεν σε αφήνουν μόνιμα εξαντλημένο. Αν, αντίθετα, μετά από κάθε επαφή με ένα συγκεκριμένο άτομο νιώθεις συναισθηματικά άδειος, αγχωμένος ή θλιμμένος, αξίζει να το παρατηρήσεις.
Η ψυχική κακοποίηση συχνά απορροφά ενέργεια, καθώς το άτομο βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, προσπαθώντας να μην «κάνει λάθος» ή να μην προκαλέσει αρνητική αντίδραση.
Αλλάζεις τη συμπεριφορά σου για να αποφύγεις συγκρούσεις
Ένα ακόμη σημάδι είναι όταν αρχίζεις να «μικραίνεις» τον εαυτό σου. Σταματάς να εκφράζεις απόψεις, αποφεύγεις θέματα συζήτησης ή καταπιέζεις συναισθήματα για να διατηρήσεις την ηρεμία. Αυτό μπορεί να μοιάζει με προσαρμοστικότητα, αλλά στην πραγματικότητα είναι αυτοπροστασία από έναν άνθρωπο που αντιδρά αρνητικά στην αυθεντικότητά σου.
Με τον καιρό, αυτή η στάση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ταυτότητας.
Οι ανάγκες σου υποβαθμίζονται συστηματικά
Σε μια υγιή σχέση, οι ανάγκες και τα συναισθήματα και των δύο πλευρών έχουν σημασία. Αν, όμως, κάποιος ακυρώνει επανειλημμένα όσα νιώθεις, τα χαρακτηρίζει «ασήμαντα» ή σε κάνει να πιστεύεις ότι ζητάς πολλά, τότε η ισορροπία έχει χαθεί.
Η συστηματική υποβάθμιση των αναγκών σου μπορεί να σε οδηγήσει στο να πιστέψεις ότι δεν αξίζεις φροντίδα ή σεβασμό.
Απομακρύνεσαι από ανθρώπους που σε στηρίζουν
Ένα ύπουλο σημάδι ψυχικής κακοποίησης είναι η σταδιακή απομόνωση. Μπορεί να μην σου ζητηθεί άμεσα να κόψεις επαφές, αλλά να αισθάνεσαι ενοχές όταν βλέπεις φίλους ή να ακούς υποτιμητικά σχόλια για άτομα που σε στηρίζουν.
Η απομάκρυνση από το υποστηρικτικό σου περιβάλλον σε κάνει πιο ευάλωτο και λιγότερο ικανό να αναγνωρίσεις τι πραγματικά συμβαίνει.
Δικαιολογείς τη συμπεριφορά του άλλου
Ένα από τα πιο ξεκάθαρα αλλά δύσκολα αναγνωρίσιμα σημάδια είναι όταν πιάνεις τον εαυτό σου να βρίσκει συνεχώς δικαιολογίες για τη συμπεριφορά κάποιου. «Έτσι είναι ο χαρακτήρας του», «έχει περάσει πολλά», «δεν το εννοεί». Η ενσυναίσθηση είναι σημαντική, αλλά δεν πρέπει να ακυρώνει τη δική σου ψυχική υγεία.
Το πρώτο βήμα είναι η επίγνωση
Η αναγνώριση ότι κάποιος σου κάνει κακό δεν είναι εύκολη και συχνά συνοδεύεται από φόβο, σύγχυση ή ενοχές. Όμως, η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα προς την προστασία και την αποκατάσταση της ψυχικής ισορροπίας.
Η ψυχική κακοποίηση δεν είναι λιγότερο σοβαρή επειδή δεν αφήνει εμφανή σημάδια. Αν κάτι μέσα σου λέει ότι μια σχέση σε πληγώνει, αξίζει να το ακούσεις. Η ψυχική σου υγεία έχει αξία και η φροντίδα της δεν είναι υπερβολή, αλλά ανάγκη.
Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!